Black Sabbath - Technical Ecstasy (1976)

Ik vind de hoes van dit album ook wel iets hebben. Dat hoekige en dat kleurrijke spreekt mij wel aan.

Maarja, "you can't judge a book by it's cover", en dat geldt zeker voor dit album. Dit is nóg minder dan Sabotage. De enige songs die er nog mee door kunnen zijn Back Street Kids en All Moving Parts (Stand Still), en die zijn niet eens zo heel erg bijzonder. Voor de rest vind ik dat er maar saaie en nietszeggende songs op staan. Jammer...

Nou, dat je vriendje om kattekwaad uit te halen ineens verandert in die gezellige oude tante die elk jaar je verjaardag komt verstieren met haar natte zoenen en slecht gekozen cadeautjes. Dat is wat er mis mee is.

Technical Ecstacy was de laatste cd van Sabbath met Ozzy die ik kocht. Ik herinner me nog dat ik na een aantal keren luisteren als mp3 de cd wilde kopen, maar dat in Groningen geen enkele cd-winkel was waar Technical Ecstacy in de schappen stond. Toen maar besteld. Helaas wist de man achter de toonbank niet welke cd ik bedoelde. Uiteindelijk moest ik de naam van de titel zo’n beetje spellen voordat ik mijn bestelling kon doen. Technical Ecstacy mag dan wel niet het hoogtepunt uit Sabbath’s catalogus zijn, dat deze beste meneer het album niet kende, zag ik dan wel weer als een hiaat in z’n kennis. Hopelijk dat mijn bestelling dat gat gedicht heeft.

Dat ik het album wilde hebben, was vooral omdat ik dan alle Sabbath cd’s uit de periode 1970-1978 in bezit had, want om de muzikale inhoud is dit niet een plaat die je per se in je kast moet hebben staan.

Ten eerste ben ik niet echt te spreken over de productie. Ik weet niet precies wat het is, maar het geluid van deze plaat klinkt niet heel erg krachtig, alsof de gitaar een beetje weggestopt is. Daarnaast vind ik Ozzy op Technical Ecstacy een beetje schel klinken.
En, als ik nu toch bezig ben: ik wil niet luisteren naar teksten over een rock&roll dokter, hoeren, of toekomstvoorspellers. Veel liever heb ik teksten over drugs, gekke trips, tovernaars, rare SF, of desnoods over niks, maar hieraan begin ik me na een tijdje lichtelijk aan te ergeren.
Ook het songmateriaal is niet geweldig: She’s Gone vind ik een tenenkrommende ballade, met wel heel veel clichés opgestapeld in de vocalen en goedkope instrumentatie van schelle violen. Rock ’n Roll Doctor is een beetje flauw, net als Gypsy. You Won’t Change Me stelt muzikaal ook niet veel voor, maar voor mij zit aan dat nummer nog wel een positieve herinnering: elke ochtend als ik begon te werken aan mijn bacheloronderzoek draaide ik dat nummer, dus dat maakt voor mij wel wat goed. Ook Back Street Kids vind ik dan weer een niemendallig nummer met een schreeuwende Ozzy over een vrij zompige laag muziek eronder.
Is er dan niks goed? Jawel. Pianoballad It’s Allright, gezongen door Bill Ward, vind ik een schitterend nummer. Ook All Moving Parts (Stand Still) kan mij wel bekoren, hoewel ik dat nummer vaak halverwege wel weer gehoord heb, en Dirty Women is ook een goed nummer. Vergeleken met de beste nummers van eerdere Sabbath-platen is het vrij mager, maar op zich is het een prima nummer. Even niet op de tekst lettend dan.
Hoewel het voor de muziek niet uitmaakt, vind ik de hoes van Technical Ecstacy ook een van de mooiste uit de periode met Ozzy.

