Sufjan Stevens - Javelin (2023)

Met Sufjan is het altijd maar afwachten waar hij nu weer mee komt. Eerder dit jaar was dat nog Reflections met Timo Andres en Conor Hanick, een neoklassiek project.

En dan krijg je weer berichten over zijn gezondheid. Ondanks dat blijft Sufjan een bezig baasje en zo kunnen we weer een nieuw album tegemoet zien in de vorm van Javelin. Eindelijk is het zo ver dat we er naar kunnen luisteren. Wat is dat toch met zijn reguliere albums dat het altijd een soort 'reikhalzend uitkijken naar' is.

Is het de onvoorspelbaarheid? De veelzijdigheid? De unieke artiest die Sufjan is?

Ik denk van alles wel wat. The Ascension uit 2020 bleek een kleurrijk album dat vrij extrovert was, iets wat niet iedereen kon waarderen zeker na de klassieker Carrie & Lowell uit 2015 waar de toon juist heel ingetogen was.

Eerste flarden van Javelin lieten horen dat het weer wat meer de folk kant leek op te gaan. En toch hoorden we ook wel weer wat grappige verrassingen zoals we die kennen van albums als Illinois. Dus wat is het uiteindelijk geworden?

In mijn oren een mooie dwarsdoorsnede van wat Sufjan al die albums weer zo uniek maakt. Koortjes, toeters, bellen, maar ook de rustiger folk nummers komen aan bod.
Als echte fanboy vind ik dit weer prachtig, en dan zeg ik er wel gelijk bij dat diezelfde fan soms ook bitter weinig met zijn werk (meestal de uitstapjes) kan. Ik hou van het barokke karakter van albums als Illinois en Michigan dat hier terugkeert en juist ook de ingetogen kant komt aan bod. Iets minder gekte, iets minder trieste folk en daarmee bewandelt Sufjan een in mijn oren schitterende middenweg.

Uiteraard is het werk van Sufjan inmiddels wel bekend en weet hij ons misschien wat minder te verrassen dan voorheen, maar waarschijnlijk beseft hij dat zelf ook en kiest hij op dit album voor zijn sterke kanten en bundelt ze op één album. De liefhebbers van de pure folk kant zoals op Carrie & Lowell of Seven Swans zullen misschien toch lichtelijk teleurgesteld zijn daar het album net wat te veel barokke kantjes kent en net meer neigt naar de al genoemde Michigan en Illionois, maar aangezien ik daar groot liefhebber van ben kan ik zeggen dat Javelin goed aanslaat bij mij met één kanttekening: Neil Young's There's a World valt natuurlijk eit te overtreffen, ook niet door Sufjan.

De man stelt wederom niet teleur!

Recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Sufjan Stevens - Javelin - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Sufjan Stevens - Javelin
Sufjan Stevens heeft met Javelin een wonderschoon album gemaakt, dat teruggrijpt op een aantal van zijn eerdere albums, maar dat ook weer nieuwe ingrediënten toevoegt aan het unieke Sufjan Stevens geluid

De albums die de Amerikaanse muzikant Sufjan Stevens de afgelopen jaren maakte stonden in de schaduw van het prachtige Carrie & Lowell uit 2015, maar met Javelin heeft de muzikant uit New York een volgend meesterwerk toegevoegd aan zijn fascinerende oeuvre. Javelin combineert de ingetogen folk die we kennen van Sufjan Stevens met de uitbundige arrangementen die ook eerder opdoken op zijn albums. Het levert een prachtig ingekleurd album op, dat strooit met prachtige klanken, maar dat ook ontroert door de zang van de Amerikaanse muzikant, die op Javelin zijn overleden partner eert. Een van de beste albums van Sufjan Stevens tot dusver en dat zegt wat.

Het is alweer twintig jaar geleden dat de Amerikaanse muzikant Sufjan Stevens de aandacht trok met zijn album Michigan (volledige titel: Greetings From Michigan: The Great Lake State). Dat deed de uit Detroit, Michigan, afkomstige muzikant in eerste instantie met zijn plan om voor alle 50 staten van de Verenigde Staten een album te maken, maar zijn album over zijn toenmalige thuisstaat Michigan was ook een prachtig album, dat Sufjan Stevens op de kaart zette als een bijzondere muzikant.

