XTC - The Big Express (1984)

THE BIG EXPRESS 1984

Ergens tussen Steeltown (de potige rock van Big Country),
Construction Time Again (het elektronische machinepark van Depeche Mode)
en Working with Fire and Steel (de perfecte pop van China Crisis)
situeert zicht The Big Express (XTC's zevende langspeler).

Deze vier platen hebben allemaal het arbeidersethos als thema.
XTC poseert als machinisten op de binnenhoes ... roet en zweet plakt
aan het gezicht ... XTC heeft moeten zwoegen aan dit album.

Dave Gregory was genoodzaakt om zich na het vertrek van drummer
Terry Chambers in de synthesizer te verdiepen en bracht daar op Mummer
voor het eerst voorzichtig verslag van uit. Op The Big Express heeft hij
de mogelijkheden ervan onder de knie en slaat XTC sterk terug.

Dit album klinkt zeker gedateerd (zoals vaak bij 80s synthpop),
maar de composities zelf zijn krachtig genoeg om overeind te blijven.
The Big Express is weer heerlijk gelaagd in het arrangement.

Wake up (Colin Moulding mag andermaal het album openen)
start als een mechanische wekker: uit de veren en aan het werk.
Het was de derde single en hikt venijnig op een stalen reggae structuur.
Ergens kreunt een country steelgitaar door een regenboog van synths.

All You Pretty Girls opent als een OMD song, heeft het refrein
van een Depeche Mode hit, maar blijkt een soort sea shanty te zijn.
Begrijpelijk geselecteerd als eerste single, maar geen hitparadesucces.

http://nl.youtube.com/watch?v=kd3iiG7Jd5E

Shake Your Donkey up springt meteen uit de band.
XTC bedrijft country met een zweepslag (Master and Servant).
Een song als een rodeostier zo onvoorspelbaar ...
maar de groep blijft gracieus in het zadel.

Meteen meegeven dat kant 1 van dit album ongemeen sterk is.
Seagulls Screaming Kiss Her Kiss Her neemt gas terug, baant
zich een weg door een mistig en mechanisch arrangement, maar
heeft een refrein dat door het wolkenpak priemt (Cloudbusting).

http://nl.youtube.com/watch?v=hSr9wFK-GRk

Met het sublieme This World Over vertrouwt XTC uiteindelijk
ook haar lied over "de bom" aan het vinyl toe ... meesterlijke tekst
en terecht op single verschenen. Vooral het crescendo in de tweede
helft van het nummer doet Russians van Sting enigszins verbleken.

http://nl.youtube.com/watch?v=N2KbstWUBbo

The Everyday Story of Smalltown start als Stories of Old
van Depeche Mode met kunstmatige blazers, maar neemt de luisteraar
al snel mee naar een doorsnee XTC song oude stempel.

I Bought Myself a Liarbird echoot zowel qua titel (Ladybird)
als qua aanpak naar het vorige album Mummer. Een aardig nummer
dat op het randje van de meligheid balanceert, maar overeind blijft.

Met Reign of Blows waagt XTC zich op het bad van de rhythm 'n' blues.
Zuigende harmonica in een moeras van gesmoorde vocalen ... geslaagde operatie.

Op The Big Express past XTC weer de techniek van zachte crossfading toe.
Op Black Sea en English Settlement hingen de nummers als een ketting
aan elkaar vast (op Mummer losse tracks) net zoals op dit album dus.

You're the Wish You Are I Had heeft een aanstekelijk refrein,
maar is achteraf beschouwd niet veel meer dan een leuk refrein.

I Remeber the Sun (opnieuw van Moulding) is een pracht van een lied.
Op een zacht bedje van jazz worden we getrakteerd op een beklijvende ballad.
Met een refrein dat nog lang blijft nazinderen in ons muzikale hoofd.

En op de laatste track ontspoort dit album.
Train Running Low on Soul Coal is één puinhoop.
Bedolven onder een paar ton verwrongen staal en bergen steenkool
kruipen de drie leden van XTC te voorschijn ... het refrein is nog beloftevol,
maar het ritje met deze stoomlocomotief eindigt toch in één grote kakofonie.

Bonustracks Washaway, Red Brick Dream en Blue Overall
sluiten mooi aan bij het arbeidersethos waarmee deze recensie begon.

Met The Big Express vindt XTC aansluiting bij de jongere lichting synthpop
die in de mid 80s de hitparade bevolkt. Toch blijven de composities,
en de uitstapjes naar country, folk en rhythm 'n' blues getuigen
van voldoende eigenzinnigheid en identiteit: een geslaagde missie.

Dit zijn eigenlijk de enige zinnen in dazzler's recensie waar ik het oneens mee ben. De eerste 3 minuten van Train Running Low on Soul Coal zijn naar mijn mening sowieso niet kakafonisch. Na de 3 minuten grens wordt de muziek inderdaad wat dissonant, als begeleiding bij het beeld van een oude, overbodige trein die met piepende wielen en drijfstangen tot stilstand komt. Weinig gepolijst, maar het doet voor mij geen afbreuk aan de kwaliteit van het nummer.

Na deze "The Big Express" ben ik eventjes uit de muziektrein gesprongen. Dat kwam vooral omdat ik de tweede helft van de jaren tachtig niet zo bijzonder boeiend meer vond, het lag dus niet helemaal aan de kwaliteit van deze eigenzinnige band. Die kwaliteit zal ongetwijfeld wel gebleven zijn.

XTC is mogelijk een van de meest interessante bandjes uit een tijd dat de muziek weer een enorme boost kreeg. De geniale composities gaan veelal gepaard met een behoorlijke dosis venijn en humor. Ik heb wel het idee dat na dit album de wilde haren plaats maakten voor een moestuintje met hier en daar een appelboom. Enfin... de lente is weer aanstaande, dus wie weet... ga ik het vervolg ook nog wel eens een keertje leren waarderen. Voorlopig hou ik het echter bij deze ijzersterke rocker en zijn meesterlijke voorgangers!

This world over akelig actueel plots. The leader with the famous face ja, wie oh wie. Verder een verschrikkelijk goede plaat, net weer opnieuw uit op xtra zwaar vinyl, in het kader van de vinyl re-issue campagne. Nu staat hier nog de eerste versie en die is nog meer dan prima te genieten. Kras en tik vrij doel ik dan op. Het songwriterschap van m.n. Partridge hier op onwerkelijke en eenzame hoogte. Elk nummer meer dan geweldig. Een plaat van die tijd, lees ik dan weleens, well ain't they all, natuurlijk. Topper van XTC. Tijdloos en nogmaals waanzinnig goed. Ga dan ook voor de ☆☆☆☆☆ yes yes