Virgin Prunes - ...If I Die, I Die (1982)

Door die anekdote van hierboven heb ik ook nog eens zin gekregen om een van mijn weinige 5* platen tot in detail bespreken. Ik ga het wel enkel over de 9 originele nummers (die zonder * dus) hebben:

De instrumentale opener Ulakanakulot geeft al aan dat er iets immens staat te gebeuren, een verbluffende opener van een verbluffende plaat!! Het nummer zet in met synthesizerklanken die mij doen denken aan gregoriaanse priesters die in gewaad, met de kap over het hoofd en al, op de binnenplaats van een of ander klooster in het gelid staan. Er is ook een soort van triangel(?) te horen. Dan komen die typische tribal drums waar ik zo dol op ben (cf. ook Pornography van The Cure en Juju van Siouxie & The Banshees). Het gitaarspel tenslotte versterkt die middeleeuwse kloosterorde-sfeer nog. Ulakanakulot is natuurlijk ook een intrigerend woord waarvan ik me altijd afvroeg wat de betekenis ervan was. In een internet-interview met Gavin Friday (op de Prunes-site zélf) lees ik dat ‘t verzonnen blijkt te zijn door hen zelf en dat ze er een hypothetisch eiland mee bedoelen waar de mooie mensen vandaan komen, hun Atlantis zeg maar. Maar ik blijf hardnekkig volhouden dat het bruine benedictijnenpaters zijn. Of franciscanen – ik wil ervan af zijn

Het nummer vloeit naadloos over in Decline and Fall. Zelfde ingrediënten, maar er komt nog ondermeer een tamboerijn (zo'n handtrom met belletjes) en een soort van fluit bij. En dan begint eindelijk de zang… Eerst lijkt tweede vocalist Guggi een ingetogen trieste litanie af te gaan steken, maar algauw komt ook waanzinniger klinkende stem van leadzanger Gavin Friday op de proppen: “Take a dream and fly away”- she will call. "They will wait for you, not I" - see me crawl. She will fly - she will fly far away. Oooooowww. Decline and fall. Never return. Die… Die…

Sweethome Under White Clouds is weer zo een intrigerende songtitel, vind ik. Na eerste beluisteringen kan dit nummer nogal monotoon klinken, maar eens je het goed kent wordt de verbeelding weer enorm geprikkeld! De song wordt vooral gedragen door de vocalen, maar ook die bas die constant dezelfde noot driemaal herhaalt, de gitaar en die saxofoon die er doorheen toetert, zijn intrigerend:
Home is where the heart is [repeat ad infinitum…]

Bau-Dachöng is wederom een klein meesterwerkje!! De song start met tribal trommelgeroffel en er komt op een bepaald moment zelfs een didgeridoo aan te pas! De delirische synthklanken en de getormenteerde stem van Friday spelen prachtig op elkaar in. Hierin zingt hij dus ook het bewuste “If I die, I die”. Ik denk hierbij altijd aan iemand die in een dwangbuis in een met witte kussens beklede isoleercel van een psychiatrisch centrum de volledige waanzinnigheid in zich op voelt komen. En wat betekent die titel nou weer, vragen we ons af? In dat interview waar ik het zo-even over had heeft Gavin Friday het wederom over zijn beautiful people. “Het is een verbasterig”, zo legt hij uit, “van het woord bo-prune en dat is de taal die de mooie mensen van het eiland spreken”. Ik denk gewoon dat hij die dag van het interview gewoon zin had om over mooie mensen te praten en dat hij simpleweg met de interviewer en bij uitbreiding met onze voeten aan het rammelen is

De b-kant van de plaat zet in met het destijds in platgespeelde Baby Turns Blue, wat we nog het best kunnen omschrijven als gothic-disco-punk-funk. Wat mij betreft ook wel het beste nummer van de plaat. Waanzinniger kan het bijna niet meer! Het nummer barst meteen in al zijn hevigheid los. Die vette gitaar, die krullerige bas en die dreigende synths doen mij gewoon watertanden. Meer moet ik niet zeggen, want de woorden van afwisselend Friday en Guggi spreken voor zich: You broke my heart, it came in two. Ooh, what to do, when baby turns blue? - It was an accident, I didn’t mean it! Gimme me money, gimme sex, gimme food and cigarettes! Nothing seems to make much sense. You don’t seem to make much sense. Take your own life and stab it with a knife. They put you in a box and send you up to heaven.

