Johnny Cash - American V: A Hundred Highways (2006)

Sterke afsluiter

De laatste plaat uit de serie American recordings is een plaat die je meteen in je hart sluit. Het is ondertussen alweer tweeënhalf jaar geleden dat Johnny Cash overleed, maar gelukkig heeft producer Rick Rubin het levenswerk van de man in black afgemaakt. Hoewel alleen Cash' zang op band stond toen hij overleed - en Rubin dus geheel op z'n eigen houtje de begeleiding heeft toegevoegd - past deel vijf uitstekend bij de vier voorgaande delen.

Bijzonder aan deze plaat is dat hij niet los te koppelen is van de toestand waarin Cash destijds verkeerde. Hij was oud geworden, bewust van zijn naderende einde en nog steeds kapot van het recente overlijden van zijn vrouw June Carter. Enerzijds maakt deze ontstaansgeschiedenis een kwalititatieve beoordeling van de plaat nogal moeilijk, anderzijds biedt dit ook juist de meerwaarde aan de plaat. In alle liedjes is iets van Cash' levensverhaal terug te horen. Je hoort een oude man, die niet altijd even goed bij stem is. En hij zingt over het levenseinde en over verloren gegane liefde. Het zorgt ervoor dat Cash authentieker klinkt dan ooit en dat de liedjes zeer ontroerend zijn.

Neem nou On the evening train, een reeds bestaande klassieker die gaat over een man en zijn kind dat het verlies van hun vrouw en moeder verwerken. Hoewel de tekst dus niet over Cash en Carter gaat, hoor je wel Cash' verdriet in het nummer terugkomen:

"I pray that God will give me courage
To carry on til we meet again
It's hard to know she's gone forever
They're carrying her home on the evening train"

Het kan niet anders of Cash heeft bij dergelijke zinnen zijn overleden vrouw in gedachten. Als luisteraar lopen daardoor de rillingen over je lijf. Hier passen zanger en lied zo onwaarschijnlijk goed bij elkaar.

Bijzonder zijn ook de momenten dat Cash hoorbaar een oude zanger is geworden. Op Like the 309 (het laatste nummer dat Cash schreef) en If you could read my mind hoor je hoe kwetsbaar en breekbaar zijn stem geworden is. Het maakt de liedjes nog geloofwaardiger en levensechter.

American V is een plaat van bezinning geworden, vol met religieuze verwijzingen en bezongen nederigheid richting God. Help me en God's gonna cut you down tonen een Cash die zich bewust is van zijn aanwezigheid onder Gods zicht. Love's been good to me is een soort terugblik op het leven, waarin noden en verdriet onder ogen worden gezien, maar waarin ook een optimistische conclusie wordt getrokken:

"I have been a rover
I have walked alone
Hiked a hundred highways
Never found a home
Still in all I'm happy
The reason is, you see
Once in a while along the way
Love's been good to me"

Opvallende covers zijn er niet echt, in tegenstellig tot eerdere delen (waarop onder meer de bijzondere covers Hurt van Nine Inch Nails, One van U2 en Personal Jesus van Depeche Mode te horen waren). Wel valt het Bruce Springsteen-nummer Further on (up the road) op, maar verder is het een coherent geheel van eigen werk van Cash en andermans werk dat duidelijk in het verlengde van Cash-muziek ligt.

Rubin heeft met zorg en smaak de plaat geproduceerd. Mooie, diepe piano en cello begeleiden de nummers. En bovenal is er een plaats voor de gitaar waarmee Cash zelf natuurlijk vergroeid was. Het is een gelijkmatige plaat zonder zwakkere momenten. Geen opvallendheden zoals op de delen III en IV, maar wel van een gelijke kwaliteit als deze sterkste delen van de serie. En, belangrijker nog, een prachtig afscheidscadeau van deze zanger van het Amerikaanse levenslied.

