Nirvana - "Bleach" (1989)

De protoplaat van Nirvana is rauw en ongepolijst, en eigenlijk de enige grunge plaat die ze hebben gemaakt. In tegenstelling tot de opvolger ligt Bleach niet makkelijk in het gehoor. De productie is objectief slecht maar subjectief goed, het verhaal van de 600$ productiekosten die werden betaald door Jason Everman is bekend genoeg.

De nummers zijn hier en daar nog wat hoekig en voelen soms zelfs wat onafgewerkt aan, maar het genie van Cobain laat zich hier en daar al horen in een catchy refrein of een rake zanglijn. Vooral de eerste helft van het album is zeker van een respectabel niveau. De opener bijvoorbeeld, Blew, mag gerust naast het latere werk geplaatst worden. Het kenmerkende samenspel van de bas en gitaar is er duidelijk herkenbaar, net zoals het talent van Cobain om een refrein te schrijven dat zich meteen in je hersens nestelt. Wat ook opvalt is het nogal ongeïnspireerde drumwerk - Grohl zou nummers als dit later naar een hoger niveau tillen. Een andere, minder ruwe parel is About A Girl. Hoewel het pas later echt bekend zou worden met de versie van op MTV Unplugged is de versie van Bleach ook een toonbeeld van Cobain's gedweep met the Beatles. School is het anthem van de plaat, dat door de passionele vocalen erg opzwepend werkt. Eens voorbij halfweg zakt de plaat wat in, en mede door de gebrekkige productie gaan de nummers al snel wat op elkaar lijken. Al bij al een redelijk goed album dat wel quasi al zijn aandacht te danken heeft aan het latere succes van de band. 3*

Ziet hier weer eens naar te luisteren, heb een beetje een Nirvana-revival. Misschien werk ik me gedurende de paasdagen wel door heel de discografie heen.

Wat me opvalt is de fletse productie die me eigenlijk niet echt stoort, de jongensstem van Cobain, maar toch bovenal de fijne energie die dit album uitstraalt. Gewoon lekkere elementaire rock met fijne riffs en heerlijke meeschreeuw-momenten.

Heb trouwens een correctie doorgevoerd: Big Cheese stond oorspronkelijk niet op dit album, dat is er pas bij gezet op de remaster uit 1992. Het was het b-kantje van Nirvana's debuutsingle Love Buzz (wat ik in de singleversie trouwens iets leuker vind vanwege de geluidscollage in het intro). Downer stond dan weer niet op de oorspronkelijke vinylrelease, maar alleen op de CD.

Misschien zijn de nummers qua schrijfwerk op Bleach wel net zo goed als op Nevermind en In Utero maar dat is echt iets om te concluderen na het beluisteren van Nirvana's MTV: Unplugged album want Bleach is lelijk en leeg geproduceerd. De kracht van Nirvana wordt niet ten volste benut en ondanks kritieken dat dit meer de "garage-sound" zou hebben durf ik te beweren dat ik ze rauwer vind klinken op vrijwel al hun andere werk. Het cijfer gaat dus uit naar de uitstekende nummers.

