Elton John - Madman Across the Water (1971)

Mooi stukje Marco van Lochem, alleen... uhm... Water, niet River.

Oef...zie het nu pas! En ook structureel volgehouden...black-out, kan niet anders.

Ik ken deze plaat al sinds ik op de middelbare school praktisch al Johns platen tot en met Blue moves begon te kopen. Indertijd beschouwde ik dit als gewoon één van zijn vroege albums voordat hij echt mega werd met Honky château, maar kennelijk heeft deze plaat sindsdien een soort klassieke status bereikt die twee jaar geleden een luxe 2CD-release met demo’s, outtakes en extended-versions rechtvaardigde. Of lift deze uitgave mee op de hernieuwde belangstelling voor Tiny dancer?
        Een halve eeuw later heb ik deze release toch ook maar aangeschaft om Elton Johns eerste elftal studioplaten compleet te houden, en ik moet zeggen dat dit een prachtige uitgave is met kristalhelder geluid (zoals ook op Johns remasters uit 1995 het geval was, met dank aan producer Gus Dudgeon en zijn technici) en een luxe boekje waarin helaas de teksten zijn weggelaten, een onvergeeflijke omissie naar mijn mening (en die sfeervolle afbeelding van die roeier uit de titel van de plaat had ik ook graag groter afgedrukt gezien, maar enfin).
        Toch is dit nog steeds niet een plaat die ik met liefde opzet: diverse nummers duren te lang, de orkestrale arrangementen van Paul Buckmaster op bijvoorbeeld Levon, Indian sunset, Holiday Inn en het titelnummer zijn loodzwaar (ik was altijd blij dat Del Newman op de latere platen een lichtere touch met strijkers had), John zingt af en toe ergerlijk knauwend, het koor op Rotten peaches en All the nasties vind ik uit de toon vallen, en (het belangrijkste wat mij betreft) voor mijn oor zijn de melodieën gewoon te monochroom, zeker in vergelijking met de kleurigheid en de diversiteit van latere meesterwerken als Goodbye yellow brick road en Captain Fantastic.
        Natuurlijk staan er ook een paar hoogtepunten op: Tiny dancer, het benauwende titelnummer, Indian sunset en het korte maar ontroerende slotnummer zitten op of vlak onder het niveau van Johns beste werk, en “peace to this young warrior comes... with a bullet hole” blijft een prachtige regel om de sterke tekst van Indian sunset mee af te ronden. Vooruit, laat ik zeggen dat ik kan begrijpen wat mensen in dit album horen, maar ik zie er zelf geen meesterwerk in.

Elton is waarlijk een Fenomeen.

Na Gisteren wat stukjes te hebben gezien van de film Rocketman en vandaag een vrije dag te hebben dacht ik; Laat ik weer eens een plaat van een van mijn favoriete artiesten opzetten! Het werd dan ook gelijk mijn favoriete plaat van Elton John, en wel het meesterwerk Madman Across The Water uit 1971. Elton is altijd al een bezige bij geweest en vanaf het begin van zijn carrière tot en met A Single Man (1978) heeft hij eigenlijk louter goede tot erg goede platen, tot meesterwerken gemaakt (afgezonderd natuurlijk van Caribou en Rock Of The Westies die ik graag door de vingers zie… ). Ook zijn debuut is niet erg speciaal, maar is wel een mooie opmaat naar al het moois dat daarna kwam!

Dan deze plaat, welke momenteel ronddraait op m’n platenspeler. Voor mij klopt alles hieraan. De hele sfeer van het album is werkelijk prachtig. Het orkest dat op zowat ieder nummer zo’n grote aanvulling is en ervoor zorgt dat de muziek voor mij écht binnenkomt. Ik heb een zwak voor strijkers en deze zijn ruimschoots aanwezig op dit album. De hele sfeer van het album doet me denken aan het Wilde Westen. De indianen die Elton bezingt, net als de cowboys en avonturiers die voorbij komen. Vooral de muziek van het orkest doet je meermaals wanen in de VS van de 18e en 19e eeuw. Je waant je gewoon in dat ongerepte landschap of in een saloon in een rustig plaatsje ergens in het Wilde Westen. De orkestrale compositie is dan ook wel vergelijkbaar met de muziek van Amerikaanse componisten uit de VS. Het is eigenlijk ongelofelijk dat het album ‘gewoon’ in Londen is opgenomen, maar nu weten we natuurlijk wel dat Elton in de jaren daarvoor heel veel in de VS is geweest en daar doorbrak destijds. De, eveneens geweldige, voorloper Tumbleweed Connection (1970) geeft eenzelfde Amerikaans gevoel als deze plaat.

