Bob Dylan - Saved (1980)

Na zijn bekering tot het christendom ten tijde van ‘Slow Train Coming’, ging Dylan touren. Hij stelde hiervoor een nieuwe band samen, bestaande uit onder andere klasbakken Jim Keltner op drums en Tim Drummond op bas. Mark Knopfler moest zijn plaats afstaan aan de half toevallig binnengewaaide Fred Tackett (die later bij Little Feat zou spelen). De relitour, wordt deze tour genoemd, en het was een hele verrassing voor de vele Dylanfans, die een rockconcert met greatest hits verwachtten.

Keltner zei dat hij het jammer vond dat de nummers niet in live-uitvoering werden uitgebracht; nu missen ze, volgens hem, bezieling. Daar moet ik jammer genoeg helemaal in meegaan. ‘Saved’ (de plaat) klinkt als geheel een beetje flets, en de teksten hebben minder impact op die manier. Oké, het is een hele plaat lang religieus geneuzel, zou je kunnen zeggen, en dat is tot een bepaald punt ook waar, maar je bent toch altijd benieuwd hoe Dylan, de meester-verteller, een nieuwe invalshoek zal aanpakken. ‘Saved’ blijft een beetje hangen in zijn eigen potentieel.

Daarmee is de essentie van de plaat voor mij al meteen uit de doeken gedaan. Hoewel er enkele erg goeie nummers op staan, ontstijgt de plaat het “slechts de som der delen”-label nooit. Enkel in de titelsong hoor ik een soort bezieling; dit is dan ook een weergaloze, swingende gospelsong van de bovenste plank.

Tekstueel spreekt de plaat me niet echt aan, en dat is toch wel bepalend, want de teksten zijn – zeker bij Dylan – altijd zeer belangrijk geweest. Het is me teveel van hetzelfde. De inkleding is ook, zoals eerder aangegeven, niet interessant genoeg om me er echt in te gaan verdiepen; tijdens de legio luisterbeurten de laatste tijd, is mijn aandacht niet getrokken, mijn nieuwsgierigheid niet ten volle gewekt.

De hoes doet me onvermijdelijk denken aan de beroemde fresco “The Creation of Adam”, onderdeel van het meesterwerk dat Michelangelo van de Sixtijnse Kapel maakte. Met dit verschil dat het bij deze plaat één hand is die vele handen beroert. Samen met de suggestieve albumtitel verwijst dit naar verlossing in het Oordeel Gods. Hoewel ik totaal niet gelovig ben, vind ik dit toch een machtig beeld.

De plaat opent met de cover ‘A Satisfied Mind’, die in de jaren ’50 een bescheiden countryhit was voor Porter Waggoner. Een mooi begin, dat zelfs veelbelovend wordt als men ‘Saved’ eraan toevoegt. ‘Covenant Woman’ is ook niet mis, maar duurt met zijn zes minuten te lang, en lengte is bij mij wat Dylan betreft niet vaak een struikelblok. Dat dit hier wel het geval is, is een veeg teken. Het orgeltje kan ook geen extra spankracht met zich meebrengen.

Op ‘What Can I Do for You?’ komt de geliefde mondharmonica nog ‘ns op het voorplan, en dit is eigenlijk het enige moment op de hele plaat dat ik geraakt word. De meester kan het nog altijd. ‘What Can I Do for You?’ is een fraai, rustig nummer; zo eentje dat elke plaat in dit genre wel kan gebruiken. De aardige backing vocals maken het plaatje er enkel knapper op.

‘Solid Rock’ maakt de luisteraar die van zo’n mooi klein liedje toch insluimerde, zonder pardon weer wakker. Het is waarschijnlijk de meest rockende song op de plaat, en Dylan wilde er ook een live-LP rond bouwen. Jammer genoeg zag de platenmaatschappij dat niet zitten, zo snel na onder andere ‘Hard Rain’. Dylan kondigde dit nummer live altijd aan als ‘Hanging on to a Solid Rock, Made Before the Foundation of the World’; dit werd dus ingekort. Toch had ik het nummer liever onder die titel op een liveplaat zien staan dan op deze studioplaat. Het nummer klinkt iets te volgepropt, naar mijn mening.

