XTC - Drums and Wires (1979)

DRUMS & WIRES 1979

Gerecenseerd tijdens de derde beluistering.
Goed om weten dat ik het album daarvoor nog nooit
integraal tot mij had genomen en dit dus, op de singles na,
een nieuwe luisterervaring was.

Making Plans for Nigel torent hoog boven de andere
composities uit. Een new wave klassieker met een gebroken ritme.
Een tekst, een verhaal zelfs om U tegen te zeggen.
Zelden werd de puberproblematiek zo treffend geschetst.

YouTube - XTC: Making Plans for Nigel

Zeer herkenbaar voor mezelf en talloze generatiegenoten.
Toen mams en paps het leven al voor je hadden uitgestippeld,
greep je in de late jaren 70, vroege jaren 80 naar deze new wave
muziek om je gevoelsleven en je eigen mening een stem te geven.

Het klapwieken van de gitaar op Helicopter is goed gevonden.
Angry young men als Elvis Costello en Joe Jackson zijn de referentie.
Bas hooks en een op ska geïnspireerd ritme. Leuke song.

YouTube - XTC Helicopter

Day in Day out begint als een Neil Finn song.
Met een basis die het midden houdt tussen slow en uptempo.
Meezingrefrein dat blijft hangen, maar matige vocalen.
En dat nerveuse fruniken aan de gitaar ... de typische XTC stempel.

When You're near Me I Have Difficulty sucks.
Het is op dergelijke songs dat XTC me ontgoochelt.
Dit is een warrige knoop (wires?) die geen hout snijdt.

Ten Feet Tall is de boosdoener.
Een single van Colin Moulding die me nooit heeft kunnen bekoren.

Weinig hitpotentie en uitgebracht na het onverwachte
succes van Making Plans for Nigel, waardoor het album
voor mij nooit voldoende aantrekkingskracht had om te beluisteren.
Nochtans een welgekomen rustpunt in een gedreven album.
Het is het verwrongen refrein dat het nummer nekt.

Roads Girdle the Globe heeft een krullende baslijn
die me meteen aan Boys and Girls van Blur doet denken.
En dan patst Partridge daar wat scheve gitaarakkoorden bovenop.
Een nummer dat me net als track 4 niet aanspreekt.

Real by Reel wordt dan wel weer gered door het refrein.
Een "decent" albumtrack, waarin me opvalt dat de gitaarsolo's
van Andy Partridge me soms doen denken aan die van Hugh Cornwell.
Er zit verder ook een vergelijkbaar soort rauwheid in de productie
van de vroege XTC albums en de vroege Stranglers platen.

Millions doet me heel even aan The Police denken.
Maar dat venijnige stemmetje van Partridge gooit roet in het eten.
Instrumentaal een boeiender nummer.

That Is the Way zet de luisteraar weer op het goede spoor.
Dit nummer doet me dan weer aan de vroege Nits van Tent denken.
De warme trompet geeft het nummer zoveel meer kleur.
Iets wat het album in zijn totaliteit minder heeft.

YouTube - XTC - That is the way

Outside World huppelt vaardig voorbij
als Jumping Someone Else's Train van The Cure.
XTC zit aanvankelijk wel degelijk in de ska-wave hoek.
Een lied voor op de dansvloer ... hop met de beentjes.
Vocaal ook een pak interessanter dan menig andere track.

YouTube - XTC - Outside World

Ook Scissor Man doet denken aan materiaal van The Specials
of Selecter ... energetische ska-wave voor baggy trousers.
Heel leuk allemaal, maar ook weinig beklijvend.

Complicated Game knipoogt naar de madness van David Byrne
en zijn Talking Heads. XTC heeft de neiging om op de laatste
track van een album zichzelf karikaturaal uit te vergroten.
Ook hier een grande finale dus, een trommelvliestest.

Drums and Wires blijft voor mij een soort Hits and Misses.
De veel geprezen XTC truc om fraaie melodieën te contrasteren
met eigenzinnig puntige gitaarfratsen en haperende ritmes,
werkt op hun vroege albums niet altijd even succesvol.

Toch maar weer opwaarderen naar 4 sterren,
al is het verre van mijn favoriete XTC plaat.

Life Begins at the Hop was de single die aan het album voorafging.
Net als Making Plans for Nigel een compositie van bassist Colin Moulding,
die op de een of andere manier toch iets meer hitpotenter materiaal (Day in Day out,
That Is the Way) schrijft dan bebrild opperhoofd Andy Partridge.

Van de laatste twee bonustracks valt Chain of Command op
door dat prille new wave orgeltje dat ook in hun eerste singles zat.
Limelight is opnieuw een balletje ska gehakt met een gebroken ritme.