Voor mij pakt het experiment dat Black Sabbath hier opzoekt, dus niet erg goed uit, It’s Allright uitgezonderd. Aan de andere kant: als de band hier met alleen maar hardrocknummers à la Back Street Kids of All Moving Parts was aangekomen, was ik ook niet tevreden geweest.
Al met al lijken de ideeën hier echt op.

2.0*

Dit is... vreemd. Ik snap echt wel waarom de fans niets kunnen met dit album, maar ik geniet eigenlijk wel van de veelzijdigheid, de vette productie en toch vooral ook de songs. Zelfs het redelijk belabberde It's Alright heeft mooie stukken, net zoals ook Rock 'N' Roll Doctor prachtige passages heeft ondanks de matige tekst. Back Street Kids is echter gewoon moddervette metal, terwijl ook You Won't Change Me erg goed erin gaat. En Dirty Women is een monsterlijk goede track, waarbij prog en protometal hand in hand gaan. Zelfs She's Gone bevalt me eigenlijk nog best voor een Sabbath-ballad.

Technical Ecstacy is een vreemd album, maar ik denk dat ik gewoon al genoeg houd van die jaren '70 sounds (Blue Oyster Cult heeft hier ook een handje van) om me echt te ergeren. Zal wel een schok voor de fans geweest zijn, ik vind het vooral klinken als een album dat ik echt meer wil horen. Heeft het toch nog een voordeel om er niet toen bijgeweest te zijn. Aw man, wat is Dirty Women toch gaaf...

Voorlopige tussenstand:
1. Sabotage
2. Master Of Reality
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Paranoid
5. Technical Ecstacy
6. Vol 4
7. Black Sabbath

Het eerste album van deze marathon die ik nooit eerder geluisterd heb. Ik kan niet zeggen dat ik er veel aan gemist heb, maar toch is de plaat an sich niet vervelend. Er staan met You Won't Change Me en Gypsy nog best goede nummers op, maar de commerciele stijlwijziging doet afbreuk aan het luisterplezier. Ik wil toch naar Sabbath luisteren en niet naar een beatles-act.Bill Wards nummer doet me niks en She's Gone laat na Changes andermaal horen dat Ozzy niet geschikt is voor dit soort ballads.

Soms hoor je de oude Sabbath nog wel terug in duistere passages of het gitaarwerk van Iommi, maar het oude niveau, zeker na het briljante Sabotage, wordt niet gehaald. Dit album heb ik nooit gekocht en ik verwacht ook niet dat ik het ooit in huis zal halen. Desondanks geen vervelende ervaring. een krappe 3,5*

Tussenstand:
1. Sabotage
2. Paranoid
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Masters Of Reality
5. Black Sabbath
6. Vol. 4
7. Technical Ecstacy

Een van hun mindere albums maar Dirty Woman is zo'n sterk nummer dat ik dit album 3 in plaats van 2 sterren zal geven. Dit nummer vindt ik zelfs een van hun beste nummers vanwege de prachtige eindsolo.

'It's Alright', exclusief de ruige gitaarsolo, klinkt idd als een The Beatles nummer - of hebben die ook wel ruige gitaarsoli voortgebracht, dat weet ik eigenlijk niet? Ja, zo'n nummer is wel een pijnpuntje. Vind het niet slecht, maar Ozzy's stem wordt ook nog eens node gemist. Het begon daarvoor nog wel uitstekend.

Wat volgt is best heel lekker om aan te horen, maar er mist toch echt wat. De magie is maar matig aanwezig, waarbij Ozzy's stem, nogmaals, gelukkig een vertrouwde baken blijft en de heren kunnen spelen, dat is niet ineens anders geworden. 'She's Gone' vind ik dan wel weer een erg geslaagd, magisch Black Sabbath moment. 'Dirty Women' is een sterke afsluiter, met 'stukjes riff' die rechtstreeks uit 'In a gadda da vida' komen en meer bekends in zich heeft.