Ballad of the Man combineert piano met elektrische bas- en leadgitaar en… jawel… xylofoon! Derde vocalist Dave-id zingt hier een schijnbaar banaal klinkend liedje over hoe gelukkig hij wel is dat hij geen bankovervaller geworden is. Je moet het horen om het te geloven: He said :”Do you wanna join my gang?”. I said: “You muuuuaaast (vettig Iers accent) be joking”. Het valt een beetje uit de toon met de rest van de nummers - ook al omdat de prominente stem van Friday zeer gemist wordt - maar het is niettemin een mooi nummer en waarschijnlijk ook het meest toegankelijke van de plaat.

Walls of Jericho is dan weer een typisch Prunes nummer waarop Guggi en Friday als vanouds lekker losgaan en zich als twee kameleons telkens opnieuw in hun nieuwe rol aanpassen. De instrumentatie van dit nummer is die van een typisch post-punk nummer, maar dat met een sterk gekruid ironisch sausje.

Caucasian Walk barst - net als dat andere topnummer Baby Turns Blue - onmiddellijk in alle hevigheid los. Strak drumwerk en ultravette gitaar én bas!! Wat heb ik daar op gedanst destijds Het nummer wordt door Friday en Guggi in ‘duet’ gezongen ; als je ’t zo nog kan noemen tenminste. Het klikt helemaal niet als – ik zeg maar wat - Bill Medley & Jennifer Warnes Neen, dit is een duet van twee kinderen die ruziemaken in een “Welles - nietes – welles – nietes”- discussie. Vooral het refrein: “Like a crazy singer in a band that lost the words..” klinkt als een wiegeliedje dat compleet losgeslagen is!

En dan het slotnummer… Theme for Thought. Zoals Pornography aflsluit met het tot waanhoop gedreven topnummer, sluit ook deze plaat af met een geniaal nummer waar de waanhoop in doorklinkt! Onheilspellende gitaren luiden hier het nummer in. Deze worden versterkt met een dreigend synthmotief, je zou er zowaar de stuipen van op het lijf krijgen! Dan komt de basgitaar mooi invallen en Gavin begint uitdagend te zingen: “Should I talk the way you want me to talk? Say the things the way you want to hear them?…”. Vervolgens hoor je een ietwat geruststelllend saxofoonmelodietje en nét als je denkt dat je dan toch rustig kan ademhalen en achterover leunen, breekt de complete chaos los: potten en pannen en bestek worden van een gietijzeren trap naar beneden gegooid, stalen kabels van hangbruggen knakken door, iemand blaast op een rietje,... Gavin en Guggi worden gek! : “Nothing is ever the way I say it is! Nothing is ever the way I want it! So, don’t talk to me! Don’t look at me, but stay with me!. Dan begint Dave-id op een Bauhaus-achtig begrafenistoontje (als in ‘Bela Lugosi is Dead) vanalles te declameren dat geen steek lijkt te houden. En dan wordt iederéén gek: “Dai da dai dai dai, dai dai…”

Alsof al deze genialiteit nog niet genoeg is, vinden we op de heruitgaves van 1993 en 2004 nummers die zeker niet moeten onderdoen voor die op de originele plaat met op kop het uiterst tribal klinkende en destijds ook vaak door DJ’s gedraaide single Pagan Lovesong! Hier hebben ze heel goed naar ‘Juju’ van Siouxsie & the Banshees geluisterd, me dunkt! Maar ook de zeer industrieel en abstract klinkende nummers Chance of a Lifetime en Yeo (van de ‘The Faculties of a Broken Heart’- EP) zijn de moeite waard. Ze hebben allebei een stoere metaalklinkende beat en bij Yeo hoor je aan het eind ook nog eens een mooi pianomelodietje en iets wat klinkt alsof je je in een druipgrot bevind, heel industrial getint, dus..

