Met een mix aan verwoestende postrock drones, kathedraal vullende pijporgelklanken, zwartgallige doem en een horror scenario aan duistere folk definieert Anna von Hausswolff vrijwel de gehele Zweedse muziekscene naar haar eigen gecreëerde maatstaven. Toch is haar grootste wapen haar neoklassieke engelen stemgeluid, waarmee ze tot tergende hoogtes reikt. Het levert monumentale albums als The Miraculous en het decadente Dead Magic op, maar na het in 2020 verschenen All Thoughts Fly richt ze haar aandacht op het amper opgevallen industriële noise gezelschap Bada. Anna von Hausswolff verdwijnt naar de achtergrond, en het blijft angstig stil.
Haar terugkeer is meer dan een verademing. Op eerder werk doet Anna von Hausswolff haar best om de schoonheid uit de duisternis te filteren, op Iconoclasts laat ze die duisternis grotendeels achterwege. Het meer elektronische Iconoclasts is lichter van toon, al pakt ze wel bombastisch groots uit. The Beast is de ontwaking van een geheimzinnig mythisch wezen uit een eeuwigdurende winterslaap. The Beast bezit de liefdevolle aantrekkingskracht en de angstige afwijzing van het vampirisme. Gothic romantiek met een mespuntje aan verzachtende new age. Niet alleen het kenmerkende toetsenwerk mag het inluiden, er is tevens een belangrijke plek voor gastsaxofonist Otis Sandsjö weggelegd, en dat is zeker niet de enige muzikale verrassing op Iconoclasts.
Facing Atlas heeft een prachtige, bijna serene sprookjesachtige dreampop opbouw. Een typerende jaren tachtig track welke nog het beste op het 4AD label van Ivo Watts-Russell te plaatsen valt. Anna von Hausswolff in de rol van Moeder Aarde die de getergde planeet op haar fragiele schouders met zich meedraagt. De duisternis van het eerdere werk breekt zich open, en daaronder is een sprankje aan licht en hoop zichtbaar. Krachtig, episch, indrukwekkend.
Er zitten de nodige glamrock invloeden en dance lagen in het Iconoclasts titelstuk verweven. Iconoclasts flirt met oeroude strijdbare Viking tradities en geeft er een eigen draai aan. Na het toegankelijke begingedeelte openbaren de geheimen zich. Er volgt een onverwachte stormvloed aan ritmische tegenslagen, soms afstotend, dan weer hypnotiserend zuigend. Het is een vrije val in de diepte, zonder einde, zonder controle. Anna von Hausswolff bezit het vermogen om die totale overgave op te wekken. Dit overstijgt die normale muziekbeleving, dit is een ander soort van bewustwording, uniek in zijn soort. Ook nu is daar de aanwezigheid van saxofonist Otis Sandsjö, die zoveel rust in het geheel brengt.
Punkgod Iggy Pop is de volgende verrassing op Iconoclasts. Na de The Whole Woman donderslagen en de verzachtende folk zang van Anna von Hausswolff wordt deze legende subtiel geïntroduceerd. Iggy Pop, de op leeftijd zijnde zwalkende crooner, die een ander soort doorleefde kwetsbaarheid naast de moederlijke klaag emoties van Anna von Hausswolff etaleert. Een prachtige ballad tussen twee zielen die naar elkander op zoek gaan, maar die elkaar net niet vinden. Hoe mooi kan afzijdigheid klinken.
The Mouth voedt en biedt zinnen de mogelijkheid om expressie te tonen. The Mouth bewapend zich, bevredigd zich met een woordenschat aan aangeleerde emoties. Soms in een overvloed, soms juist precies afgepast. In The Mouth maakt Godendochter Anna von Hausswolff van dat laatste gebruik, dit alles in een ambient bedje aan hemelse klanken. Maar dan openbaart het demonische verleden van de artistieke kunstenaar zich, en schuurt en kreunt mede door toedoen van saxofonist Otis Sandsjö het claustrofobische scharnierpunt The Mouth weer ouderwets hoekig van alle kanten.
Logge drumecho’s luiden het neurotische zenuwachtige krautrock futuristische Stardust in. Anna von Hausswolff is de overkoepelende koningin van dit donkere sterrenrijk. Stardust is het zoveelste hoogtepunt op een plaat die nergens inzakt. Met speels gemak voegt Anna von Hausswolff er reggae en new wave aan toe, alsof dit de gewoonste zaak van de wereld is. Het klopt allemaal. De Amerikaanse singer-songwriter Ethel Cain heeft met haar Preacher’s Daughter debuut daar een cultstatus opgebouwd. Haar vocalen lenen zich perfect voor het orkestrale naar bevrijding zoekende Aging Young Women. Bijna onzichtbaar vloeien de twee stemmen tot een eenheid in elkaar over.
Anna von Hausswolff stelt zich tevens bijna onzichtbaar in een achtergrondpositie bij het instrumentale Consensual Neglect op, waar de kunstzinnige capriolen van klasse saxofonist Otis Sandsjö het speelveld zoveel mogelijk met dikke mediterende rustlagen inmetselen. Bij de aansluitende inheems jazzy Struggle with the Beast hectiek is Otis Sandsjö tevens de grote sfeermaker. Het beest is hier de dood die het leven van naasten opeist. Het onvermijdelijke worstelende verlies van een geliefde waar elk mens mee te dealen heeft. Soms verlossend om de ondraagbare pijn weg te nemen, soms onverwacht als een dief in de nacht.
Vloedgolven dreigen An Ocean of Time te verzwelgen. De aanwezigheid van de meesterlijke architect Abul Mogard, die als een ijzersmid de kunst van het pijporgelspel afdwingt, laat An Ocean of Time in alle rust ademen. Dan mag je van het geluk spreken dat een van werelds beste organisten tijd vrij maakt om zijn medewerking te verlenen. Ik onderschat Anna von Hausswolff niet, maar dit is toch wel het hoogst haalbare. Hierdoor kan ze alle aandacht op haar stem richten en er een griezelige filmische invulling aan geven. Bovenaards stijgt ze opnieuw boven zichzelf uit, ergens zwevend in het universum.
De zusterliefde kruist elkaar in het onvoorwaardelijke natuurzuivere Unconditional Love waar ze met haar zus Maria von Hausswolff jeugdherinneringen ophaalt. Samen vallen, samen opstaan. Het tweetal werkt al eerder op de Swans plaat Leaving Meaning samen waar ze een indrukwekkende en fabelachtige It’s Coming It’s Real performance afleveren. De invloed van dit Michael Gira project is in het gehele werk van Anna von Hausswolff tastbaar aanwezig. Het ontroerende Unconditional Love voelt nog meer eigen aan, nog intenser, nog puurder. Het instrumentale Rising Legends eindstuk biedt wat een eindstuk hoort te bieden. De laatste stukjes vallen op de juiste plek en nemen de laatste twijfel weg. Het surrealistische Iconoclasts kan je gerust een iconisch meesterwerk noemen.
Anna von Hausswolff - Iconoclasts | Alternative | Written in Music - writteninmusic.com