Bob Dylan - Self Portrait (1970)

“Ik wilde iets maken waar de mensen niets mee aan konden, zodat ze naar iemand anders zouden lopen.”

Dat beweerde Bob Dylan halfweg de jaren ’80. Of dat ook echt zo is, valt evenwel te betwijfelen, omdat hijzelf voor een deel achter de plaat blijft staan. Rond de tijd van de release van ‘Self Portrait’ verschenen de eerste bootlegs van Dylan, dit is Dylan’s eigen bootleg. 24 nummers staan erop verzameld, waarvan de meeste covers zijn. Een deel van de nummers werd aanvankelijk opgenomen voor de release van een tweede countryplaat na ‘Nashville Skyline’, maar dan eentje met covers; een handvol nummers zijn live-uitvoeringen van het Isle of Wightfestival in 1969, op het Britse eiland Wight, de overige nummers heeft hij in 1970 opgenomen in New York.

Omdat deze plaat “anders” is dan zijn andere platen tot nu toe, vraagt dat van mij ook een geheel andere benadering. Daarom geen bespreking nummer per nummer; ik wil dit eerder beschouwen als een bonte verzameling, met pieken en dalen. Vooral dalen, jammer genoeg. De hoescover vind ik zelf wel geslaagd; een zelfportret, heel karikaturaal aandoend, onafgewerkt lijkt het wel. Een goede weerspiegeling van dit album. Dylan zelf nam de essentie van de nummers op, stak niet al te veel moeite in zijn zang (het zalvende toontje van ‘Nashville Skyline’ horen we geregeld terug) en dan moesten sessiemuzikanten achteraf hun instrumenten inspelen. Wel weer mooie namen, hoor, met vaste waarden Kenny Buttrey en Charlie McCoy. Producer was Bob Johnston, sinds ‘Highway 61 Revisited’ elke keer achter de knoppen voor een Dylanplaat.

Dylan leed na ‘Nashville Skyline’ aan een writer’s block, die hij zelf omschreef als “geheugenverlies”. Volgens mij een combinatie van factoren. Ten eerste, de stress en onrust. In New York was het toen heel erg druk, met al die hippies, en Dylan hield daar niet zo van. Hij was nu een familieman, met een vrouw en kinderen, en was daar best tevreden mee.

Ten tweede, de verwachtingen. Dylan is nooit een artiest geweest die braafjes aan de verwachtingen van de fans wil voldoen; eerder nog zou hij zijn eigen grenzen en die van een ander gaan aftasten. Daarom ook die quote helemaal bovenaan mijn lapje tekst.

Ten derde, het succes. Dylan had steeds meer commercieel succes, zeker na ‘Nashville Skyline’, dat erg goed verkocht. Opmerkelijk is dat hij “groter” was in Engeland dan in de Verenigde Staten. Dat was ook één van de drijfveren om in te gaan op het aanbod om te komen spelen op het eiland Wight. Dat concert was trouwens behoorlijk teleurstellend; er werden opnames van gemaakt met het oog op een live-elpee, maar die kwam er niet. Dat zegt genoeg. Van dit optreden zijn uiteindelijk ‘Like a Rolling Stone’, ‘The Mighty Quinn (Quinn the Eskimo)’, ‘Minstrel Boy’ en ‘She Belongs to Me’ op ‘Self Portrait’ beland.

En dat succes zette zich trouwens voort met deze plaat. ‘Self Portrait’ haalde erg goeie verkoopcijfers, terwijl het nochtans met de grond gelijk werd gemaakt door de critici. Greil Marcus van Rolling Stone vroeg zich destijds zelfs af “wat voor gelul dit nu weer was”. Dat vind ik persoonlijk dan weer overdreven; ‘Self Portrait’ bevat zeker enkele mooie nummers. Ik denk dan aan ‘Alberta’ (dat hier in twee verschillende versies op staat), ‘Days of ‘49’ (dat me in het begin wel erg doet denken aan een nummer op ‘John Wesley Harding’) en ‘Belle Isle’. Draken zijn dan weer ‘The Boxer’, een verkrachting van de Simon & Garfunkel-original, de live-versie van ‘Like a Rolling Stone’ (ook erg zwak) en ‘Blue Moon’, een nummer dat door Elvis Presley met veel meer kracht en inleving werd gebracht.

‘Wigwam’ is de grootste hit die Dylan ooit heeft gescoord in de Lage Landen, denk ik; enfin, in Nederland toch zeker, en dat is best eigenaardig. Het mag dan wel een catchy, simpel deuntje zijn, dat je makkelijk mee kan neuriën of fluiten, in feite stelt het nummer niet veel voor. Het is wel luchtig, en daardoor makkelijk te verteren, en ik heb er ook absoluut geen problemen mee, maar een hoogvlieger in Dylan’s carrière is het zeker niet. Maar dit fenomeen komt wel meer voor, dat niet het beste scoort.