Ik kende deze al voordat Nirvana doorbrak, en echt bijzonder vond ik het niet.
Toen ik in Nijmegen op school zat stond er in de aula een cassettedeck, en daarlangs lagen een aantal bandjes.
Dit was tevens de verzamelplek van een aantal punkers die als bewakers die hoek domineerde.
Ze bepaalden welke muziek er gedraaid werd, en dat was veelal werk van Bad Religion en Ramones, maar als ze buiten aan het blowen waren, lukte het mij om af en toe een oude tape van Simple Minds of The Cure in het apparaat te stoppen.
In het begin werd dit niet echt gewaardeerd, maar het was natuurlijk weer niet echt punk om je ideeën continu er doorheen te duwen, al hadden wij best wel een pure anarchistische kern in dat gebouw.
Uiteindelijk krijg je toch iets van wederzijds respect, en zo lag er op een dag ook een tape van Nirvana; Bleach.
Niemand wist wie die muziek daar neer gelegd had, maar het vermoeden was dat een meisje met slecht geverfd haar, second hands jurkjes en vrijwel altijd legerlaarsjes aan de schuldige was; al is deze zaak nooit helemaal opgelost; het vermoeden wees in haar kant.
Zij was in ieder geval wel degene die ons ongeveer een jaar later voor de eerste keer liet kennismaken met Pearl Jam.
Hoe ze heette, en wat ze nu doet, zou ik niet weten.
Feit is wel dat ze muzikaal gezien op de rest voor liep, al zou nooit iemand dit beamen.
Bleach was een pure plaat, maar werd verder nooit echt op gereageerd, alleen bij Love Buzz kwam men wel gelijk in beweging; het melodietje werkte wel aanstekelijk.
Het later door MTV Unplugged bekend geworden About A Girl had om eerlijk te zijn toen ook niet de kracht van de latere versie, maar er was ook niemand die zich aan deze muziek stoorde.
We vonden het allemaal wel prima, maar het was gewoon wat onopvallend allemaal.
Het viel ook niemand op wie deze band steeds weer draaide, er was ook niemand die opvallend uit zijn of haar dak ging.
Nirvana was dus wel al een naam die ik vaker gehoord had, maar hoe geruisloos Bleach ook klonk, niemand verwachtte dat deze band later de muziekwereld definitief zou veranderen met Smells Like Teen Spirit.

Gemeten naar Amerikaanse maatstaven heb ik dat soundje van Nirvana altijd maar rudimentair en eentonig gevonden. Zeker ook als je het vergelijkt met veel betere, afwisselendere en avontuurlijkere Amerikaanse bands als Meat Puppets, Wipers, Pixies, Thin White Rope en Butthole Surfers. Ook bands als Rein Sanction en Love Battery hoor ik liever dan Nirvana. Nee, ik heb het altijd maar een over het paard getilde band gevonden en daar gaan Nevermind en Unplugged geen verandering in brengen.

Veel is al gezegd over deze plaat, die de alternatieve rock-ijkpunt Nevermind uitgaat. Toch wel heel tof om deze plaat in zijn geheel te horen, omdat ie laat horen dat de invloeden, en Nevermind eigenlijk een soort van afvlakking van die intensiteit was (vooruit, weer teruggepakt op In Utero, en natuurlijk heerlijk uitgebalanceerd met The Beatles-achtige pop-invloeden).

Maar toch, hier hoor je kaal opgenomen sludge. Niet overdreven heavy qua productie of volume, maar wel lomer en beukender dan de band later zou zijn. Muziek voor biermonsters, en grappig genoeg klinkt Cobain hier ouder dan op de meer melodieuze opvolgers. Meer Melvins en Black Sabbath dan The Vaselines en Pixies zegmaar.

Vooral de eerst helft is erg de moeite, ook omdat daar de kiemen van Cobains liefde voor Lennon al te horen zijn (in de eerste momenten van Blew hoor je eigenlijk gewoon een riff die van Rubber Soul of Revolver had kunnen komen, About a Girl heeft de slimme akkoordwisselingen die McCartneys goedkeuring zouden krijgen). En dan is er nog Love Buzz, een kraker van Shocking Blue en heerlijk naar de het hedendaagse rockcircuit getrokken.

De rest van de nummers zijn op momenten catchy, deden het live waarschijnlijk goed, maar blijven als geheel niet echt hangen. Uitschieters zijn voor mij de volgende:
- Paper Cuts - klinkt als iets van Killing Joke, schurkt tegen goth en vroege Metallica aan
- Swap Meet en Mr. Moustache hebben een lekker tempo.
- Op Big Cheese hoor je in de refreinen al de harmonieën die later een grote rol zouden spelen. Gek genoeg doet de rest van het nummer me heel veel denken aan Screaming Skull van Sonic Youth, weet iemand hier meer van? En is die soort van a-ritmische beukende riff iets wat iemand een beetje kan plaatsen (genre, band, gitaarstijl)?

Negative Creep, Scoff, Downer zijn voor mij wat anoniem. Sifting is overbodig want Floyd the Barber staat er al op.