Orchestral Manoeuvres in the Dark - Orchestral Manoeuvres in the Dark (1980)

ORCHESTRAL MANOEUVRES
was het debuut van Orchestral Manoeuvres in the Dark.
Pioniers van de synth pop ... mateloos geïnspireerd door Kraftwerk
en in het kielzog van Britse synthacts als Tubeway Army,
Cabaret Voltaire, Ultravox en Human League.

OMD blijkt op haar debuut echter zoveel hitgevoeliger
en zijn daarom de echte voorlopers van de jaren 80 synthpop.
Human League zal zich in 1981 ook bekeren tot catchy synthpop.

De charme van OMDs debuut zit in het nog prille, analoge geluid.
De opnames gebeurden in eigen beheer met primitieve middelen.

Electricity / Almost was de allereerste singel (op Factory Records)
en toont het dubbele gelaat van OMD ... danspop en melancholie.
http://nl.youtube.com/watch?v=LCervNqQonc

Red Frame White Light / I Betray my Friends was de tweede singel.
Een iets te lichtvoetige singelkeuze, maar een heerlijk neurotische b-kant.

Messages werd na het album heropgenomen met een nieuwe baslijn
en betekende de doorbraakhit in de UK voor de band uit Liverpool.
http://nl.youtube.com/watch?v=vsO-gOe7lVE

Ik vind de albumversie leuker, maar hoe dan ook blijft
Messages één van hun sterkste songs met een prachtige tekst.

Taking Sides Again is een irritante "dub-versie" van Messages
en Waiting for the Man is een onverwachte ode aan de Velvet Underground.

Het album opent met het typische Bunker Soldiers.
Merkwaardige songthema's zullen OMD nooit vreemd zijn.
Prachtig staaltje vroege synthpop met danspotentie en leuk refrein.

Mystereality is pure danswave met heerlijke hooks,
een onverwachte saxofoon en zwetende vocalen.

The Messerschmitt Twins laat een experimentele OMD horen.
Meer in de stijl van hun prilste werk ... een atmosferisch trip.

Julia's Song valt op het eerste gehoor iets buiten het album.
OMD goes punk in één van hun oudste nummers ... helemaal niet
de melige soft synthies waarvoor ze soms versleten worden.

Dancing intrigeert ... bijna elk OMD album heeft een weirde track.
De groep zal later herhaaldelijk flirten met muziekjes uit de oude doos.
http://nl.youtube.com/watch?v=OMG_Jeye6T4

Pretending to See the Future heeft singelallures. Een donkere song
waarin de groep haar kansen in de popbizz wikt en besluit ten onder te gaan.

De twee laatste tracks van de remaster omvatten
de originele Martin Hannett producties van de debuutsingel.

Track 15 werd echter nooit in deze versie op singel gezet,
maar in een door de groep zelf geproducete oerversie
die terug te vinden is als bonus op het Peel Session album.
http://nl.youtube.com/watch?v=ZB1J57LGQfY

Op OMD ontdekkingstocht belandde ik bij Orchestral Manoeuvres In The Dark, het debuutalbum uit 1980. Het einde van de punk, de hoogtijdagen van de new wave en de opkomst van de synthpop. Op deze plaat hoor je het allemaal.

OMD heeft duidelijk twee gezichten. Het ene gezicht toont een band die grossiert in hitpotente en uiterste dansbare songs, het andere gezicht toont avontuur, bewandelt nieuwe paden en kiest voor experiment. OMD hoort ergens in de twilight zone tussen De Afrekening en de Top 40. Zonder dat het botst overigens. Sommigen beschuldigen de band van het hinken op twee gedachten. Persoonlijk vind ik die wisselwerking tussen luchtigheid en wat zwaardere kost juist prima werken.

In de linernotes bij de geremasterde versie kijkt Andy McCluskey terug: "It was punk synths. It was two teenagers in somebody's back room who decided to do it themselves and were playing with the most ridicously cheap load of second-hand equipement and playing with self-taught knowledge - one-fingered melodies and simple primary chord structures." Voor zoveel jeugdige onschuld is dit een buitengewoon volwassen album. Fris en overtuigend.

Bunker Soldiers brengt de plaat langzaam op stoom. Een interessante, maar wat aarzelende opener. Ik mis dat uplifting refrein (dat maar niet wil komen). Ik heb het idee dat er veel meer uit dit nummer viel te halen.

Almost overtuigt me wel. Dat minimalistische arrangement met staccato synths, pulserende bas en monotone zang...een sobere beauty. Synthpop avant la lettre. Wees niet te zuinig met de volumeknop bij dit nummer. Hoe harder, hoe beter!

Mystereality is een vreemde eend in de bijt. Deze track drijft op een vrolijke saxofoonsolo en daardoor lijkt OMD hier meer op Madness dan op zichzelf.