Deze plaat is als een verslaving, je wilt steeds meer en meer. Ik had niet verwacht dat ik dit album nog zo mooi zou gaan vinden. Ik begon met 3 sterren, maar ik gooi hem nu naar 4,5 ster. Heerlijke, gevoelige muziek die door merg en been gaat

Groot respect voor deze Johnny Cash

Niet de sterkste in de serie maar toch;Een prima album van deze grootheid.

In een mooi toelichting bij de LP schrijft producer Rick Rubin dat hij en Johnny Cash sinds het overlijden van zijn vrouw June Carter elkaar iedere dag belden. Wat deze mannen samen tot stand brachten met deze oh zo mooie American Recordings serie is echt buitengewoon. En het beste daarvan vind je op de delen III, IV en dit deel V: A Hundred Highways.

Rick Rubin schijft ook dat hij iedere dag aan de stem van Johnny Cash kon horen hoe het met hem ging. Dan was die stem breekbaar, dan weer meer vastberaden. En dat hoor je terug op deze emotionele plaat. Die gevoelige stem van die tegelijk stoere Johnny Cash, die oh zo mooi de verhalen van de verschillende songs kan vertellen.

Net als bij die andere platen is ook hier side A van de LP van een eenzaam hoog niveau. Mijn absolute favorieten daarvan weer zijn Like the 309, het werkelijk subliem gebrachte If You Could Read My Mind, het Springsteen nummer over ondermeer depressie: Further Up On The Road & On the Evening Train. De dood komt meerdere malen terug als onderwerp, alsof Johnny al aanvoelde dat hij zijn geliefde snel zou volgen. Een indrukwekkend en emotioneel document.

Postuum uitgekomen na zijn overlijden in 2003 is dit het vijfde album in de serie en aanvankelijk was ik erg wantrouwig over dit album, dat zit nu eenmaal in mijn karakter maar enkel idioten veranderen nooit van mening.

Dit is opnieuw mooi maar ingetogener dan delen III en IV dat de nodige absolute hoogtepunten kende. Introspectiever, misschien nog breekbaarder door de omstandigheden in de eindfase van zijn leven zijn dit opnieuw beklijvende opnames over zijn geloof en de liefde van zijn leven.

Love's Been Good to Me en een bloedmooie Rose of My Heart zijn hierop mijn favorieten op een album dat voor mij de afsluiting van deze serie had mogen zijn maar vier jaren later kwam nog zo'n kort album uit. Het slotnummer zorgt voor kleine rillingen.

De liner notes bij dit album, de eerste postuum uitgebrachte plaat uit de American Recordings-reeks van Johnny Cash, werden geschreven door producer Rick Rubin. Hij heeft het over het moment dat hij hoorde van Cash' verscheiden op 12 september 2003 en de innige band die zij sinds hun samenwerking hadden opgebouwd. Op zich weinig opzienbarend, al blijven volgende woorden me wel bij:

"Sometimes he booms and other times he sounds weaker and more vulnerable, but in the end his ability to convey words in a way the listener can truly feel and believe them is amazingly consistent."

Daar kan ik me slechts voor de volle honderd procent bij aansluiten.

Op de sobere zwart-witte hoes zien we een stokoud ogende, in zichzelf gekeerde en mijmerende Johnny Cash. Ik kan me goed voorstellen dat hij daar een tekst aan het bestuderen is, peinzend over hoe hij die het beste kan brengen. Cash ten voeten uit. Deze plaat was zijn eerste nummer 1 in 37 jaar. Een beetje bitter dat dit pas bij een postume uitgave gebeurt na zo lang, maar ach, zo gaat dat wel vaker zeker?

De opnames die op deze plaat staan, dateren allemaal van de periode mei-augustus 2003, helemaal aan het eind van Cash' rijkgevulde leven. Help Me is de gospelopener van de plaat (Cash nam deze reeds in 1973 op voor het album The Gospel Road. Hierop borduurt de tweede song, zij het wat duisterder, op voort; een schitterende vertolking van de traditional God's Gonna Cut You Down. Haunting, noemt men dat in het Engels.

