Cockney Rebel - The Human Menagerie (1973)

Zó enthousiast was ik indertijd over Sebastian dat ik mijn aangeboren bleuheid overwon en een recensie van de bijbehorende LP voor de schoolkrant schreef – ik heb die twee bladzijdes hier nog voor mij liggen, gered uit de massa's papier die in de halve eeuw daarna door mijn huishouden zijn gestroomd. Als ik dat stukje nu herlees is wel duidelijk dat ik als puber met weinig kennis van de popgeschiedenis deze muziek niet helemaal op waarde kon schatten; het aparte instrumentarium met mandoline en viool in plaats van elektrische gitaar dat deze nummers zo'n aparte kleur geeft ging geheel aan mij voorbij, en de sfeer die oprees uit de teksten met hun uitgebreide vocabulaire en de vele verwijzingen naar mysterieuze vrouwen en even decadente als schimmige society-figuren voelde ik wel aan maar kon ik niet onder woorden brengen (daarvoor ontbrak mij nu juist het vocabulaire).
        46 jaar later kan ik de teksten nog altijd bijna woordelijk meezingen. De afsluiters van beide plaatkanten staan nog altijd overeind als de absolute hoogtepunten van de plaat, de slimme plaatopener en het melancholische Loretta's tale zijn nog altijd favoriet, en Chameleon heeft mede vanwege zijn intrigerende tekst nog altijd veel meer impact dan de uiterst beperkte speelduur zou kunnen doen vermoeden. Aan de minzijde vind ik Mirror freak met dat gebroken ritme nog altijd een beetje saai, Muriel the actor blijft irritant met dat steel-drum-geluidje, en Crazy raver is nog steeds uitgesproken stomvervelend. Wat mij echter nu meer dan vroeger is gaan tegenstaan is de stem van Steve Harley: zijn enigszins wijsneuzerige voordracht past weliswaar perfect bij de teksten waarin hij vaak een afstandelijke en soms sardonische observator is (ergens tussen Bowie, Cohen en Jobriath in), maar na verloop van tijd word ik wel een beetje moe van de manier waarop hij bijna elk woordje op letterlijk eigen-aardige wijze uitspreekt/zingt. Een puur persoonlijke kwestie uiteraard, maar het verklaart wellicht ook waarom ik na The human menagerie eigenlijk alleen nog maar Judy Teen en The best years of our lives van deze band in huis haalde.
        Ik kan er dus niet meer zo enthousiast als vroeger over zijn, maar toch is dit een plaat die dankzij de eigenzinnigheid van de persoonlijkheid áchter de nummers op knappe wijze de jaren getrotseerd en overleefd heeft; The human menagerie klinkt nog altijd als weinig andere albums, en in een rechtvaardiger wereld waren Sebastian en Death trip onomstreden klassiekers geweest (met op het laatste nummer een fraai arrangement van Andrew Powell als vingeroefening voor zijn latere werk met Alan Parsons).

In de eerste helft van de jaren ’70 stonden diverse zangers op die met vernieuwende, eigenwijze rock het genre vernieuwden. Vaak hadden ze een enigszins kunstzinnige achtergrond. Roxy Music en David Bowie waren de grote namen, maar ook Cockney Rebel met frontman Steve Harley hoort in dit rijtje thuis. Ze bleken later van invloed op new wave. Niet per se qua muziekstijl, maar wel in de wijze waarop ze muziek benaderden en uitvoerden.
Iets hiervan proef je bij debuutplaat The Human Menagerie. De vreemde melodielijnen en geaffecteerde uitspraak met een onengelse dunne ‘l’ en soms een rollende ‘r’ maakten dat ik eind jaren ’70 Make Me Smile (Come up and See Me) uit 1975 als zeer aangename oorwurm ontdekte. Het deed me aan Virginia Plain van Roxy Music denken, waar Bryan Ferry iets dergelijks met de melodieën deed.

De heren van Cockney Rebel waren creatief en hun muzikale palet relatief breed. Zo sluipen er dankzij Jean-Paul Crocker via diens viool en mandoline folkinvloeden in. Zodanig zelfs, dat je bij opener Hideaway denkt met een folkgroep te maken hebt.
Klassieke invloeden klinken vooral dankzij pianist Milton Reame-James, waarbij Harley dit met zijn klagerige zang in Sebastian tot bijna een pastische maakt, geholpen door het orkestrale arrangement van Andrew Powell.
Ik ben hier echter omdat ik aan het uitzoeken ben van welke artiesten en albums new wave zijn invloeden haalde. Die sfeer zit niet alleen in Harleys zang, maar ook in de arrangementen van What Ruthy Said waar zowel gitaren als toetsen een steviger koers varen; in Mirror Freak wordt iets dergelijks in een rustiger context bereikt.
Buiten deze nummers klinkt toegankelijker artrock, gedrenkt in het typische warme geluid van de jaren ’70. Minder spannend, met buitenbeentje Muriel the Actor dankzij zonnige reggae/calypso en steeldrums als gaapmomentje.

In 2004 in cd-bonusversie heruitgebracht is dit een album dat enerzijds typisch voor die tijd is maar regelmatig fris klinkend dankzij een eigen stijl. Zouden namen als Gary Numan, Japan en The Associates hier enige mosterd hebben gehaald?

Ik kwam hier vanaf de protopunk van Death en vervolg mijn reis met Amerikaanse hyperartrock van The Tubes. Variatie genoeg bij de wortels van punk en wave!