In ‘Pressing On’ keert Dylan dan weer terug naar ingetogen gospel, met bijbehorend koortje. Orgel en piano vormen een vredig duo op de achtergrond, Keltner schittert niet op drums, hoewel hij een echte vakman is. Het klinkt, net als op de hele plaat trouwens, overgeproduceerd. Iedereen legt de schuld bij een ander. Ook weer een nummer dat ik graag in live-versie zou horen. Ik ga van die relitour binnenkort toch maar ‘ns één en ander opzoeken (nu zal Stalin wel weer komen aanzetten met allerlei tips, ik zou zeggen; gooi ze maar binnen! ). Het nummer bloeit uiteindelijk nog wel open, maar overtuigt in dat onderdeel niet; dan had ik het eerder klein gehouden.

Tijdens de laatste drie nummers zakt het niveau helemaal. Geen suspense te vinden, en het thema is behoorlijk afgezaagd. Het zal ook wel voor een deel het gevolg zijn van mijn adoratie voor Dylan’s andere kwaliteiten als songschrijver, dat dit album me minder bevalt. Maar slecht zou ik het zeker niet noemen. ‘Saved’ staat nog altijd een flink treetje hoger dan ‘Self Portrait’ of ‘Dylan’.

2,5 sterren

Het plezier spat inderdaad van deze plaat af. Dat maakt hem wat mij betreft ook een van de betere platen uit deze periode van Dylan!

Er was niet zoveel mis met de bekeerde periode van Dylan. Hij zong beter, was een stuk vriendelijker naar zijn publiek en maakte best aardige nummers.
Saved, Covenant Woman en Pressing On bijvoorbeeld, helemaal niet verkeerd.

Dit is het eerste album in Bob Dylans oeuvre dat ik nog nooit had beluisterd. Het kan geen verrassing zijn dat ik Saved met enige huiver opzette: een, voor Bob-Dylan-begrippen, slechte beoordeling op deze website en een twijfelachtige status in 's mans discografie. Na twee integrale luisterbeurten kan ik niet anders concluderen dan dat de meerderheid het zoals zo vaak bij het verkeerde eind heeft. Wat een plezierige plaat is dit!

Op Saved leeft Bob zich volledig in in zijn rol als voorganger. Het begint al bij de hoes: die doet sterk denken aan het soort schilderingen dat je in moderne kerken tegenkomt, gemaakt door de lokale kunstenaar die zijn gebrek aan talent met enthousiasme en oprechte vroomheid compenseert. In de muziek dringt het zijige orgeltje zich direct naar de voorgrond, wat in combinatie met het koortje zorgt voor de ultieme kerksfeer. Even slikken voor de fans, dat kan ik best begrijpen. Maar Bob is in vorm, en hij stort zich er zonder aarzeling in.

Waar op Slow Train Coming de blues domineerde - niet mijn genre - is hier meer ruimte voor variatie. Na de opening van de dienst trekt Dylan met het titelnummer alle registers open, in een hyperactieve gospelstamper. Daarna volgen twee rustige pareltjes, waarna met Solid Rock de beuk er weer in gaat. Ook Pressing on is heerlijk, waarin Bob jubelt als nooit tevoren. De laatste drie nummers zijn aardig, maar net zoals bij de meeste kerkdiensten begin ik nu toch wel zin in koffie te krijgen.

Saved is natuurlijk een beetje een potsierlijke plaat, maar ik vind potsierlijke Bob altijd ontzettend gezellig. Bovendien bevat dit album een aantal zeer overtuigende, zeer ontroerende liederen waar zelfs een ongelovige hond als ik het warm van krijgt. Artistiek is dit misschien niet de rijkste plaat, maar de muzikale omlijsting is puntgaaf, en Bob zingt met hart en ziel. Dit is er een die ik waarschijnlijk nog vaker zal draaien.