Kort samengevat: 5* voor deze klassieker! Mocht ik een top-10 hebben met slechts 1 album per artiest, dan zou deze plaat erin terug te vinden zijn

Dat is al een tijdje geleden gedaan, alleen nog te weinig gedraaid om er goed over te oordelen.
Laat ik maar beginnen te zeggen dat ik jouw 5* enthousiasme niet deel. Maar dat wil nog niet zeggen dat er geen enthousiasme is, integendeel.
Het album dendert flink op en neer van Cure-achtige popnummertjes als Ballad of the Man naar de punk van Walls of Jericho. Lardeer het nog met een hoop andere ingrediënten en je hebt dit album dat zeker uniek genoemd mag worden.
Hoe leuk ook, voor mij toch wel een beetje de reden dat ik het solo-werk van heer Friday meer weet te waarderen omdat dat meer één sfeer weergeeft. Natuurlijk ademt dit album dat ook wel uit maar ik voel me er niet altijd goed op mijn gemak bij (en aan de andere kant is dat nu ook juist weer de kracht van ...If I Die, I Die).
En zoals ik al opmerkte: dit album vraagt wel meerdere luisterbeurten, maar nu dan toch mijn mening en beoordeling freddze.

Virgin Prunes ...In lang vervlogen tijd werd deze plaat in een New-wave cafe in Genk integraal telkens weer volledig gedraaid. Het intigreerde mij onmiddelijk. Het donkere,onheilspellende geluid, de angstaanjagende stemmen van Gavin. "Hopelijk praat hij niet zo in het gewone leven" dacht ik "anders werd iedereen er bloednerveus van na een kwartier". Maar bij die apocalyptisch en chaotisch klinkend bandje paste dit stemgeluid wonderwel perfect. Pas later heb ik deze If I Die,I Die op vinyl aangekocht, grijsgedraaid op mijn pick-upje, op tape gezet en urenlang beluisterd op mijn veel te groot uitgevallen walkman van toen:)

Het was pas toen ik "A New Form of Beauty Parts 1-4" in handen kreeg dat ik volledige betoverd werd door dit clubje chaoten. Het was een dubbel elpee met een paar foto's bij , met pre-opnamen van The Virgins. Het was de foto met (denk ik) Gavin en Guggi bedekt met ik-wil-niet-weten -wat-voor-rotzooi. En het waren die ogen die me fascineerden. Dit was anders , dit was chaos, dit was uniek, dit was totaal mijn ding. Dit was pure anarchie met 2 destructieve,androgene frontzangers en een optreden als een dramatisch toneelstuk door industriele geluiden te mixen met conventionele gitaren,bas,drums en synths. Dit las ik ergens en vat het perfect samen :"Basically, this is the sound of tension, intensity, off-the-rails eroticism, pagan spirituality, and an utterly twisted sense of the perverse as wrapped into a post-punk aesthetic."
Toen er een verslag kwam over TW en je die 2 chaoten over het podium zag dwarrelen met vrouwenkleren,nylon panties en pruiken op en mijn vader zei "Man man man, de wereld is totaal geschift geworden" was ik helemaal gewonnen

"If I Die,I Die" vond ik daarna nog altijd een dijk van een plaat, maar ik voelde dat ze gezwicht waren voor het commerciele (persoonlijke mening). Het klinkt niet als een improvisatie ... als een momentopname van briljante vondsten die op geluidsdragers werd vastgelegd ... het klinkt te gelikt, te proper , te gewoontjes. even duidelijk zijn : dit is en blijft voor mij een mijlpaal in de geschiedenis van muziek. Ik loop het rijtje af en mijn conclusie : elk nummer is uniek en een briljant in elkaar gestoken meesterwerkje.

- Ulakanakulot/Decline and Fall : Wie komt er nu in godsnaam op zo'n songtitel ? Maar dat samenspel van drums en een eenvoudig basloopje, clarinet (denk ik) en een raar klinkend gitaartje en daaroverheen dat uniek stemgeluid. Eerst zacht en fragiel en overgaand in die snerpende,angsaanjagende,heksachtige,demonische stem. De lyrics die ik telkens inwendig meezing bepalen dadelijk de stemming van deze plaat.

