Sterke afsluiter
De laatste plaat uit de serie
American recordings is een plaat die je meteen in je hart sluit. Het is ondertussen alweer tweeënhalf jaar geleden dat Johnny Cash overleed, maar gelukkig heeft producer Rick Rubin het levenswerk van de
man in black afgemaakt. Hoewel alleen Cash' zang op band stond toen hij overleed - en Rubin dus geheel op z'n eigen houtje de begeleiding heeft toegevoegd - past deel vijf uitstekend bij de vier voorgaande delen.
Bijzonder aan deze plaat is dat hij niet los te koppelen is van de toestand waarin Cash destijds verkeerde. Hij was oud geworden, bewust van zijn naderende einde en nog steeds kapot van het recente overlijden van zijn vrouw June Carter. Enerzijds maakt deze ontstaansgeschiedenis een kwalititatieve beoordeling van de plaat nogal moeilijk, anderzijds biedt dit ook juist de meerwaarde aan de plaat. In alle liedjes is iets van Cash' levensverhaal terug te horen. Je hoort een oude man, die niet altijd even goed bij stem is. En hij zingt over het levenseinde en over verloren gegane liefde. Het zorgt ervoor dat Cash authentieker klinkt dan ooit en dat de liedjes zeer ontroerend zijn.
Neem nou
On the evening train, een reeds bestaande klassieker die gaat over een man en zijn kind dat het verlies van hun vrouw en moeder verwerken. Hoewel de tekst dus niet over Cash en Carter gaat, hoor je wel Cash' verdriet in het nummer terugkomen:
"I pray that God will give me courage
To carry on til we meet again
It's hard to know she's gone forever
They're carrying her home on the evening train"
Het kan niet anders of Cash heeft bij dergelijke zinnen zijn overleden vrouw in gedachten. Als luisteraar lopen daardoor de rillingen over je lijf. Hier passen zanger en lied zo onwaarschijnlijk goed bij elkaar.
Bijzonder zijn ook de momenten dat Cash hoorbaar een oude zanger is geworden. Op
Like the 309 (het laatste nummer dat Cash schreef) en
If you could read my mind hoor je hoe kwetsbaar en breekbaar zijn stem geworden is. Het maakt de liedjes nog geloofwaardiger en levensechter.
American V is een plaat van bezinning geworden, vol met religieuze verwijzingen en bezongen nederigheid richting God.
Help me en
God's gonna cut you down tonen een Cash die zich bewust is van zijn aanwezigheid onder Gods zicht.
Love's been good to me is een soort terugblik op het leven, waarin noden en verdriet onder ogen worden gezien, maar waarin ook een optimistische conclusie wordt getrokken:
"I have been a rover
I have walked alone
Hiked a hundred highways
Never found a home
Still in all I'm happy
The reason is, you see
Once in a while along the way
Love's been good to me"
Opvallende covers zijn er niet echt, in tegenstellig tot eerdere delen (waarop onder meer de bijzondere covers
Hurt van Nine Inch Nails,
One van U2 en
Personal Jesus van Depeche Mode te horen waren). Wel valt het Bruce Springsteen-nummer
Further on (up the road) op, maar verder is het een coherent geheel van eigen werk van Cash en andermans werk dat duidelijk in het verlengde van Cash-muziek ligt.
Rubin heeft met zorg en smaak de plaat geproduceerd. Mooie, diepe piano en cello begeleiden de nummers. En bovenal is er een plaats voor de gitaar waarmee Cash zelf natuurlijk vergroeid was. Het is een gelijkmatige plaat zonder zwakkere momenten. Geen opvallendheden zoals op de delen III en IV, maar wel van een gelijke kwaliteit als deze sterkste delen van de serie. En, belangrijker nog, een prachtig afscheidscadeau van deze zanger van het Amerikaanse levenslied.