Van het plan om voor alle 50 staten van de VS een album te maken kwam vervolgens niet veel terecht. Toen precies twee jaar na Michigan het album Illinois (volledige titel: Sufjan Stevens Invites You To: Come On Feel The Illinoise) verscheen was al duidelijk dat de Amerikaanse muzikant in dit tempo honderd jaar nodig zou hebben voor het afronden van het project. Het zo ambitieuze plan bleef dan ook steken bij twee albums, maar Sufjan Stevens maakte in de jaren rond Michigan en Illinois een aantal geweldige andere albums.

Zijn voorlopige meesterwerk maakte de inmiddels naar New York uitgeweken muzikant met het in 2015 verschenen Carrie & Lowell, waarop de Amerikaanse muzikant op prachtige wijze zijn overleden moeder en stiefvader eerde. Sindsdien is het helaas wat behelpen. Sufjan Stevens maakte de afgelopen jaren een aantal behoorlijk experimentele albums en wist mij eigenlijk alleen te overtuigen met het samen met Angelo De Augustine gemaakte A Beginner’s Mind uit 2021.

Ik begon dan ook met bescheiden verwachtingen aan het deze week verschenen Javelin, maar het bleek direct bij eerste beluistering een ouderwets goed Sufjan Stevens album. Javelin is een album dat nadrukkelijk teruggrijpt op de eerdere albums van de Amerikaanse muzikant. In een aantal songs horen we de ingetogen en intieme folk die Carrie & Lowell zo mooi en indringend maakte, maar het album bevat ook de bonte orkestraties van een album als Illinois.

In de folky tracks laat Sufjan Stevens horen dat hij niet veel meer nodig heeft dan een akoestische gitaar en zijn stem, maar ook de uitbundiger ingekleurde passages op het album komen makkelijk binnen. Javelin is een eerbetoon aan de eerder dit jaar overleden partner van Sufjan Stevens, waardoor het album de emotionele lading heeft die van Carrie & Lowell zo’n indrukwekkend album maakte. Die lading werd versterkt door de ernstige gezondheidsproblemen waarmee Sufjan Stevens kampt, maar alle ellende blijkt een voedingsbodem voor prachtige muziek.

Het is knap hoe de Amerikaanse muzikant schakelt tussen uiterst ingetogen en opvallend rijk ingekleurde passages, maar ook als Sufjan Stevens alles uit de kast trekt, vliegt hij op Javelin niet uit de bocht. Javelin bevat tien songs en duurt een kleine drie kwartier, maar in die drie kwartier gebeurt er teveel om op te noemen, waardoor je nieuwe dingen blijft horen op het album. Zeker de wat bonter ingekleurde songs op het album zijn volgestopt met bijzondere accenten en verrassende wendingen, met de fraaie harmonieën van een handvol geweldige zangeressen als kers op de taart.

Ik noemde Carrie & Lowell hierboven het meesterwerk van Sufjan Stevens en dat is het nog steeds, maar zijn nieuwe album Javelin komt wel angstig dichtbij en blijft me voorlopig nog verrassen met alle muzikale en vocale pracht op het album. Het heeft even geduurd, maar Sufjan Stevens heeft met Javelin weer eens de prachtplaat gemaakt die je van een muzikant van zijn statuur mag verwachten. Erwin Zijleman

Het is een lieve plaat, met een paar mooie liedjes. Een deel van de nummers vind ik echter wat saai en de 'kerstkoortjes' op vooral het eerste stuk van het album licht vervelend.
Mooiste nummers voor mij zijn Will Anybody Ever Love Me?, Everything That Rises, So You Are Tired en vooral Shit Talk.

De populariteit van Sufjan Stevens is begrijpelijk. Hij heeft genoeg te melden en bovendien een uniek geluid. Mijn 'probleem' met de artiest speelt al langer en Javelin gaat daar weinig aan veranderen, hoewel ik dit een eerlijke kans heb gegeven. Ik kan Sufjan Stevens weinig betrappen op spannende melodieën, en nog minder op interessante akkoordenschema's. Die dingen zijn voor mij blijkbaar belangrijk om van muziek te houden.

