Depeche Mode - Speak & Spell (1981)

SPEAK & SPELL
was het debuut van Depeche Mode en Vince Clark.
Na al die jaren klinkt het album toch vooral als een Clark plaat.
Dichter bij Yazoo en Erasure dan bij de latere Depeche Mode.
Het zijn vooral Dave Gahans vocalen die er de DM stempel op drukken.

Dreaming of Me / Ice Machine was de allereerste singel.
Een doorsnee Clark nummer dat ook van Yazoo had kunnen zijn.
De b-kant is experimenteler en toont dat de introverte Clark
in de eerste plaats een muzikant is die zijn

New Life / Shout was de tweede singel met twee klassieke DM tracks.
De a-kant is voor mij een van hun allerbeste singels,
maar ook de b-kant zal lang door de band live gespeeld worden.
Shout heeft al wel dat wat donkere, industriële geluid van later.

Just Can't Get Enough / Any Second Now was de derde hit.
Een live kraker en een dansvloer vuller van het zuiverste water.
Just Can't Get Enough blinkt uit in zijn eenvoud: een synthpop klassieker.
De b-kant is een instrumentale versie van de gelijknamige albumtrack.

I Sometimes Wish I Was Dead heeft dezelde catchy kwaliteiten
als de singels en past in het tijdskader: vrolijk dansen op doem.

Puppets past zo in het tweede album A Broken Frame.
Meer melancholie, meer beschouwend en daarom langer houdbaar.

Boys Say Go is Vince Clark disco die eerder op een Yazoo plaat thuishoorde.
Ik vraag me af hoe het zou klinken met Alison Moyet achter de microfoon.

Nodisco is uiteraard licht ironisch, wat de beats zijn alom tegenwoordig.
Een van die liedjes die toch beduidend minder lang blijven hangen.

What's Your Name moeten we misschien maar een jeugdzonde noemen.
De lichtvoetigheid van deze kauwgombal tast het tandglazuur onverbiddelijk aan.

Photographic is een wat afgevlakte versie van het nummer waarmee de groep
op de Some Bizzare compilatie uit 1980 debuteerde (ook Blancmange en Soft Cell).

Tora Tora Tora is de eerste van twee Martin Gore composities.
Het is even wennen: duidelijk zwaarwichtiger dan de Clark deuntjes.

Big Muff is de tweede van Martin Gore en beukt naar latere DM maatstaven.
Interessant om horen hoe Gore zijn nummers toch anders arrangeert dan Clark.
Minder eendimensionaal, er gebeurt meer op verschillende platformen.

Dit debuut van DM is zeker vandaag de moeit nog waard, al klinkt het album gedateerd.
En dat om twee redenen: het primitieve synthpop geluid (zie ook debuut van OMD)
en de wel heel duidelijk evolutie die de groep in al die jaren heeft afgelegd.

Schoonheid verpakt in goedkoop cellofaan.
De stervende zwaan heeft haar eieren geworpen, en wordt als een bosje bloemen in plastic bij een tankstation te koop aan geboden.
Autogassen en metaaldampen hebben haar al verminkt.
We richten ons op het nieuwe leven.
Een ei wordt in het verkeerde nest gelegd.
Al snel zal het lelijke eendje Vince Clark het daar ontvluchten.
Hij hoort niet thuis tussen het boyband achtige uiterlijk van de rest.
De overige drie kunnen er juist niet genoeg van krijgen.
Al komen ze er al snel achter dat het eigenlijk marionetten zijn van de groot poppenspeler Clark.
Ironisch genoeg staat iemand zo afgebeeld op de singlehoes van een volgend project.
Yazoo met Don’t Go.
De smeekbede van Gahan, Gore en Fletcher.

Depeche Mode laat op Speak & Spell al horen waar het voor staat.
Aan de ene kant het hitgevoelige van Just Can’t Get Enough en Dreaming Of Me.
Maar ook de duisternis in Photographic en Ice Machine, die vreemd genoeg het album niet haalt.
Het sterkste nummer als bonustrack.

Vince Clark heeft hier de touwtjes nog in handen.
New Life slaat juist duidelijk op hem zelf.
Alsof hij bij het finishen van Speak & Spell al weet dat hij toe is aan een nieuwe uitdaging.
Door zijn latere vertrek is Martin Gore genoodzaakt die rol op zich te nemen.
Iets waar hij onverwachts goed geschikt voor blijkt te zijn.
Een band die in zijn prille bestaan al toe is aan een doorstart.
En daar uiteindelijk glansrijk in slaagt.

