Gil Scott-Heron - Pieces of a Man (1971)

Legendarisch album! Gil Scott-Heron, de man met de aparte maar o zo interessante manier van zingen. De man met de teksten die écht nog ergens over gaan, zoals vroeger bij de soul weleens vaker de stok in het hoenderhok werd gegooid. De man die een inspiratiebron is voor artiesten over alle genres. De man die met dit album een album van wereldformaat heeft gemaakt. De man die met dit album steeds in of tegen mijn top10 aanstaat. Fantastisch!

De reïntegratie van Ward deel 3:

Deze tip heb ik van jassn gekregen zodat ik mezelf eens kon verdiepen in het soul-genre. Dat was ik al langer van plan, dus het is fijn om door middel van deze tip een beginpunt te hebben. Het nadeel is alleen dat ik het hierdoor lastig vind om een recensie te schrijven, aangezien ik dus (op losse nummers na) weinig bekend met het genre ben. Maar zal toch even mijn bevindingen bij dit album neerpennen.

Wat het eerst in het oog springt zijn de directe, vrij letterlijke teksten van Gil Scott-Heron. Ik ben iemand die over het algemeen (hiphop is misschien de uitzondering) die niet erg met teksten bezig is. Ik ga niet actief achterhalen waar een liedje over gaat. De directe tekstuele aanpak van Gil Scott-Heron zorgt er echter voor dat ik het niet kan helpen dat ik op de teksten let. Dit heeft zowel een positief als negatief effect in mijn ogen. Zeer positief is dat zijn sociale bevlogenheid wel echt aankomt. Hij komt sowieso erg oprecht over in zijn frustratie over sociale misstanden. Het hoogtepunt in die zin is het bekende The Revolution Will Not Be Televised.

There will be no pictures of pigs shooting down
brothers in the instant replay.
There will be no pictures of Whitney Young being
run out of Harlem on a rail with a brand new process.
There will be no slow motion or still life of Roy
Wilkens strolling through Watts in a Red, Black and
Green liberation jumpsuit that he had been saving
For just the right occasion.

Een prachtige opzwepende, treffende tekst. Knap ook vind ik hoe dat nummer wel enorm cynisch is, maar dat hij ook de nodige humor erin weet te verwerken (The revolution will not go better with Coke ). Zeker in de sociaal betrokken nummers vind ik de directe schrijfstijl erg effectief (Home is Where the Hatred is, The Prisoner). Het gevaar dat echter op de loer ligt is om te vervallen in banaliteit. Gelukkig weet hij dit over het algemeen wel vrij goed te vermijden. Maar de tekst van een nummer als Save The Children is een voorbeeld waar zijn directe aanpak verzandt in afschuwelijk clichématige banaliteiten.

We've got to do something to save the children
Soon it will be their turn to try and save the world

Dit soort Imagine/Heal The World-achtige clichés werken enorm op mijn lachspieren. Neemt niet weg dat ik dit album voor het grootste deel tekstueel dik in orde vind. Bovendien vind ik de stem van Gil Scott-Heron erg fijn. Het is niet de perfecte zoetgevooisde soulstem, maar zijn bevlogenheid maakt dit ruimschoots goed. Hij zingt met ziel en zaligheid en heeft alle vocale tierelantijntjes waar soulzangers zich nog wel eens aan willen wagen niet nodig. Hij houdt moeiteloos je aandacht vast.

Muzikaal heb ik weinig aan te merken op dit album. Zeer sfeervol gearrangeerd met een fijn laidback jazzy sfeertje. De gitaarpartijen zijn vaak lekker los ingespeeld aangevuld met jazzy pianopartijen en wat dartelende fluitpartijen (hoewel die voor mijn gevoel wel iets te vaak worden ingezet). De afwisseling tussen de wat repetitieve, donkere nummers en de optimistische uptempo catchy nummers zorgt ervoor dat het ook nergens eentonig wordt. Toch verslapt mijn aandacht wat naar het einde toe. Maar wanneer ik de nummers van de tweede helft los beluister doen die eigenlijk niet onder voor de eerste helft (The Prisoner is zelfs een van de hoogtepunten). Dat mijn aandacht verslapt zal vermoed ik dan toch te maken hebben met het feit dat soul (nog) niet helemaal mijn genre is en ik drie kwartier dan toch een tikkeltje te veel van het goede vind. Toch vind ik dit wel een overtuigende 3,5* waard.

P.S. de mensen die dit erg kunnen waarderen zouden ook eens de band Cymande moeten opzoeken. Deed dit me af en toe aan denken en is ook erg de moeite waard.

Wat moest ik toch met die stem van Gil Scott-Heron? Ik kende allang The Revolution Will Not To Be Televised, een eigenwijs eigengereid en geweldig nummer met een boodschap natuurlijk. Alleen die stem moest ik aan blijven wennen. Omdat ik een liefhebber ben van de soul / funk, zeker uit die van eind jaren '60 / begin jaren '70 vond ik dat ik deze plaat een paar keer moest draaien. Het was niet voor niets.

Inmiddels vind ik de bijzondere stem van Gil Scott-Heron een echt aangename. En die gebruikt hij bovendien op heel wat buitengewoon fraaie nummers. Nummers die een soort - alweer eigengereid - mengsel van soul, jazz en funk behelsen. Daar komen ook zijn directe en rake, deels maatschappij kritische, teksten bij en je hebt het hier toch over een bijzondere plaat.

Een aantal nummers springen eruit, zoals het eerder genoemde The Revolution Will Not Be Televised. Mijn favorieten zijn Lady Day and John Coltrane & Home Is Where The Hatred Is (wat een titel...). Maar inmiddels kan ik zelfs het wat simpeler When You Are Who You Are waarderen.
I Think I'll Call It Morning heeft een fijne piano en wordt erg mooi gezongen. Titelsong Pieces of A Man is een fraai jazz/soul nummer en het lange slotnummer The Prisoner mag er ook wezen.

Kortom, dit blijkt inderdaad toch een echte soul klassieker te zijn. Maar wel een originele met veel jazzy invloeden. En oh ja: in 2 dagen (!) opgenomen... April 19 & 20, 1971.

Gil Scott-Heron opent het album met de belangrijkste boodschap van het album: The Revolution Will Not Be Televised. Hier nog in vooral spoken word, wat aansluit bij zijn debuutalbum. Maar vooral omdat hierdoor de boodschap duidelijker wordt. Het klinkt als een speech of een manifest. Gelukkig gaat hij daarna over in heerlijke soulzang. Daardoor komt het openingsnummer beter tot haar recht. Na de belangrijke boodschap spreekt de muziek, maar het wordt nooit opdringerig. Zeer sterk soulalbum.

Discogs bracht van de week een lijstje uit met de meest ondergewaardeerde albums aller tijden. Hoewel ik de meeste albums wel ken (en hoog waardeer), kende ik hun nummer 1 nog niet.

Als ik hier kijk naar het stemgemiddelde is deze plaat zeker niet ondergewaard, noch onbekend. En dat is terecht. Een prachtige diversiteit aan stijlen is op dit album gevangen van soul en funk tot jazz. De singende, soulvolle stem van Gil Scott-Heron wordt perfect begeleid en kwaliteit zakt geen moment in. Nu eens kijken of ik deze plaat ergens op de kop kan tikken.