Ach, wat een walgelijk woord is dat toch, 'groeiplaat'. En wát is die term toch van toepassing op Sufjan's werkjes, voor mij op deze misschien nog wel meer dan ooit tevoren. Bij mijn eerste twee beluisteringen was ik ervan overtuigd met een iets mindere Sufjan te maken te hebben. Wat helemaal niet erg zou zijn, die man heeft de wereld al op zoveel magnifieks getrakteerd. En zelfs een mindere Sufjan is natuurlijk nog een groot genot. Inmiddels vind ik dit, tig luisterbeurten verder, tot zijn allerbeste werken behoren. Ongetwijfeld speelt het emotionele aspect daarin een rol, na van de achtergrond van dit album kennis te hebben genomen. De teksten en de manier waarop hij ze brengt komen harder aan dan zonder die kennis, zo werken die dingen nu eenmaal (althans voor mij). Maar op muzikaal vlak komt voor mij steeds meer naar voren dat, hoe vertrouwd Sufjan-esque alle afzonderlijke elementen ook mogen zijn (waardoor die eerste beluisteringen zo weinig verrassend aanvoelden), deze elementen hier op een manier samenkomen die zoveel meer is dan de som der delen en echt iets toevoegt. Zijn heerlijk geflipte elektronische kant van platen als The Ascension en The Age of Adz klinkt hier en daar door, vooral in de 'staartjes' van de nummers, maar dan vele malen gedoseerder en daarmee zoveel effectiever. Prominent is de sobere folky kant van Seven Swans en Carrie & Lowell, maar dan wat aardser, minder gewijd. En dat alles met een subtiel snufje van het korale/orkestrale/musicalachtige van Michigan, Illinois, All Delighted People, maar dan vele malen minder over-the-top; alles ten dienst staand van die hyperpersoonlijke liedjes. Het knappe is dat dit album toch echt niet als een combinatie van zulke uiteenlopende stijlen klinkt, verre van een bijeengeraapt zootje is, maar juist een hoogst gefocust en bijna vanzelfsprekend geheel. Hoe meer ik dit luister, des te vanzelfsprekender en daarmee (schijnbaar paradoxaal genoeg) bijzonderder dit album in mijn beleving wordt. Het voelt alsof Sufjans fascinerende zoektocht hem wel hier naartoe moest leiden en dit tevens een nieuw begin vormt. Ik kan niet wachten op wat nog allemaal komen mag.

Er waren al een paar schitterende singles uitgekomen, het fragiele 'So You Are Tired' en de tearjerker-ballade 'Will Anybody Ever Love Me' met zijn zelfgefabriceerde kaleidoscopische video, er waren ook al tientallen pre-listen parties gepland voor het nieuwe album 'Javelin'. En dan ineens moesten ze het op 20 september 2023 bijna in shock lezen en vaststellen, in het fankamp van Sufjan Stevens: "Hallo vrienden. Snelle update over mijn leven. Ik ben erg enthousiast over mijn nieuwe muziek ..., maar wilde je gewoon laten weten dat een van de redenen waarom ik niet heb kunnen deelnemen aan de pers en promotie in de aanloop naar de release van 'Javelin', is dat ik in het ziekenhuis ben. Vorige maand werd ik op een ochtend wakker en ik kon niet lopen. Mijn handen, armen en benen waren gevoelloos en tintelend en had geen kracht, geen gevoel, geen mobiliteit. ... De neurologen diagnosticeerden de auto-immuunziekte genaamd Guillian-Barre Syndroom. Gelukkig is er een behandeling voor. ... het is een langzaam proces, maar ze zeggen dat ik zal 'herstellen', het kost gewoon veel tijd, geduld en hard werken. ... Ik ben vastbesloten om beter te worden, ik ben vol goede moed en omringd door een echt geweldig team. Ik wil gezond zijn! ... Yours truly, vanuit mijn rolstoel, XOXOXO, Sufjan Stevens." Drie dagen voor de release verscheen vervolgens, al ging die sublieme song in essentie wel over een eerste liefde, een voor die omstandigheden bijna passend hoopvol 'A Running Start' met "so now we have a running start, my body moves in mystic ways". Op 6 oktober dan uiteindelijk het album zelf. Vanuit zijn ziekbed verrassend open geduid door Sufjan himself, nog zelden voorheen zo open over zijn privéleven en seksualiteit. Hier leidt hij met een omstandige lofzang het album in als opgedragen "aan het licht van mijn leven, mijn geliefde partner en beste vriend Evans Richardson die in april 2023 overleed." Relatie die hij in de rouwende ouverture 'Goodbye Evergreen' ook intens en finaal groots kletterend tenuitvoer brengt.