Wat lijkt Making Plans For Nigel veel op de muziek van het debuut van Tears For Fears.
Zonder dat nummer zouden Pale Shelter en zeker ook Mad World totaal anders geklonken hebben.
Het subtiele gitaartje, pompende bas en de klats boem drum.
Sterker nog, ik denk zelfs dat dit nummer bij meerdere bands als invloed genoemd kan worden.
Duran Duran, en A Flock Of Seagulls, bij beide hoor ik het wel terug.
Het oehoe koortje in de achtergrond wordt vrijwel gekopieerd door Echo & the Bunnymen bij het einde van Bring On The Dancing Horses.
Niet het beste XTC nummer, dat blijft Dear God.
Maar vervolgens hoor je juist eigenlijk het tegenovergestelde.
Helicopter is een stuk minder eigen, meer het neurotische van Talking Heads vermengd met die andere potentiele kunstacademie leerlingen Elvis Costello en Joe Jackson.
Jaren later zou Kaiser Chiefs hun hele eersteling vol stoppen met deuntjes als Helicopter.
Day In, Day Out heeft het over schreeuwerige van David Bowie, en eigenlijk kun je aan de hand van deze drie nummers al hun hele loopbaan samen vatten.
De kunst voor pakkende songs te schrijven is altijd aanwezig, maar ze zullen nooit helemaal een eigen geluid neer zetten.
Eigenlijk een geweldige band, die altijd op zoek zal blijven naar de ultieme popsong.
Het perfectionisme gaat zelfs zo ver, dat men niet eens live durft op te treden.
Noem het podiumangst of faalangst.
Een band die de lat vaak te hoog legt, waardoor er minder hits gescoord worden, dan dat er in hun vermogen ligt.

Hoe heb ik XTC ontdekt? In Oostenrijk, Kerst 1978. Skivakantie. ’s Avonds klaverjassen en naar de disco met als tophits de rappende Stones (Miss You) en Meat Loaf (Dashboard) en een zwager die ongeveer alle rondjes betaalde (de rest had geen geld; studenten). Maar voor mij ook Oor en haar jaarlijstjes en daar kwam in de onderste regionen XTC voor. In 1979 naar Paradiso en ik heb ze daar gezien. Geweldig concert, één van de allerbeste, met een integrale uitvoering van Drums and Wires. En dan een zaterdagochtend in 1980 naar Boudisque. Gekocht Trip to Marineville (Swell Maps) en Drums and Wires; de dag kon niet meer stuk.

De XTC catalogus kun je in drie delen opsplitsen: avontuurlijke new wave (White-Go-Drums), pure pop (Sea-Settlement-Mummer-Express) en tenslotte baroque pop (Sky-Oranges-Nonsuch). Het geeft ook de ontwikkeling aan van XTC; ze werden steeds rustiger, gestileerder, sentimenteler, Paul McCartney-achtiger. En misschien daardoor steeds oninteressanter. Derhalve zijn voor mij Go 2 en Drums and Wires hun echte meesterwerken.
Even voor de duidelijkheid: voor XTC fans zijn de meesterwerken Skylarking, English Settlement en daarna Black Sea. Dit past ook wel want in de kern is XTC is de eerste postpunk Beatles band.
Daarnaast heeft XTC nog twee meer psychedelische albums uitgebracht onder het pseudoniem Dukes of Stratosphear die in de USA beduidend meer succes hadden dan ieder van de XTC albums. Hierin speelt mee dat de muziek van XTC wel erg Engels is terwijl de muziek van the Dukes teruggrijpt op 60-er jaren USA bands. Het gaat dan om 25 O'Clock (1985) en Psonic Psunspot (1987).

In de carrière van XTC zijn er drie breekpunten: 1979 waar Andrews werd vervangen door Gregory en ze een gitaarband werden, 1982 toen Partridge instortte en XTC niet meer ging optreden wat leidde tot het vertrek van Chambers een jaar later en tenslotte 1992 toen de financiële problemen zo groot werden dat ze 7 jaar lang geen platen hebben uitgebracht. Ook dat leidde uiteindelijk tot een vertrek en wel van Gregory in 2002 naar aanleiding van het uitbrengen van Apple Venus in twee delen. In 2007 gaf Moulding aan geen muziek meer voor XTC te maken en daarmee kwam de facto een einde aan XTC.