Een van de hoogtepunten is Electricity; ongelofelijk dat deze eerste single destijds geen hit mocht worden. Terwijl Enola Gay een jaar later wél scoorde. Het zijn immers soortgelijke nummers, al vind ik Electricity geraffineerder.

Het wondermooie Messages werd gelukkig -en terecht- wel een hit (nummer 13 in de UK). Ongetwijfeld een van de mooiste OMD songs ever. Een dansvloerkraker met een melancholische ondertoon. Tot nu toe kende ik enkel de single versie, maar deze albumversie is misschien nog wel beter. Ik ben er nog niet uit.

Julia's Song is de meest rock georiënteerde track. OMD meets The Cure, of zoiets. Het zijn de punk synths waar Andy McCluskey het over had. En er komt zowaar een gitaar aan te pas. Geen standaard OMD track, maar wél een van de betere van dit album.

De zoete melodie van Red Frame/White Light doet me denken aan het eerste album van The Buggles; dat staat ook boordevol met dit soort elektronische fratsen. Het b-kantje van Electricity, maar met een beetje fantasie had dit de A-kant van de derde single (die er volgens mij nooit is gekomen) kunnen zijn. Al was het donkere Pretending To See The Future in een iets fijnere vorm ook een kandidaat geweest.

The Messchersmitt Twins en Dancing zijn de eerste, echte experimentele songs. Ik moet eerlijk bekennen dat ik ze dat op Architecture & Morality en Dazzle Ships beter heb horen doen.

Maar dat zal de pret niet drukken. Op naar Organisation.

In juli 1980 stond Messages van Orchestral Manoeuvres In The Dark (wat een mooie groepsnaam blijft dat toch!) slechts drie weken in Veronica’s Tipparade, om vervolgens roemloos te verdwijnen. Desalniettemin had ik het gehoord bij de alternatieve popomroepen van Hilversum, te weten KRO, VARA en VPRO. Denk ik. Hoe dan ook, ik sloeg dit op in mijn hoofd als een interessante naam.
Dit waren de jaren dat new wave zich stormenderwijs ontwikkelde in diverse richtingen, waarbij synthesizerpop steeds nadrukkelijker zijn plek opeiste. Het titelloze debuutalbum staat vol met charmante, primitieve synthesizergeluiden en de veelal klaaglijke zang van Andy McCluskey, hoorbaar een Engelse jongeman. In Oor was Jan Libbenga redelijk positief (even scrollen).

Mijn favorieten van de plaat staan vooral op de eerste helft: Bunker Soldiers met zijn simplistische, huppende beat, in Mystereality zit verrassend een saxofoon, uptempo single Electricity deed in Nederland nog minder dan Messages. De elpeeversie van de laatste klinkt minder vol dan de single: zo vlot ontwikkelde zich hun geluid. Voor mij nog altijd het beste nummer van de plaat, met de kanttekening dat de singleversie een heropname was, later als bonus op cd en streaming verschenen. Van de B-kant is het alleen het dansbare Julia’s Song dat ik fijn vind.
De synths klonken in deze fase vrij kil, als een ruimteschip in het koude heelal. De beats waren nog bescheiden, niet ver verwijderd van mijn eerste kennismaking met synthpop: Oxygene van Fransman Jean-Michel Jarre, de hit die in de zomer van 1977 mijn jongenskamer binnenwaaide.

De invloed van O.M.D. is veel groter dan het succes van dit album. Op Wikipedia vind ik dan ook de constatering dat dit een “sleeper hit” was, een plaat die aanvankelijk weinig aandacht kreeg maar zich de jaren erna alsnog in een stijgende waardering kon verheugen en daarmee stijgende verkopen. Pionierswerk op een verre van onaardig debuut.

In mijn jeugd was ik, net zoals vele anderen, opgegroeid met OMD's grootste hit "Maid of Orleans", die toentertijd veelvuldig op de radio werd gedraaid en ik tot de dag van vandaag altijd een prachtig en intrigerend nummer heb gevonden. Maar ook latere hits als "Talking Loud and Clear" vond ik erg fijn en het leuke was nog, dat ik er jaren later pas achter kwam dat dit nummer van dezelfde band afkomstig bleek te zijn als die van "Maid of Orleans". Dat wist ik toen namelijk niet. Zover ging mijn verdieping in de band als 7-jarig jochie niet. Maar dat ik het leuk vond, stond als een paal boven water.

De aanleiding en definitieve motivatie om me meer te verdiepen in OMD heeft uiteindelijk te maken met zowaar de Synthesizer Greatest-compilaties die eind jaren '80, begin jaren '90 dankzij de promotie-campagne van platenmaatschappij Arcade, hoge ogen scoorde. In die periode merkte ik, dat ik een voorliefde voor elektronische muziek begon te ontwikkelen en net zoals vele anderen, tuinde ik in de Synthesizer Greatest-hype en kocht diverse LP's uit die serie. Nummers als "Electricity", "Maid of Orleans" en "Enola Gay" zijn in nagespeelde versies (de één vind het geslaagde cover-versies, de ander vind het schaamteloos en smakeloos nagespeelde shitversies), in opvallende, instrumentale uitvoeringen verspreid op die albums terug te vinden en toentertijd vond ik ze zowaar goed genoeg om uiteindelijk, na er al snel achter gekomen te zijn dat het nep-versies waren (bedankt meneer Starink), op zoek te gaan naar de originelen.