Het hele nieuwe album 'Javelin' is een ware verademing, project 100% Sufjan Stevens, door hemzelf geschreven en geproduced. Het zit weer vol met van die hemelse sufjaneske harmonieën van weleer die dan ook enkel uit 's mans' koker konden komen. Hij moet ook heel lang voor de spiegel hebben gestaan om de singer-songwriter in hem weer in zijn puurste vorm helemaal naar boven te zien komen. Dan zowat ongelooflijk als een alchemist aan het werk, met ontwapenend weelderige muziek die hoorbaar recht uit het universum komt van al zijn vorige platen. Met nieuwe elementen gekneed tot een verbluffende kleurrijke collage en vooral, op zijn trouwe zangvriendinnen en in de business alomtegenwoordige Bryce Dessner na (in de odyssee 'Shit Talk'), bijna geheel gespeeld door de Sufjan-one-man-band. Allemaal huisvlijt, net als die zelfgemaakte cover-art trouwens en bijhorend boekwerk met de eigen collages en essays. Op 'Javelin' ook behoorlijk minder elektronica, ten voordele van een aangename comeback van de meer fingerpickend akoestische stukken, de terugkeer ook naar het vaak schitterend opduikend koor en orkest met strijkers en de gestroomlijnde instrumentatie. Haast elke song vertrekt behaaglijk, melodieus, kwetsbaar, in bijna kinderlijke eenvoud. Maar rust en breekbaarheid ontwikkelen zich dan, laag na laag, bij wijlen bijna vrolijk ondanks de tristesse, tot een contrasterende wirwar van uitbarstingen in epische proporties. Zelfs in het afsluitende 'There's a World', Neil Young-song van 'Harvest', wordt de instrumentatie herschikt en de lyrics subtiel bewerkt tot enkel nog intiem hoogzwevende Sufjan Stevens-folk overblijft.

Zijn wat heesfluisterende engelachtige stem brengt een overvloed aan gevoelige diep persoonlijke lyrics voort. Alhoewel, voor de luisteraar zijn die wel niet altijd zo doorgrondelijk. Maar blijkbaar gaan ze toch steeds over grote gebeurtenissen in zijn leven, zaken die als een speer (jawel, 'javelin') door zijn hart moeten zijn gegaan. Teksten die net als de persoon Sufjan Stevens zelf altijd geheel doordrongen zijn van spiritualiteit. Op de tonen van een prachtige geluidsband zet hij je zelfs aan het denken over de schoonheid van verdriet. Niet ten gevolge van het heengaan van zijn ma deze keer, als toen in 'Carrie & Lowell', nu is het de verwarring van zijn break-ups, de liefdespijnen en de twijfel over het al of niet geliefd worden. Hij heeft het uiteindelijk ontegensprekelijk ook over de aanvaarding van dit alles, gehuld in een bijna religieuze waas. Een door en door christelijke poëet, die Sufjan, die het nu ook voor jou een plaats weet te geven.

Dit is dan ook weer een nieuw universeel barok meesterwerk vol zalige spektakelsongs van de hand van een onvoorstelbaar veelzijdige, creatieve singer-songwriter-duizendpoot. Hou nu die moed erin, Sufjan, en word vooral gauw beter. Het live-optreden van jou hier ooit, ergens, staat nog steeds op m'n bucketlist.

Denk dat deze plaat op 1 staat op mijn album jaarlijst eind dit jaar. De liedjes, de koortjes alles klopt.

Ja ik merk dat ik zn stem en die koortjes waarschijnlijk een beetje zat begin te worden. Die devote, zalvende monotone zang. De gitaartjes vind ik welweer prachtig
Ik weet het niet. Zn vorige werk vond ik super.
Kwestie van vaker beluisteren of is Sufjan een gepasseerd station ?

Over de artiest:
Sufjan Stevens is een Amerikaanse muzikant en songwriter, geboren in 1975. Hij staat bekend om zijn bijzondere stijl die een mix is van folk, pop en soms ook elektronische muziek. Sufjan gebruikt vaak diepe, poëtische teksten in zijn nummers. Zijn werk gaat over persoonlijke onderwerpen en soms over religieuze thema's. Naast zijn persoonlijke liedjes heeft hij ook albums gemaakt over Amerikaanse staten, zoals Michigan en Illinois. Sufjan speelt veel verschillende instrumenten zelf, en zijn warme stem en rustige muziek maken hem geliefd bij zijn fans. Door zijn vernieuwende en eerlijke manier van muziek maken heeft hij een trouwe groep luisteraars opgebouwd.

Over het album Javelin:
Javelin, uitgebracht in 2023, is een van de meest persoonlijke albums van Sufjan Stevens. Op dit album keert hij terug naar zijn folkroots, wat betekent dat hij weer vooral akoestische en eenvoudige muziek maakt. De liedjes op dit album gaan over diepe gevoelens, zoals liefde, verlies en verlangen. De muziek klinkt zacht en simpel, met de nadruk op zijn stem en mooie, poëtische teksten. Het album heeft een rustige, soms zelfs droevige sfeer en laat goed zien hoe Sufjan denkt en voelt. Voor fans van zijn eerdere werk voelt dit album als een warme, eerlijke terugkeer naar de kern van wie Sufjan is als artiest. Het is een album dat dichtbij komt en echt laat zien wie hij is.