Het album opent ijzersterk met een van Eltons beste nummers; Tiny Dancer. Gevolgd door het minstens zo sterke en mooie Levon. Beide nummers hebben die prachtige sfeer die ik eerder omschreef. Vooral Levon geeft je echt dat Amerikaanse Wilde Westen gevoel. De manier hoe het orkest in dat nummer werkt is machtig mooi. Razor Face (die hierboven wordt aangegeven als bonusmateriaal, maar op mijn LP gewoon het derde nummer is…) is een lekkere typische Elton piano knijter. Vervolgens sluit de plaat af met een van de mooiste nummers van het album; het magistrale Madman Across The Water. Ook in dit nummer heeft het orkest een heel belangrijke en magistrale rol, terwijl op de achtergrond de elektrische gitaar heerlijk door gaat het hele nummer lang. Prachtig! De hoezen van de albums van Elton John waren in die tijd nog met zeer veel aandacht en liefde gemaakt. Veel albums hadden mooie boekjes met alle teksten en informatie over de nummers. Zo ook bij dit album, waarop ik kan zien dat Rick Wakeman (toetsenist van Yes) op de laatste twee nummers het orgel bespeelde. Te gek, zo’n informatie! Daar kan een muziekliefhebber als ik wat mee.

Waar op kant A nog wat wisseling is in piano knijters/rockers en sferische orkestralere nummers, bevat kant B veel meer van dat laatste. Het opent prachtig met het orkestrale, bij vlagen donkere en onheilspellende, maar ook hoopgevende Indian Sunset. Kippenvel! Hierna volgt het mooie Holiday Inn, met op de sitar Davey Johnstone (die de Elton John liefhebbers bekend in de oren moet klinken!). De zo typische achtergrondzang die Elton John zo vaak kenmerkt is hier ook mooi aanwezig. Op dit album zullen Davey Johnstone (gitaar), Nigel Olsson (drums), Ray Cooper (percussie) en Dee Murray (bass) slechts op enkele nummers te horen zijn, maar vanaf de volgende plaat Honkey Château zullen ze al behoren tot de vaste band van Elton en sindsdien zijn ze heel lang Elton trouw gebleven tot bij zijn afscheidsconcert een aantal jaren geleden aan toe. Hoe mooi is dat! Ik was hierbij en ik zag ze hier zichtbaar bij genieten, allemaal! Dan weer verder met dit album. Rotten Peaches volgt en dit nummer volgt heel mooi in dezelfde stijl als het voorgaande Holiday Inn. Daarna volgt het fantastische All The Nasties, waarbij er zelfs een geweldig koor in komt! Dit nummer vind ik een van de mooiste van het album en die opbouw en dat koor bezorgen me meermaals kippenvel. Die echoënde drums versterken dat gevoel alleen maar! Als afsluiter komt het rustigere (alleen Elton op de piano en de strijkers daarbij), maar wonderschone Goodbye. Wat een prachtige manier om een meesterwerk als dit af te sluiten…

Ik lees dat men dit zag als Eltons progressieve rock album (of voornamelijk beïnvloed was door) (net als bij Blue Moves uit 1976) en dat kan ik deels wel begrijpen, voor die tijd. Momenteel heb ik andere associaties bij progressieve rock (Porcupine Tree, Steven Wilson, Pink Floyd, Marillion, Genesis, etc.), maar Supertramp werd ook vaker gezien als progressieve rock en bij sommige nummers snap ik dat ook wel, gezien de tempowisselingen en composities hierin. Mede daardoor verkocht dit album echter niet zo goed. Voor mij is het echter vooral de gehele sfeer en het orkestrale wat maakt dat ik dit album echt een meesterwerk vind. Het album staat dan ook zeer terecht al tijden in mijn persoonlijke top 10 en zal daar waarschijnlijk nog een lange tijd blijven staan! Zeg ik nu tenminste.

Ik begrijp overigens niet waarom Razor Face als bonus track omschreven staat, aangezien hij gewoon bij de originele uitgave (zie Wikipedia) op de plaat stond, net als op mijn eigen oude LP.

Kan een moderator dat aanpassen?