‘Self Portrait’ is een plaat waar ik wel ‘ns kan van genieten, maar die niet al te veel voorstelt. Daarvoor zit er teveel kaf tussen het koren. Wat wel een goed idee is: maak van de dubbelplaat (Dylan’s tweede dubbelplaat trouwens, na ‘Blonde on Blonde’, wel een kraker) een plaatje van een minuut of 35, dat valt al heel wat beter mee. Er staat genoeg mooi (of op z’n minst degelijk) materiaal op om zo’n samenstelling te maken. Daar kan ik echter geen extra punten voor geven, want dit is en blijft een dubbelplaat, zo heeft Dylan het gewild.

2 sterren

Iets teveel Elvis voor mij. De country influenced nummers (Alberta, Days of '49, Belle Isle, Take my Message to Mary) vind ik wel lekker. Liggen een beetje in het verlengde van Nashville Skyline en New Morning.

De live-opnames van The Isle of Wight vind ik wel lekker. De eerste keer dat ik ze hoorde vond ik het ook heel raar, maar deze versie van She Belongs To Me is wel mijn favoriete versie. Deze versie van Like a Rolling Stone vind ik ook erg verfrissend. Bob vergeet af en toe zijn tekst, maar dat maakt niet uit.

Toch krijgt deze release geen voldoende van me. Daar is hij me te wisselvallig voor.

Lastig, lastig lastig.

Over dit album kunnen we kort zijn: het is natuurlijk niet zo heel goed. Toch ga ik er niet té kort over zijn, want dat is weer jammer van de paar lichtpuntjes die er toch op te vinden zijn. Je moet gewoon heel goed zoeken, want mijn hemel, wat is dit toch ook een lange zit! Ik zal hen die dit album nog niet gehoord hebben die moeite besparen, en ze vertellen welke onderdelen van dit album ze absoluut moeten meepikken. De rest mag je lekker overslaan.

1. De hoes
Aandoenlijk schilderwerkje. Ik voel er me altijd verbonden mee, omdat ik behoorlijke gelijkenissen met mezelf zie. Sterker nog, ik verdenk Bob dat hij mij heeft proberen te schilderen in plaats van zichzelf. Dit plaatje gebruik ik als profielfoto op Facebook, en ik krijg regelmatig de vraag wie mij zo treffend geportretteerd heeft. Goeie hoes.

2. All the Tired Horses. Het openingslied van dit album is meteen raak. Een vreemd nummer, zeker, alleen al omdat Bob zelf helemaal niet te horen is. Twee regels tekst maar, en dat dan drie minuten herhaald door een vrouwenkoortje. Klinkt onaantrekkelijk? Toch maar luisteren, een prachtige proloog.

3. Days of '49. Bob laat wat kracht horen, iets wat niet vaak gebeurt op deze plaat. Eventjes horen we de echo van folkheld Bob Dylan weer, in plaats van één of andere countryzeurpiet. Geen Dylantopper, maar tussen al het geteutebel door toch een heel aardig nummer.

4. Little Sadie Een voorbeeld van hoe het hillbillystijltje ook aangenaam kan zijn.

5. Self Portrait kent een bijzonder onverwacht hoogtepunt: The Boxer, een cover van Simon & Garfunkel nota bene. Ik kan huilen van dit lied. Het intro is subtiel, twee gitaartjes komen de kamer binnen geslenterd. Daar achteraan zweeft Bob Dylans stem, murmelend zoals zo vaak op dit album, en bovendien met z'n tweetjes: Bob heeft geen partner nodig voor een tweede stem, dat doet hij gewoon lekker zelf. Zijn stemmen dansen om elkaar heen als pasgeboren veulentjes. Het lied zelf is natuurlijk van een ongekende zoetheid, maar waar Simon & Garfunkel daar saampjes nog een extra laag suiker overheen strooien, weet Dylan perfect te contrasteren: deze uitvoering klinkt lui, vermoeid, vals en rommelig, maar weet juist daarom meer te ontroeren dan het origineel. Schitterend.

6. Daar zijn de dames uit het eerste nummer weer. Ditmaal zijn ze maar kort te horen op Take a Message to Mary, een mooie vertolking van het Everly-Brothersnummer.

Tot zover de hoogtepunten. Speciale aandacht verdienen hooguit nog de zwakke herinterpretaties van Like a Rolling Stone en She Belongs to Me, maar daarmee hebben we de interessante stukken van dit album wel gehad. Hieromheen zit een uur aan nietszeggende nummers, die wat mij betreft niet uitgebracht hadden hoeven worden. Ik sla ze meestal over, maar wie weet vindt een ander weer andere kruimels die hem weten te bekoren. Ik kan het niet over mijn hart verkrijgen lager dan 2,5* te geven.

[/quote]
Nou ja, ieder zijn smaak. Maar ik vind het moeilijk voor te stellen dat je Blood on the tracks hoog waardeert maar Self Portrait nog nèt iets beter vindt.
[quote]AdrieMeijer
Ik ga terug naar 4,5. Er staan geweldige nummers op, maar ook te veel missertjes.

Wat een geluk dat smaken verschillen. Hoe saai zou de wereld zijn als dat niet het geval was. Ik vind dit album best te pruimen. Misschien niet zijn allerbeste werk, maar toch nog beter dat wat de gemiddelde artiest in die tijd uitbracht. Like a Rolling Stone en Minstrel Boy met de leden van The Band klinken live lekker rommelig zoals ik van ze gewend ben. Top nummers.