Over de nummers op het album:
1. Goodbye Evergreen – Dit nummer opent het album en gaat over herinneringen en het afscheid nemen van een belangrijk iemand of een bijzondere plek. De tekst beschrijft hoe moeilijk het is om iets los te laten waar je van houdt. De sfeer is rustig en melancholisch, wat goed past bij de gevoelens van verlies. De achtergrondzang in het nummer is mooi en versterkt het emotionele gevoel. (8,5)

2. A Running Start – Dit nummer gaat over opnieuw beginnen en moed vinden om verder te gaan, zelfs wanneer het moeilijk is. De tekst laat zien hoe belangrijk het is om hoop te hebben en nieuwe kansen te zoeken. De sfeer is zacht en opbeurend. Het nummer geeft een gevoel van kwetsbaarheid, maar ook kracht. (8)

3. Will Anybody Ever Love Me? – In dit nummer beschrijft Sufjan zijn onzekerheid en het verlangen om echt geliefd te worden. Het nummer voelt heel kwetsbaar en emotioneel, en de sfeer is erg gevoelig en zacht. De melodie en de zang zijn mooi en raken een gevoelige snaar. (9)

4. Everything That Rises – Dit nummer gaat over de hoop dat alles uiteindelijk goed zal komen, ook als er moeilijke tijden zijn. De tekst spreekt over vertrouwen en de rust die daarmee komt. De sfeer is kalm en troostend. Het nummer geeft een gevoel van serene rust, en het kan je echt raken. (8,5)

5. Genuflecting Ghost – Dit nummer gaat over herinneringen aan een verloren liefde en de pijn die daarmee gepaard gaat. Het laat zien hoe sterk je soms verlangt naar begrip en vergeving. De muziek klinkt mysterieus en heeft een bijna spookachtige sfeer, wat past bij de emoties in het nummer. (8,5)

6. My Red Little Fox – Dit nummer gaat over tederheid en diepe liefde voor iemand die speciaal is. De tekst gebruikt het beeld van een "rode vos" om de kwetsbaarheid en liefde uit te drukken. De sfeer is intiem en voelt sprookjesachtig aan, wat goed past bij de liefdevolle boodschap van het nummer. ( 9)

7. So You Are Tired – Dit nummer beschrijft de uitputting in een relatie en het verlangen om misschien los te laten. Het laat zien hoe het voelt om emotioneel moe te zijn. De sfeer is rustig en melancholisch, en er klinkt zowel verdriet als acceptatie door in de muziek. (9)

8. Javelin (To Have and to Hold) – Dit nummer gaat over toewijding en de wens om iemand altijd bij je te houden. De tekst spreekt over diepe liefde en trouw. De sfeer is warm en oprecht, met muziek die heel sereen klinkt en een gevoel van trouw uitdrukt. (8)

9. Shit Talk – Dit nummer opent subtiel en gaat over de pijn die ontstaat door negatieve woorden en roddels van anderen. Het beschrijft hoe gekwetst je je kunt voelen door kritiek en onbegrip. De muziek klinkt somber en rustig, wat de emoties van het nummer goed weergeeft. (9)

10. There’s a World – Dit nummer sluit het album af en gaat over het ontdekken van nieuwe mogelijkheden en de schoonheid van de wereld. De tekst drukt nieuwsgierigheid en hoop uit, en de sfeer is warm en optimistisch. De muziek heeft een vleugje country, wat zorgt voor een open en vrolijke klank. (8)

Conclusie en Aanbeveling:
Javelin is een speciaal album van Sufjan Stevens, vol met gevoelens en kwetsbare, persoonlijke teksten. Sufjan keert terug naar zijn folkroots, wat het album een warme en melancholische sfeer geeft. Elk nummer heeft zijn eigen verhaal en emoties, van verdriet en onzekerheid tot hoop en liefde. De muziek is ingetogen en puur, en de zang van Sufjan brengt elk nummer tot leven. Fans van zijn eerdere werk zullen dit album zeker waarderen, en nieuwe luisteraars krijgen een bijzonder inkijkje in de gevoelens en gedachten van Sufjan. Dit album is een aanrader voor iedereen die houdt van muziek die je echt raakt.

Waardering: 8,6
Eerder verschenenen op www.jorros-muziekkeuze.nl