When one falls you hear a cry
“You’re dead, you’re dead, you must die”
“Take a dream and fly away” she will call
They will wait for you not I, see me crawl

She will fly, she will fly
He will wait far away
A golden key to open the door
Behind which the answer lies

Lyrics die wonderwel passen bij de tijdsgeest van die periode ... doem,zwartgallig en depressief.

- Sweethome Under White Clouds wordt volledig gedragen door die mystieke samenzang met volledig uit het ritme lopende slaginstrumenten. Ik zette dit nummer telkens weer terug op, omdat ik die zang zo schitterend vond. Voor andere is dit waarschijnlijk een minder vanzelfsprekend en aanhoorbare sound . Ik kan me best voorstellen dat velen ze de rug zouden toekeren als ze dit als eerste zouden horen als kennismaking

- Bau-Dachöng : Weer zo'n compleet weirdo songtitel. Het nummer waar de Elpee titel uit is ontstaan. En weeral een voortkabbelend nummer met die satanische zang, ondersteund door die eentonige bas en een didgeridoo.

- Baby Turns Blue : Voor mij het meest commerciele waar veel tijd achter de mix-tafel werd doorgebracht. Dit klinkt zelfs voor vele mensen genietbaar denk ik. Zelfs de synths zitten goed in het ritme.Maar hier zit het echt totaal goed in elkaar en hoor je dat ze het concept gevonden hebben.

- Ballad of the Man is een vreemde eend in de bijt op deze plaat maar door zijn over-acting en melo-dramatische toon vind ik het dan weer subliem. Waarschijnlijk opgenomen op een dag toen de Ierse wishkey rijkelijk vloeide

- Walls of Jericho : Raar maar waar. Dit vond ik altijd het minder goed klinkend nummer van de totale plaat. Telkens spoelde ik door bij dit nummer. Het zit nochtans goed in elkaar. Dat eenvoudig riedeltje op gitaar met scheurende gitaren op de achtergrond aangevuld met die schreeuwerige zang.

- Caucasian Walk : Waarschijnlijk het bekendste en meest gebruikte nummer voor alle New-Wave verzamelalbums. Maar het heeft dan ook iets oers,tribal en primitief. Je ziet zo een nooit ontdekte stam ergens in de brousse hierop halfnaakt rondspringen rond een oplaaiend vuur. Het is opzwepend,voortrazend,angstaanjagend... Briljant

- Theme for thought : Mijn favoriet nummer. Schitterend gebracht ... en dit door die achtergrond zang. Zo melodisch tot het zich in een chaotische brij werpt.
[Life is a cabaret, come to the cabaret
You are all invited, everone of you
You can see how you can be
You can talk
You can sing
While we pray
While we, while we…]
Cabaret,toneel,performance ... de keywords van de Maagdelijke pruimpjes

Uiteindelijk kwam ik daarna de 12" van Pagan Lovesong tegen. Ik verschrok. Die gasten hebben muziekles gekregen , dacht ik direct. Het magische was weg. Het klonk zo perfect dat ik er direct niks aan vond. Achteraf stond het aan het begin van een tape-je en betrapte ik mezelf erop dat ik het telkens terugdraaide
1 Lichtpunt. Toen ik Dave-Id is dead hoorde , wist ik het : " Ze hebben de touch niet verloren"