Like the 309 is de eerste van 2 eigen songs op dit album. Het ritme is opzwepend, Cash zingt opvallend levendig en energiek op dit nummer, wat er dan ook bij past, want de 309 in dit liedje verwijst naar een trein. Naar verluidt was dit het laatste nummer dat hij ooit schreef. Het is dan ook markant dat de song opent met de regels "It should be a while before I see doctor Death; So it would sure be nice if I could get my breath".

Op Gordon Lightfoot's If You Could Read My Mind klinkt Cash dan weer uitermate kwetsbaar en broos, al lijkt er gaandeweg wat meer hoop in zijn stem te sluimeren. Further on Up the Road in een prachtige cover van Bruce Springsteen (The Boss bracht de song in 2002 uit op zijn succesplaat The Rising). De song past Cash alweer als gegoten, hij weet er net het juiste gevoel van avontuur, mysterie en verlangen in te stoppen.

Dan krijgen we een aandoenlijke versie van Hank Williams' On the Evening Train. Naar verluidt waren treinen Cash' favoriete topic om songs over te schrijven, na paarden. Hij coverde dan ook wel wat songs met één of meerdere treinen als onderwerp. I Came to Believe is een song die Cash reeds in de jaren '80 schreef, en deel uitmaakte van opnames die hij toen maakte, en die in 2014 zouden resulteren in het album Out Among the Stars. Deze versie werd evenwel in 2003 opgenomen, met o.a. een uitmuntende Benmont Tench op klavecimbel als ik me niet vergis. Het geeft de statige gospelsong nog wat meer aanzien, als je 't mij vraagt.

Love's Been Good to Me is een song van Rod McKuen, een wat vergeten singer-songwriter die in 2015 overleed. De song kende ik voorheen niet, maar aangezien Johnny's June in mei 2003 overleed, kan ik er zeker inkomen waarom Cash net die song coverde. Cash maakte er dan ook een mooi en aangrijpend relaas van.

Dan een heel wat bekender nummer, A Legend in My Time! Het origineel van Don Gibson is me niet onbekend (fijn!), en eerder deze week hoorde ik nog de versie van Roy Orbison, maar aan deze interpretatie kan alweer niet veel tippen wat mij betreft. Cash brengt die song zo waardig, krachtig en kwetsbaar tegelijk, en dat terwijl de tekst eigenlijk best een beetje zielig en triest is. Toont eens te meer aan hoe goed Cash een song kon brengen!

Rose of My Heart is gewoon een mooi liedje, maar veel meer kan ik er doorgaans niet van maken. Daarna volgt echter Four Strong Winds van Ian Tyson, bekend van het jaren '60-folkduo Ian & Sylvia. Waar Neil Young er in 1978 een rijker klinkende versie (met Nicolette Larson en fiddle) van maakte, is dit net een erg ingetogen versie. Enfin, ik vind ze beiden ongeveer even mooi.

Afsluiter I'm Free from the Chain Gang Now nam Cash al 'ns op voor zijn album The Sound of Johnny Cash uit 1962. Als ik beide vergelijk, vind ik deze versie superieur; er zit ongeveer 40 jaar tussen beide opnames, en ik hoor in deze versie een berustende Cash. Wellicht voelde hij het einde al wel naderen ondanks de (ironische?) openingsregels van Like the 309, en is dit ook een metafoor voor het Spel van Leven & Dood.

Er zullen vast initieel wel wat twijfels geweest zijn om dit uit te brengen (het gebeurde ook pas in 2006), maar ik ben erg blij dat deze opnames niet op de plank zijn blijven liggen, en Rubin en zijn er team er nog een coherente plaat van hebben kunnen smeden ook. Ook deze telg uit de American Recordings-reeks is er eentje om te koesteren.

4 sterren