Ichiko Aoba - 0 (2013)

Ichiko Aoba is een 30-jarige artiest uit Tokio die sinds 2010 actief is in de Japanse folkscene, zo valt te lezen op haar Wikipediapagina die ze zelf in eerste persoon enkelvoud geschreven heeft. 0 bracht ze uit in 2013, toen ze 23 was dus, en ik benadruk die leeftijd nog even omdat het niet gebruikelijk is dat artiesten rond deze leeftijd al zo'n duidelijke artistieke visie en vooral technisch compositietalent hebben. Het album bestaat alleen uit Ichiko en haar gitaar, maar dat betekent niet dat het een generiek geluid heeft. Opener いきのこり●ぼくら (We're Survivors) klinkt nog zodanig vriendelijk dat je het ook in een café zou kunnen horen* - totdat je de Engelse vertaling van de tekst leest, althans - maar wat daarop volgt gaat echt ver de diepte in op verschillende manieren. Het daaropvolgende I am POD (0%) geeft het woord kalmerend een compleet nieuwe betekenis (maar echt), terwijl Mars 2027 voor het eerst in Ichiko's carrière een stekelig en vrij uitbundig geluid heeft. Op laatstgenoemd nummer kunnen we ook een belangrijke eigenschap van de muziek op specifiek dit album observeren, te weten zijn meanderende karakter. Ichiko Aoba heeft een gave om compleet verschillende stukken muziek naadloos in elkaar over te laten lopen, zonder dat het ook maar enigszins gekunsteld aanvoert. Op 機械仕掛乃宇宙 (Clockwork Universe), misschien het prijsnummer van de plaat, al heb ik elke week een andere, valt dit ook te horen. Het gitaarloopje waar het nummer mee begint, overigens misschien wel hét mooiste gitaarloopje ooit, verdwijnt al vrij snel wanneer Ichiko toch besluit een compleet ander nummer te laten horen, om pas na zeven minuten weer zijn herintrede te doen. En ondanks het feit dat alles wat daarvoor in een compleet andere toonsoort en zelfs maatsoort stond, klopt het gewoon zo. Ik kan er ontroerd van raken.

Waar ik echter vooral ontroerd van raak is simpelweg de mooiheid van dit album. Het is grappig dat ik op een muziekforum waar ik nu zo'n 9000 berichten heb geplaatst na tien jaar terugval op dat woord, mooiheid, om deze muziek te omschrijven - het is een beetje alsof je de Librije aanprijst omdat het eten zo lekker is - maar het is wel zo. Ichiko's muziek is goed omdat het mooi is. Zonder in oriëntalistische stereotyperingen te willen vervallen, denk ik erin wel wat terug te horen van de Japanse minimalistische estethiek. Ze heeft een uitzonderlijk oor voor het evenwicht brengen in haar liedjes en voor de timing van spanning en ontspanning. De minimale productie (ik herhaal: alleen gitaar en zang) zorgt er bovendien voor dat de rijkheid van de composities optimaal tot hun recht komen. Want rijk zijn ze: ik heb het tijdens de lockdown mijn missie gemaakt om dit hele album op mijn gitaar te leren, en ik raakte echt versteld van het ongelooflijke scala aan akkoorden en aanslagstijlen die Ichiko uit haar gitaar haalt. Akkoorden waarvan ik nooit wist dat ze mogelijk waren plaatst ze achteloos naast akkoorden waarvan je op papier nooit zou zeggen dat ze zouden werken. Op die manier (ja, ik weet dat ik overdreven klink), snap ik de verhalen van mensen die moesten huilen in de Romeinse Villa Borghese: het is gewoon zo mooi!

0 is daarnaast ook uniek, troostend, lief, onheilspellend, muzikaal waanzinnig gecompliceerd, ingetogen, intelligent, revolutionair melodieus, en heeft zich in korte tijd weten op te werken tot één van mijn favoriete albums ooit. Hoewel ik de muziek niet tekort wil doen door het met die van andere artiesten te vergelijken, zou iedere liefhebber van Joanna Newsom, Joni Mitchell of Nick Drake dit moeten beluisteren, om erachter te komen dat Ichiko ze op sommige momenten gewoon naar de kroon steekt. Als mijn verhaal jullie niet overtuigt van de hemelse kwaliteiten van haar muziek, moet het maar dit filmpje zijn - sprookjesachtiger ga je het toch niet krijgen?