En zo begint mijn definitieve ontdekking van OMD ergens in 1992 pas echt, als ik een jaar of 14 ben en bij de plaatselijke muziekbibliotheek de Best of-compilatie uit 1988 op CD leen en deze thuis na veelvuldig gedraaid te hebben, besluit te kopiëren op een cassettebandje. Zo ging dat in die tijd; je leende vaak een album via een vriend, kennis of familie of in dit specifieke geval de muziekbibliotheek en maakte je eigen cassettebandje om vervolgens, een redelijke tijd later, het album alsnog in originele vorm, zelf te kopen.

Dat gebeurde uiteindelijk ook met het titelloze debuut, die ik op CD wist te vinden. En zowaar vond ik het toen een pittig album om doorheen te komen. Alhoewel ik natuurlijk toen al wel bekend was met de singles, was dit gehele album toch wel andere koek. Tuurlijk, er staan toegankelijke krakers als "Electricity" op, maar ook meer experimentele fratsen waar ik toen weinig mee kon. Het nummer "Dancing" bijvoorbeeld, vond ik zelfs ronduit lelijk en een smet op het album drukken. Ook andere nummers, zoals "Julia's Song", wisten me niet te bekoren. Wellicht was het debuut dan ook niet per se de handigste zet om meteen als eerste volledige langspeler van de band te kopen.
Het resulteerde er zelfs in, dat ik het album van de hand deed.
Jaren later uiteraard, wist mijn voorliefde voor de band alsnog de kop op te steken, en vandaag prijkt dit album dan ook weer flink wat jaren in mijn CD-kast, gezamenlijk met praktisch ieder album van deze unieke band. Hoe het tij kan keren.

Dat gemeld hebbende, is het debuut van OMD nog steeds niet mijn favoriet van de band. De ruwe, zoekende insteek gezamenlijk met de wat primitieve, edoch zeker niet slechte productie, zorgt wel keer op keer voor een intrigerende luister-sessie.
Het album is in ieder geval zeer afwisselend en bevat genoeg aanstekelijkheid en historisch vernuft, om memorabel te blijven. De vele inspiratiebronnen uit de toenmalige muziekstromingen die eind jaren '70 en begin jaren '80 zeer invloedrijk waren, zijn mooi verweven binnen de over het algemeen interessante nummers die het debuut kenmerken. Zo zijn eerdere 'draken' als "Dancing" opeens zeer bijzonder en origineel te noemen en bevat vooral dit nummer allerlei subtiele verrassinkjes, waardoor duidelijk wordt dat de experimenteerdrift van OMD in een interessante ontwikkelingsfase zit. Deze zou dan ook verder uitgelicht en geperfectioneerd worden op de drie invloedrijke opvolgers, die gezamenlijk met het debuut als de vier beste platen van de band worden beschouwd. En dat is zeker te begrijpen, als je ze chronologisch naast elkaar legt en in volgorde luistert.
Toppers blijven de eerste twee singles, waarvan vooral "Electricity" als een tijdloze klassieker beschouwd mag worden. Maar ook pareltjes als het prachtige "Almost" en het meer epische en experimentele "The Messerschmitt Twins" zijn uitschieters op dit album. Zelfs "Julia's Song" mag als een topper beschouwd worden. De pittige insteek van dit nummer bevalt me tegenwoordig een stuk beter dan vroeger.
Sommige nummers heb ik nog steeds niets mee, maar deze zijn in de minderheid. Zo snap ik de waarde van een nummer als "Mystereality" wel, maar kan ik er qua stijl en sound gewoon niets mee.
Ook de bonustracks zijn ok, maar niet meer dan dat. Het drukke en zweverige "I Betray My Friends" is knap en gedurfd, maar het raakt me simpelweg niet.
De rest van de nummers zijn gewoon ontzettend leuk en maakt dit debuut tot een klassieker in zijn soort en zeker een album die tegenwoordig net zo'n status heeft ontwikkelt als pakweg de eerste platen van Kraftwerk, de band waar OMD het meest mee wordt vergeleken en dat is ook simpelweg terecht.

Ook mooi dat mijn hernieuwde kennismaking met OMD ongeveer tegelijkertijd opging met Kraftwerk, een band waar ik muzikaal gezien op een gegeven moment ook geen interesse meer in had, maar ook tegenwoordig daar in de platenkast niets meer van te merken is, aangezien daarin braaf alle Kraftwerk-albums prijken. Wederom, hoe het tij kan keren !