Misschien moet ik er gewoon wat aan wennen, maar vooralsnog kan ik geen kamp kiezen - ga 'm nog es vaker luisteren, want een straf is dat zeker niet. Ach, voor nu een krappe 4* moet kunnen.

Markant blijft toch de genreaanduiding van dit album, waren de vorige zes albums Metal / Rock of Metal, dan staat hier opeens Rock / Metal. En er is de factor Ozzy op een album dat nooit zijn gading zal vinden bij mij.

Welke nummers onthoud ik hierop mits een beetje goede wil van mijn kant? Back Street Kids is er eentje maar dan met een hakbijl einde, dan nog liever de verfoeide fade-out. Een tweede nummer is misschien nog Rock 'n' Roll Doctor en dat is het zowat voor mij, spreek me niet van het naar de Beatles verwijzende It's Alright, gezongen door drummer Bill Ward. Dirty Women heeft zijn momenten met die zware riff.

Wat bedoel ik met de factor Ozzy in de vorige alinea? Dit voelt meer aan als een latere Ozzy Osbourne solo-album dan als een Black Sabbath album én hoewel ik natuurlijk respect blijf houden voor de persoon en frontman Ozzy, steekt hij mij hierop tegen als zanger. Ik heb geen eisen te stellen aan een artiest, maar hier lijkt men het noorden kwijt. Ik ga zelfs verder in mijn bewering dat je hierop haast Black Sabbath niet herkent. Opnieuw, van mij mogen ze, van hen moet ik niets.

Ik ga niet opzoeken op dat Wonderlijke Wereldwijde Web wat de beweegredenen zijn voor deze haast alternatieve koers van Black Sabbath, artistieke vrijheid blijft een rotsvast recht maar ik leg dit album nog zelden op. Ik ben er weer vanaf.

Zoals beloofd kom ik terug op de Special Edition Box van Black Sabbaths Technical Ecstasy, zij het een maand later dan ik wilde. Daardoor heeft de muziek wel meer kunnen rijpen.

Kort gezegd: wie dit album zo waardeert als ik, zal met deze (dure!) box heel plezante extra’s tegenkomen. Wie dit echter een minder album in hun catalogus vindt, zal niet plotseling van mening veranderen.

Wat mij goed beviel, was onder meer het papierwerk. Eerst een boekje met gekartonneerde kaft over de band tijdens de opnamen en de diverse releases van album en single. Vervolgens het tourboekje van de bijbehorende tournee met loftuitingen op de band en het album. Anders dan in de latere biografieën van Osbourne en Iommi wordt hier voorgespiegeld dat het koek en ei was binnen de gelederen. Daarbij drie cartoongrappen waarin de hoes van ontwerperscollectief Hipgnosis op de hak wordt genomen en de robotportretten van de bandleden, plus een introductie op toetsenist Gerald Woodruffe.
Ik zie dit soort boekjes nooit bij concerten. Kreeg je vroeger als concertbezoeker zo’n boekje, of moest je dat kopen? Iemand die dit weet?

De muziek dan: de eerste cd bevat het originele (geremasterde) album, het tweede de nieuwe mix van Steven Wilson. Hij laat interessante details bovenkomen, zoals de keyboardgeluiden in het intro van You Won’t Change Me en de achtergrondzang in het laatste deel van Dirty Women.
De meest verrassende cd blijkt echter de derde, gereserveerd voor een achttal outtakes en alternatieve mixen, zoals een bandversie van She’s Gone, dus zonder strijkers maar met de bandleden, inclusief Woodruffe (iemand die weet of je zijn naam als ‘ruffe’, of ‘roffe’ spelt? De band gebruikte beide spellingen).
Ook de vierde cd mag er zijn: liveopnamen van de tour bij deze elpee. Qua geluidskwaliteit doet het denken aan de opgepoetste versie van Live at Last die op Past Lives (2002) te horen is. Drie nummers van dat album staan ook hier op de setlist, te weten War Pigs, Snowblind en Children of the Grave. Daarnaast klinken nummers die ik niet in een liveversie uit deze periode kende of zelfs nooit in liveversie verschenen.