*En dat is geen minpunt - ik luister het nummer nu weer en misschien is het toch dit nummer dat mijn favoriet is. Verdomme, wat een plaat.

Dromerig, feeëriek, sprookjesachtig; hoe moet je dit nou benoemen?

Ichiko Aoba is een Japanse singer-songwriter, en zij werd geboren in hetzelfde jaar als ondergetekende. Ze is zelfs maar een aantal dagen ouder als ik, heeft enig research mij geleerd (zij: 28 januari - ik: 8 februari). Dat vind ik altijd wel toffe weetjes, en ze trekken om één of andere banale reden dan ook mijn aandacht.

Aoba bracht dit album uit in 2013. De titel (een 0) en de hoes (volledig zalmkleurig) ademen pure soberheid uit, wat ook tot uiting komt in de muziek. Wat we horen, is namelijk Ichiko Aoba en haar gitaar, meer niet. Maar wat zij met haar stem en tokkelinstrument weet te bereiken, is indrukwekkend.

Vaak klinken de songs niet eens Oosters, maar moet ik eerder denken aan de meest melancholische kant van Latijns-Amerika, met dat weemoedig getokkel (al zit het veel complexer ineen dan je zou denken) en de fluisterzang die ergens uit een met nevelen omtrokken grasheuvel lijkt te komen. De opener zet meteen de toon, en blijft erg goed hangen. Je wordt de muziek letterlijk ingezogen, om een klein uur later pas terug in het heden te belanden. En in dat uur maak je meer mee dan je op basis van de rudimentaire beschrijving van dit album zou verwachten.

Hoewel dit letterlijk een solo-album is, en Aoba enkel haar stem en gitaar in de strijd gooit, kan je het album geenszins eentonig noemen. Daarvoor is de diversiteit gewoonweg te groot, de experimenteerdrift van Aoba te aanwezig, het scala aan subtiele akkoordwisselingen, tempoversnellingen en -vertragingen te uitgebreid.

Ik zou dit album graag omschrijven als een uiting van expressieve soberheid. Een favoriete song opnoemen is ook schier onmogelijk; deze laat plaat zich bij voorkeur beluisteren als één lange, aaneengeregen compositie, en op die manier werkt het voor mij ook gewoon het beste. Verdraaid, dit is een fraaie ontdekking!

4,5 sterren

Op een zomerdag om 5 uur 's ochtends op de fiets springen, gitaartas op de rug en Ichiko op de oortjes, en door de met ochtenddouw beklede straten richting Strabrechtse Heide zoeven om aldaar moederziel alleen de zonsopkomst tegemoet te tokkelen. Soms lijkt schoonheid bijna aanraakbaar.

Na lange tijd weer eens in zijn geheel beluisterd. In 2020 schreef ik een korte recensie in het kader van MusicMeters Tip Van De Week en ik merk dat mijn mening niet enorm is veranderd. Wel ben ik de muziek van Ichiko in zijn algemeenheid meer gaan waarderen, zeker nadat ik haar live aan het werk zag. Ik schreef in 2020 het volgende: "Ik vind 0 van Ichiko Aoba zonder meer intrigerend, maar daardoor vind ik het ook wel lastig er een oordeel aan te hangen. Ichiko is geen indrukwekkende zangeres, maar de combinatie van haar gitaarspel en Japanse zangstem klinkt wel heel sereen. Soms is dat zelfs op het gezapige af, al weten de afwisselende songstructuren me ook regelmatig weer bij de les te houden. Het is op momenten alsof er meerdere liedjes in één verpakt zitten, met name bij de langere nummers. Als er dan ook nog omgevingsgeluiden om de hoek komen kijken, geeft dat de muziek zonder meer een uniek karakter. Enkele nummers hebben daarbij nog een wat Braziliaanse inslag, dan vind ik haar op haar sterkst. Toch gaat het album me na een tijdje een beetje tegenstaan, uiteindelijk is een bijna vol uur Ichiko wel wat teveel van het goede." Dat laatste heb ik nog steeds wel, maar inmiddels springen vier nummers er voor mij uit: Mars 2027, いきのこり●ぼくら en de twee lange composities (いりぐちでぐち en 機械仕掛乃宇)宙).