Het is de winter van 1977 als een jonge vriendengroep uit Dublin bijeenkomt om zich net als de opkomende punkbeweging tegen de vastgeroeste massa te verzetten. Dezelfde rebelse ideologie, dezelfde vernieuwingsdrang, maar dan wel wat minder radicaal. Het is een autonome zelf functionerende kleine gemeenschap met hun eigen regels, eigen leefgebied, Lypton Village genaamd en waarbij de prominente leden met verzonnen namen aangesproken worden. Paul Hewson wordt tot Bono omgedoopt, Dave Evans is vanaf dan The Edge, Fionán Harvey krijgt als bijnaam Gavin Friday en Derek Rowen spreken ze voortaan als Guggi aan. Lypton Village was stukken intellectueler dan de gemiddelde punkers, en meer artistiek theatraal gericht. Ondanks dat er geen sprake van leiderschap is, nemen de prominent aanwezige Bono en Gavin Friday wel de rol van boegbeeld op zich. Om ervoor te zorgen dat hun vriendschappelijke relatie geen gevaar loopt ontstaan er al snel twee muziekbandjes, het provocerende Virgin Prunes en de punkrockers van The Hype, waar later U2 uit voort komt. Het contact tussen Bono en Gavin Friday zal altijd zeer hecht blijven, en als Bono jaren later een metamorfose ondergaat en als The Fly het podium betreedt zit onder die donkere zonnebril heel veel Gavin Friday verborgen. Sterker nog die hoge verbale uithalen zijn eigenlijk het handelsmerk van die markante Gavin Friday persoonlijkheid.

Virgin Prunes ontwikkelt zich als een veelzijdig kunstgezelschap met shockerende grensverleggende optredens. De nadruk ligt niet zozeer op het muzikale vlak, maar de artistieke vrijheid speelt een veel grotere rol in het geheel. Niet vreemd dus dat als U2 op de vooravond van het grote succes met The Coconuts van Kid Creole als achtergrondzangeressen aan hun derde album War werken, Virgin Prunes pas in de afrondende fase van hun eersteling verkeren. …If I Die, I Die is duisterder en theatraler nog dan de heersende postpunk, vindingrijker en verantwoorder dan de arbeidersklasse straatpunk. Net zo tegenstrijdig eigenzinnig dwars als de no wave, maar heeft ook overduidelijk die Ierse vechtersmentaliteit roots in zich. Nu jaren later mogen we gerust voorzichtig concluderen dat …If I Die, I Die een unieke, nooit gekopieerde sound heeft, en dat Virgin Prunes een opmerkelijk buitenbeentje binnen de postpunk gemeenschap vormt. Ze hebben het geluk dat Colin Newman dit feilloos aanvoelt, zijn band Wire was een paar jaar eerder ook te experimenteel gedurfd en niet passend binnen het punkgenre onder te brengen. Zijn producersrol is van onschatbare waarde, en stiekem geniet hij weldegelijk van het afwijkende Ierse karakter. Virgin Prunes bestaat uit de zangers Gavin Friday, Guggi en Dave-id Busaras Scott, Trevor “Strongman” Rowan op basgitaar, Dik Evans (de broer van The Edge) op gitaar, en drummer Anthony “Pod” Murphy, die al snel door Mary D’Nellon vervangen wordt.

Gavin Friday is een charmante showmaster, een prekende dominee en een onbetrouwbare advocaat van de duivel. In die hoedanigheid presenteert zijn maatje Bono zich ook tijdens de ZooTV tour. Het mag duidelijk zijn dat het zaadje zich op …If I Die, I Die ontkiemd. Dit is de rol die Bono waarschijnlijk altijd al wil spelen, het duistere Ierse geweten verpakt in een theatraal doemscenario. Gavin Friday overstijgt de gemarkeerde nachtmerries uit het verleden en is de belichamende spreekbuis van zijn generatie zwartdenkers. Gedurfd, artistiek, kunstzinnig, mysterieus en toch in staat om memorabele postpunk klassiekers af te leveren. Zelf heb ik …If I Die, I Die een aantal jaren geleden voor een schappelijke prijs in een platenzaak op cd kunnen scoren, en ik was behoorlijk verbaast dat hier tegenwoordig moeilijker aan te komen valt. Het is net nog geen collectors item, maar wel een lastig te krijgen verzamelobject. Voor al die liefhebbers verschijnt nu dan de 40th Anniversary Edition, met behalve de volledige plaat meer dan genoeg aanvullende ruimte voor prachtig bonusmateriaal. Een aanwinst voor als je …If I Die, I Die nog niet in bezit hebt, maar ook zeker een fraai naslagwerk voor als dat wel het geval is.