Ik leerde Depeche Mode kennen in 1984, toen er al 3 albums waren. People are people was het 1e wat ik van de mannen leerde kennen. Toen ik later de eerdere albums ging luisteren was dat toch wel even schrikken. Dat was echt wat anders. Die sound hebben ze (gelukkig) in een paar jaar tijd wel aardig aangepast, en in vele opzichten beter gemaakt.
De hoes vind ik erg mooi. Een van de mooiste DM hoezen!

New Life (3:45)
Het nummer begint met een uitnodigende synth. Het bouwt daardoor wat spanning op. De blij drums die er daarna bijkomen halen die spanning wel weer weg. Maar het nummer blijft wel een lekkere sfeer houden.

I Sometimes Wish I Was Dead (2:18)
Eigenlijk het zelfde concept als New life. Eén synth begint, en dan valt de drumcomputer in met de rest. Dit nummer is ondanks de titel nog een vrolijker huppelnummer dan zijn voorganger. Het klinkt erg gedateerd, en het zou ook zo een stuk muziek uit Mario the game kunnen zijn. Geen hoogtepunt uit het oevre van de band.

Puppets (3:57)
Dit nummer heeft weer dezelfde opzet, maar klinkt een stuk interessanter, en is in tegenstelling tot de 2 eerdere tracks wat donkerder van kleur. Het refrein doet heerlijk 80's aan, maar heeft ook een mooie melodie. Dit neigt al wat meer naar de sound die de band die het later zou worden. Waarschijnlijk ook de reden dat ik dit een prettig nummer vind.

Boys Say Go (3:07)
Een typisch Vince nummer, had zo op een Yazoo plaat kunnen gestaan. Muzikaal wel interessant, maar als geheel niet echt interessant. De introductie is echt erg... Boys..... De drum computer klinkt wel steeds hetzelfde begint me op te vallen, en dat maakt dat de songs wat gelijk aan elkaar klinken.

Nodisco (4:15)
Weer zo'n "huppel" ritme. Dat hoor je ook bij Erasure en Yazoo, en dus kan ik dat wel toeschrijven aan Clarke. Ik ben er geen liefhebber van. Het nummer doet me weer weinig.

What's Your Name? (2:45)
De ondertussen bekende drum sound is de introductie naar alweer een bijna vervelend vrolijk liedje. De teksten zijn echt om te lachen. Ik luister het bijna me tplaatsvervangende schaamte. Als je je realiseert wat voor transformatie de band heeft doorgemaakt, wat een wereld van verschil. Weer geen hoogvlieger.

Photographic (4:44)
Een interessant begin. Weer de wat donkere sound. Ik hoor Gore op de achtergrond meezingen, dat klinkt goed. Dit werkt wel. Wel een zeer typisch 80's synth liedje, de tekst, het refrein. Leuk! het doet me denken aan Numan, maar dat deden wat eerdere nummers ook. Niet zo gek met deze sound natuurlijk.

Tora! Tora! Tora! (4:37)
Geschreven door Martin Gore, en de sound is ook meteen anders. Dit vind ik een stuk fijner. Weer mooie duistere sfeer. Gahan zingt ook wat anders dan op de overige nummers. Doe maar een handvol van dit soort songs. De tekst is ook wat betekenisvoller dan die van Clarke. Het lijkt te gaan over Pearl Harbour.
From the skies you could almost hear them cry
Tora Tora Tora
In the town they were going down
Tora Tora Tora

Big Muff (4:24)
Nog een Gore compositie, zonder vocalen. Het is een aardige track, maar weinig memorabel.

Any Second Now (Voices) (2:35)
Gore op vocalen, fijn! Mooi mysterieus begin. De stem van Gore past er mooi bij. Vloeiend onder begeleiding van synths zonder drum kabbelt dit nummer voort. Ik vind het het sterkste nummer van het album. Toch één minpunt; het duurt echt te kort.

Just Can't Get Enough (3:44)
Het bekendste DM nummer uit deze periode. Dit was één van de eerste vroegere tracks die ik leerde kennen na mijn introductie met de band. Zeker omdat het ook als liveversie op single werd uitgebracht. Dit nummer bevat ook weer dat vrolijke huppel muziekje wat ik meer horo op dit album. Echter is dit deuntje zo aanstekelijk, dat het erg leuk is. Maar als dit nummer nu nog tijdens een tour wordt gespeeld is het toch een vreemde eend in de bijt. Past zo ontzettend niet meer bij deze band.