Het concert startte met een introtape, waar kort Supertzar klinkt van Sabotage. Dit werkt goed.
Van het debuut is het titellied te horen, van het album Paranoid een fijne versie van Electric Funeral (de beroemde titelsong wordt een keertje overgeslagen), van Sabotage is Symptom of the Universe meegenomen en van Technical Ecstasy komen Gypsy, All Moving Parts en Dirty Women voorbij. Osbourne is redelijk bij stem, waarbij de band vooral puur klinkt, minder gepolijst dan studio het geval is. Geen hoge gitaarmuren, maar wel degelijk heavy. Iommi's solo's zijn hier van zijn kenmerkende überniveau, flitsend mét gevoel.

Is deze box de circa zes tientjes waard? Wel als je van de progressieve kant van Black Sabbath houdt, zoals die ook op voorganger Sabbath Bloody Sabbath klinkt. Ik heb er de voorbije anderhalve maand intensief van genoten.

Het zal vloeken in de duivelse kerk zijn, maar ik vind Technical Ecstasy een beter album dan Sabotage.

Ik lees als groot kritiekpunt op dit album dat Sabbath bij vlagen te mainstream zou klinken, dat ze te veel haar typerende sound en sfeer opgeeft. Ik snap waar die kritiek vandaan komt, maar voor mij stoort het helemaal niet, want ik kan gewoon genieten van elk van deze acht nummers. Deze iets lichtere, meer toegankelijke sound leunt voor mij aardig aan bij het solodebuut dat Ozzy 4 jaar later de wereld in zou gooien, en daar hoor ik mensen ook niet over klagen.

Wat mij in eerste instantie in heel positieve zin opvalt aan dit album, is de groei van Iommi als niet enkel riffmeister, maar ook solist. Het is hier merkbaar dat zijn gitaarsolo's steeds meer melodisch en fijnbesnaard werden ten opzichte van de eerdere jaren, wat uiteindelijk tot volle wasdom zou komen op Heaven & Hell. Back Street Kids, You Won't Change Me, Gypsy en zeker Dirty Women huisvesten allemaal minstens één gitaarsolo om duimen en vingers bij af te likken. Laatstgenoemde song is een uitstekende afsluiter en stond in de live setlists zonder problemen schouder aan schouder met het oudere materiaal.

Zelfs het heel on-Sabbath-achtige It's Alright doet voor mij zijn naam best eer aan (opnieuw een aardige akoestische gitaarsolo op het eind) en She's Gone kan ik ook prima pruimen, met het gevoelige gitaarwerk en ditto strijkers. Goed, Rock 'N' Roll Doctor is na de lekkere intro wel een behoorlijk dertien-in-een-dozijn honkytonk rocker met die barpiano, koebel en cliché teksten, maar doe mij maar veel liever dit dan bijvoorbeeld een Who Are You? of Am I Going Insane? van de vorige albums. Ozzy's teksten zijn ook op de rest van het album niet per se van de hoogste kwaliteit, maar dat is voor mij bij Sabbath en Ozzy altijd redelijk bijzaak geweest, dus ik stoor me er eigenlijk niet aan.

In de eindbeoordeling is Technical Ecstasy dus verrassend genoeg geen hekkensluiter bij mij. Degelijk album dat niet per se grote klassiekers herbergt of mijn eerste keuze gaat worden als ik in de toekomst in de stemming ben voor wat Black Sabbath, maar ook zeker niet de grote misstap waarvoor het soms wordt uitgemaakt.

1. Black Sabbath
2. Paranoid
3. Sabbath Bloody Sabbath
4. Master of Reality
5. Vol. 4
6. Technical Ecstasy
7. Sabotage