Tangerine Dream - Atem (1973)

Op verschillende plekken op Amazon gekeken, toch redelijk positief.

Deze vanavond weer eens gedraaid (de originele persing op Ohr) en moet zeggen dat ik het nog steeds een zeer eigenzinnig album vind. Dit was compositorisch gezien een grote stap voorwaarts, van Zeit richting Phaedra en Rubycon. De muziek begint onder leiding van de Mellotron steeds meer vorm en melodie te krijgen. Vooral 'Fauni-Gena' en 'Circulation Of Events' zijn van grote klasse.

Samen met Zeit toch echt wel het beste werk van deze grandioze band. Hier zit nog iets mysterieus in de muziek. Een spanning die veroorzaakt wordt door een gevoel van onbestemdheid in de meest positieve zin des woord. Een soort ruimtereis zonder een duidelijk uitgestippelde route(lees: structuur), maar met wel degelijk een mooie eindbestemming(lees: geen doelloos gepiel).

Vandaag de Esoteric heruitgave uit 2012 op LP gekocht. Ben erg benieuwd, maar op het eerste gehoor inderdaad een breder geluid dan op Zeit.
Het geluid is overigens prima.

Voor mij een nèt-niet-meesterwerk. Het titelnummer is ongekend krachtig, met dat begin vol zware percussie, het tussenstuk met rustiger insteek en daarna weer een lange onheilspellende coda, en Fauni-Gena is een prachtig mellotron-solostuk waarbij de vogelgeluiden bepaald sfeerverhogend werken. Circulation of events is echter minder beklijvend, alsof de groep aan het begin geen idee had waar ze naartoe gingen werken en op het einde eigenlijk nog stééds niet, en die stemmetjes en schreeuwtjes met echo's en andere effecten op Wahn waren toen misschien grappig maar doen nu alleen maar belegen aan, alsof iemand per ongeluk de microfoon had laten openstaan toen de leden elkaar lieten horen wat er allemaal met hun nieuwe speelgoed mogelijk was (hoewel de tweede helft van het nummer dan wel weer sterk is). (Pink Floyd deed iets dergelijks op het begin van Pow r. toc h. op hun debuutalbum, daar kan ik ook niet goed naar luisteren.) Jammer van die laatste enigszins stuurloze tien minuten, want de eerste drie-kwart van dit album is werkelijk fenomenaal, en uiteraard overheerst daardoor toch het goede gevoel.

Ondanks bovenstaand niet onverdeeld positief commentaar toch maar de Cherry Red / Esoteric-dubbel-CD uit 2011 gekocht, en wàt een prachtige uitgave is dat, zowel qua geluid als qua bonus als qua boekje (de foto's dan, want de tekst citeert voornamelijk interviews met Edgar Froese). Wel even schrikken wanneer ik bij de eerste keer beluisteren van The Deutschlandhalle performance de muziek vanaf 32:13 opeens hoor stilvallen – er is toch niets mis met mijn gloednieuwe CD? Maar gelukkig gaat de muziek na een paar seconden weer verder, en ik haal opgelucht atem.

Atem opent met een element wat op het vorige album totaal afwezig was: Een ritme. Een behoorlijk nadrukkelijk ritme zelfs, tribale klankmaten op militaire drums worden verstrengeld met de repeterende motieven van de Mellotron. Inderdaad dames en heren, dezelfde Mellotron die in de nabije toekomst de sound van Tangerine Dream gaat bepalen. Na 6 minuten bereiken de drums hun climax en staan we er weer alleen voor. Het nummer ontaardt zich in de ruimtelijke muzieklandschappen die we kennen van Zeit. Het is een teder, langzaam evoluerend geluid

Ik zeg bewust evolueert, want dat zijn de beelden die dit album bij mij oproepen. Een big bang, gevolgd door een expansie van materie. Daarna volgt een langzame celdelingen die zich op Fauni Geni schichtig doch gestaag doorontwikkeld tot levendige complexen van flora en fauna. De composities krijgen steeds meer vorm, zoals ook dit nieuw ontwikkelde klimaat meer vorm krijgt. De dauw is nog maar net weggetrokken terwijl de tropische planten zich ontvouwen en kleurrijke vogels neerdalen op hun nesten.

Circulation of Events kent een prikkelende spanningsboog en is daarmee indringender. Wordt menselijke dreiging geïntroduceerd in ons paradijselijke utopia? Wahn is bij vlagen een muzikale terugkoppeling naar het eerst nummer, maar de multi-vocale schreeuwerige stemmen verzorgen een manisch luisterspel. De nieuwe bewoners lijken in strijd met elkaar verwikkeld, totdat in de laatste minuten het paradijs weer in balans lijkt te raken. Blijkbaar hebben de stemmen de verschillen geaccepteerd, of hebben ze elkaar uitgeroeid.

Atem is uit een ander hout gesneden dan Zeit, maar is nog steeds intrigerend en cinematisch. De (relatief) korte uitbarstingen van experimentatie sieren dit album en maken een luisterbeurt zeer de moeite waard.