Dreaming of Me * (4:03)
Mijn LP sluit of met de track die eigenlijk niet op de originele plaat staat. De allereerste single voor de band. Ik begrijp wel waarom dit niet zoveel deed. Gemiddeld klinkende song, geen wereldwonder.

Voor mij is het wel duidelijk dat ik de sound van Vince Clarke niet echt trek. Hij drukt een heel grote stempel op dit album. Na zijn vertrek en voortzetting in Yazoo en Erasure is het wel duidelijk dat DM nooit zo'n band zou zijn geworden als ze nu zijn, want Clarke ging gewoon vrolijk verder met zijn huppel muziek, en vrolijke pop deuntjes. Dit album zou ik dus ook echt niet bezitten als hij was gebleven, want dan was de band niet interessant voor me geweest. Ik ben dus ook zeer content met het vertrek van Clarke uit deze band.
Een handjevol interessante nummers, afgewisseld met een aantal slappe huppel nummers maken dit album net een voldoende. Het probleem van deze plaat voor mij is dat veel nummers hetzelfde klinken, mede door de drumcomputer die hetzelfde is in veel songs. Het verveelt dus redelijk snel.
Het is niet een plaat die ik veel draai, maar soms heb ik er wel even zin in, al is het alleen al om te realiseren wat een fantastische band DM later is geworden.

Dit is duidelijk een Vince Clarke album, maar met name bij de extra tracks kun je horen dat ze meer te bieden hadden dan alleen de naïeve upbeat singles.

Als ze nou What's Your Name? hadden vervangen met Shout of Ice Machine en de superieure Some Bizarre versie van Photographic erop hadden gezet, dan kreeg het album van mij een 4 of hoger.
Mijn mooiste nummer van dit album is voor altijd Any Second Now (Voices). Wonderschoon.

Leuk synthpop begin van DM, maar later kwam er nog veel mooiers.

Het is een hele stap van Memento Mori, de stemmige laatste van Depeche Mode, terug naar hun vrolijke en dansbare debuut Speak & Spell. De documentaire Synth Britannia over de eerste synthpop/-wavebands (2009, te vinden op YouTube) helpt mij. Hierin ruim aandacht voor de groep. Drie leuke feitjes daaruit.
Mute-producer en -platenbaas Daniel Miller introduceerde Depeche Mode in zijn studio in Londen aan de sequencer: tot dan speelden de heren alles met de hand! Tweede feitje: de groep reisde per trein naar Top of the Pops, de klavieren onder de arm, zo simpel was het toen nog. En tenslotte: de band bracht een vrouwelijke fanschare mee, van wie het Miller opviel dat ze tijdens concerten niet naar de band keken: ze dansten.

Wie dit album met vooral opgewekte en uptempo liedjes hoort, zal dat helemaal begrijpen. Vier frisse jongemannen, qua uiterlijk passend bij de netgeklede maar licht-alternatieve stroming van new romantics. De muziek is vooral van de hand van Vince Clarke, die na dit album de groep verliet omdat hij, zoals hij in diezelfde docu vertelt, een controlfreak is en meer invloed wilde uitoefenen. Negen van de elf nummers waren van hem, maar Clarke wilde meer. In plaats van de confrontatie te zoeken, vond hij al in november 1981, terwijl Speak & Spell nog maar een maand uit was, de uitgang en begon de groep Yazoo.

De zoetigheden die van dit album beklijven: New Life, Puppets, Nodisco en de twee nummers van Martin Gore Tora! Tora! Tora! en het instrumentale Big Muff. Wie de Duitse persing kocht kreeg er het sterke Dreaming of You bij, een liedje van Clarke dat in plaats van I Sometimes Wish I Was Dead in de groef was geperst. Dit nummer verscheen in hun thuisland "slechts" op single met op de B-kant het eveneens fijne Ice Machine, in 1988 als bonus bij de cd-editie verschenen.

Swie Tio oordeelde in Oor positief (even scrollen), maar hitsingles of een albumnotering waren er in Nederland nog niet. Een ruime voldoende voor dit debuut, dat in tegenstelling tot veel andere synthgroepen uit die dagen slechts digitale instrumenten bevat. Op de stemmen na natuurlijk…