Het bezwerende exotische instrumentale Ulakanakulot loopt genadeloos in het net zo sterke Decline and Fall over. Wat ligt die bas hier toch heerlijk dreigend pompend vet droog op de voorgrond gemixt. De demonische mantrazang van Gavin Friday hakt er al gelijk hard in. Take a Dream and Fly Away, Decline and Fall… Never Return … Die… Wow! Gitzwarte escapisme en een smekende verlangende doodswens. Het waren geen vrolijke tijden, zeker niet in een verdeeld dreigend Ierland, verscheurt door het dreigende geloof en de paniek van de dagelijkse confronterende angstaanvallen. De verhardheid van het woeste volk met daardoorheen de hang naar de traditionele folk achtergrond. Het zit er allemaal in, alleen bedekt in maan verduisterende donkerheid. The Moon Looked Down and Laughed zou niet voor niets de titel van de opvolger worden. Afstompende Sweethome Under White Clouds gekte met de piepende krijsende blazers. Spokende Bau-Dachong tribaldrums welke aansluiting bij de ronddolende gitaarecho’s van Dik Evans zoeken. Geromantiseerde dronken grootheidswaan sijpelt door het druggy The Birthday Party achtige Ballad of the Man heen. David Bowie getinte vervreemding in het suïcidale Baby Turns Blue, het godsdienstige Walls of Jericho en het gemeen bijtende Caucasian Walk, waarbij Gavin Friday zich als een bedorven bastaardneefje van Johnny Rotten presenteert. Like a Crazy Singer in a Band That’s Lost the Words.. Het paranoïde crime passionnel wellustige zwaarbeladen Theme for Though krijgt door de harmonieuze samenzang net genoeg evenwicht. Morbide songs die achteraf gezien toch wel tot heuse postpunk klassiekers zijn uitgegroeid.

Heb je nog meer nodig? Eigenlijk niet, maar …If I Die, I Die (40th Anniversary Edition) heeft nou eenmaal zoveel extra’s te bieden. Een Pandora doos aan verderf wordt geopend, en in deze schatkist bevindt zich meer dan genoeg boeiend bonusmateriaal. De dansbare Colin Newman Remix van Baby Turns Blue uit 2004 is stukken toegankelijker dan het origineel. De niet op het oorspronkelijke album geplaatste stevig funkende catchy zomersingle uit 1982 Pagan Lovesong staat ook al op de cd release uit 1990, maar is nu maar liefs drie keer vertegenwoordigd. De demo is een tikkeltje trager, donkerder en minder beweeglijk. Toch geeft die griezelige puurheid genoeg glans, en is het een genot om die rauwheid terug te horen. Dave-Id Busaras Scott misbruikt zijn aangeboren verbale handicap in het volledig op hem gedragen Dave-Id Is Dead. De new wave synthpop van het instrumentale King of Junk linkt tegen het betere Soft Cell en The Cure werk aan. Bij de stampende Pagan Lovesong (Vibeakimbo) remix ligt de nadruk veel meer op de scheurende gitaren en het stevige drumwerk.

Verder bevat het bonusmateriaal de UK 12″ versies van Chance of a Lifetime, Yeo en The Faculties of a Broken Heart (What Should We Do If Baby Turns Blue. Een beetje misleidend is het echter wel, het hevige lichtindustriële om zich heen slaande Chance of a Lifetime tikt niet eens de drie minuten aan en het futuristische instrumentale Yeo is met zijn twee minuten lengte zelfs nog korter. Het zorgvuldig emotionele kort bespeelde Fado huzarenstuk zorgt voor de nodige afwisseling. Het opgewonden The Faculties of a Broken Heart (What Should We Do If Baby Turns Blue standje is uiteraard de remix van Baby Turns Blue welke al eerder op een uitgebreide albumeditie verschijnt. Met het expressieve gitaarwerk van Ballad of the Man eren ze overduidelijk Lou Reed en de Rough Mix van Theme For Thought is klassiek georkestreerd en minder destructief dan de …If I Die, I Die versie, al loert tegen het einde het gevaar wel toe. De …If I Die, I Die (40th Anniversary Edition) is zeker een aanwinst, en geeft net wat meer inzicht in het theatraal donkere Virgin Prunes. De volledige mep voor de memorabele plaat, 4,5 sterren voor de toevoeging van het tweede schijfje.