Laten we beginnen met Go 2. XTC klinkt (ook) hier als de slimste jongetjes uit de klas; ze maken gewoon hele clevere muziek. Dat komt vooral door de manier waarop hun nummers zijn opgebouwd. Een aparte drumbeat zeker op Go 2 met op de achtergrond een reverb slaggitaar, ‘dub’achtig basspel dat de melodie volgt, een rond de melodie slingerend orgelspel, ineens een gitaarsolo die haaks staat op de melodie van de song, vervolgens gaat het tempo van de song omhoog om te eindigen met een stukje barpiano muziek. Bijzondere en originele muziek die afwijkt van wat in die tijd als normaal beschouwd werd. Het is muziek die je blij maakt, die je iedere keer weer verrast, je nieuwe dingen laat horen en een bron van inspiratie is; het is popmuziek met peper in de kont.
Go 2 bevatte ook een extra EP getiteld Go+. Op Go+ staan van 6 Go 2-songs dub-versies, remixen gebaseerd op de Jamaicaanse ska en reggae muziek. Het geeft aan dat XTC barstensvol ideeën zat dat maar het topje van de ijsberg op platen is uitgebracht. Het tempo waarmee de platen in hun beginjaren verscheen, bevestigt dat alleen maar.

Met Drums and Wires (=gitaren daarmee aangevend dat het gedaan is met de keyboards) zit XTC op haar experimentele piek. Het samenspel van de twee gitaren op deze plaat is uniek. Ze spelen compleet andere melodieën en het past. Er is een bas die alle kanten uitspringt met daarbovenop vrolijke vocalen. Bij elkaar klinkt het dan toch nog als vrij normale popsongs. Opvallend is ook hoe de muziek en teksten van de songs met elkaar samenvallen. 'Roads Girdle The Globe' en 'Complicated Game' zijn de voorbeelden bij uitstek. Waar Go 2 zwaar beïnvloed werd door punk, new wave, Eno, ska plus dub en ook Kraftwerk (zie ‘Meccanic Dancing’ dat op Go+ ‘Dance With Me Germany’ heet), daar voegde Drums and Wires ook nog eens aanstekelijke popdeuntjes toe. Het is voor mij een raadsel dat alleen ‘Making Plans for Nigel’ een hitje is geweest.

Het leuke voor mij aan XTC is dat ze op de songs op deze plaat alle kanten uitgaan. Dat onvoorspelbare zorgt ervoor dat je steeds bij de les blijft en het werkt mee dat de vorm waarin ze de liedjes hebben gegoten, me zeer aanspreekt.
En ik weet nu ook waar Blur, Franz Ferdinand, Futureheads en nog een paar dwarsstraten de mosterd vandaan hebben gehaald.
(Uit: Van Melancholie Tot Herrie – Jan Koenis)

In de nazomer van 1979 hoorde ik een prachtig nieuw liedje op de radio. Muziek Expres schreef over Making Plans for Nigel en legde uit dat het over overbezorgde ouders ging, wat ik met mijn beginnende Engels nog niet had begrepen. Wel begrepen had ik de lekker volle “drumriff” , de pakkende, aparte melodie, het bijtende gitaarwerk en de lenige stem.
Het was kort voor de verhuizing van ons gezin van een klein naar een groter dorp, omdat een groter huis in die plaats betere mogelijkheden bood voor de kinderen. Ik vond het niks en wat ik las over de tekst van de single betrok ik op mijzelf.

Met de oren van nu valt op hoe goed dit album inderdaad klinkt. Productie: Steve Lilywhite en Hugh Padgham, twee grote namen in de wave-producerswereld. Aha, vandaar, bekijk hun CV's maar eens.
Andere favoriete nummers: het uptempo Helicopter met zijn tegendraadse bastonen, de bijna-ska van When You’re Near Me I Have Difficulty, de lome new wave van Ten Feet Tall.
Op de B-kant: Millions met vreemde akkoordenprogressie en reggaeachtige drumpartij, That is the Way met zowaar jazzachtige trompetpartij (vond ik indertijd niks, nu juist lekker), het boze Outside World (vond ik vooral toen fantastisch) en het intense Complicated Game, mede dankzij een rauwe gitaarsolo.
Met op streaming de bonussingle + B-kant van toen Life Begins at the Hop, die bij ons niets deed.

Mijn eerste kennismaking met XTC was heel plezierig, vreemd dat de elpee de albumlijst niet haalde. Wel was er zowaar enig succes voor Making Plans for Nigel : begin december #31 in de Nationale Hitparade en #32 in Veronica’s Top 40. Ik woonde inmiddels in het grotere dorp, achteraf gezien een juiste keuze van mijn ouders, die het inderdaad goed bedoelden...

Ik kan gewoon niet anders dan de volle mep uitdelen, 'Life...' staat per slot van ook niet op de originele release... In m'n achterhoofd kruipt nog wel het idee rond "wat als bv. een Tool dit album eens zou herinterpreteren?" (wel in de lijn van hun 'Undertow' en / of twee daaropvolgende platen) Het is namelijk - op papier dan - vaak net te poppy voor mij. Maar de briljante liedjes en uitvoeringen hebben zich zó in mijn oren gewurmd de afgelopen tijd dat ik tóch volledig content ben met 'Drums and Wires". Genieten!

-edit- en de cd's van 'DaW' en 'BS' staan in bestelling - zeldzaam dat ik nog nieuw cd's koop.