Neil Young - Prairie Wind (2005)

Over leven en dood

In de tijd tussen de constatering van een aneurysma in de hersenen en de operatie daaraan heeft Neil Young deze introverte plaat gemaakt. In de traditie van Harvest en Harvest moon is het een ingetogen folkrockplaat geworden. Door de bijzondere omstandigheden ten tijde van het maken van de plaat (Young wist nog niet hoe de operatie af zou lopen) is Prairie wind een heel persoonlijke plaat waarop wordt teruggeblikt en waarop leven en dood als thema een paar keer terugkomt.

Het is ontzettend moeilijk – zo niet onmogelijk - om zo’n ouwe rot nog objectief te beoordelen. Nieuw is het allemaal niet meer wat Young op deze plaat doet. En beter dan hij het in 1972 op Harvest deed, kan ook bijna niet. Laten we het erop houden dat Young hiermee een tweede Harvest moon heeft gemaakt en dat het onzinnig is om te zeggen welk van beide platen nu beter is.

Op de plaat komt veel akoestisch gitaar voorbij, maar ook country-achtig gitaarwerk (je weet wel, van die zingende zagen), snerpende mondharmonica en rustige piano. Verder domineert de onvaste, emotionele stem van Neil Young. Die komt prachtig tot zijn recht als hij afscheid neemt in Falling off the face of the earth. Waarop hij in simpele zinnetjes zijn dierbare(n) bedankt:

“I send my best to you
that’s my message of love
for all the things you did
I can never thank you enough”

Op Far from home komen begin en eind samen als Neil Young over zijn jeugd zingt, maar moeiteloos de brug slaat naar zijn eigen sterven. Hij laat eerst zijn vader zingen:

“daddy took an old guitar and sang
bury me on the lone prairie”

Maar in het refrain zingt Neil het zelf:

“bury me out on the prairie
where the buffalo used to roam
where the Canada geese once filled the sky
and then I won’t be far from home”

Al met al staan ere en paar heel mooie liedjes op deze plaat. Soms zelfs gaan ze door merg en been. Hier en daar zijn een paar liedjes wat afgezaagd of langdradig. Young sluit zijn plaat overigens heel bijzonder af, met een soort gospel. Alleen in die gospel is het niet alleen “Prijs de Heer!”, maar worden er ook prangende vragen gesteld over religie:

“was He thinking about my country
or the colour of my skin?
was he thinking about my religion
and the way I worshipped him?
(…)
when God made me

was he planning only for believers
or for those who just had faith”

De eerste twee nummers op dit album doen me vaak afvragen waarom ik Prairie Wind ook alweer beschouwde als het mindere broertje van Harvest Moon. Het antwoord laat meestal niet lang op zich wachten in de vorm van de volgende nummers. Een enkele uitzondering nagelaten, zakt Prairie Wind na die eerste twee nummers in elkaar als een te zoet, te glad en te sentimenteel album over wasgoed waaiend in de wind en langs de prairiehorizon accellererende treinen, inclusief schelle violen om het geheel nog wat kracht bij te zetten.
Mijn aandacht verslapt snel, hoewel er een deel irritatie overblijft bij me. He was the King weet me weer bij de les te betrekken, maar vooral in een negatieve zin: ik vind het nummer slecht passen bij de rest van de muziek, tekstueel verre van de moeite en bovendien te lang opgerekt. Neil Young mijmert daarna nog even door, ik denk alvast aan wat steviger muziek om te luisteren.

3.0*

Hier kan ik me wel in vinden.


Neil Young grijpt met zijn nieuwe album terug op zijn eigen muzikale verleden. Het album wordt zelfs aangekondigd als derde deel van een trilogie die verder zou bestaan uit het legendarische Harvest (1972) en Harvest Moon (1992). Daar is wel het een en ander op af te dingen, maar het is wel een album vol herfstige, grotendeels akoestische, aan country verwante muziek, opgenomen in een sublieme geluidskwaliteit.

Een album verwachten dat na 33 jaar kan tippen aan de urgentie van Harvest is niet realistisch. Overeenkomst is dat Neil wederom geen gemakkelijke tijd achter de rug heeft. Waren het toen een hernia en overdoses van bandleden, nu zijn er overleden ouders en gezondheidsproblemen.

Ook de gevarieerde arrangementen, met stijkers, dameszang en de steelguitar van oudgediende en medeproducer Ben Keith, zijn bekende ingredienten naast de vertrouwde, hier prachtig met Emmylou Harris bezongen, oude rammelgitaar en de uit duizenden herkenbare stem.

Wel klinkt Prairie aanzienlijk meer bezadigd, en eigenlijk sluit het album meer aan bij bijvoorbeeld Comes a Time.

Er wordt prachtig en geïnspireerd gezongen en gespeeld, en er is veel aandacht besteed aan de arrangementen en vooral ook de opnamekwaliteit. Het standaard op HDCD uitgebrachte schijfje heeft een buitengewone, organische klankkwaliteit die perfect de huiselijke sfeer van de opnamen overbrengt. Dit alles kan niet verhullen dat lang niet alle composities sterk of bijzonder zijn. Een paar nummers zouden zo afkomstig zijn uit Young’s artistieke hoogtijdagen, begin jaren 70. Dat geldt vooral voor No wonder en It’s a Dream, waarbij de tekst in dat laatste nummer wel los van de muziek tot stand lijkt gekomen: het is soms flink wringen om de woorden in de maat te krijgen. Het refrein is echter pakkend en gedenkwaardig. The Painter, Falling off the Face of the Earth en Here For You zijn vrij belegen countrynummers, en He Was the King over Elvis en Far from Home nostalgische, nogal melig getoonzette nummers, bedoeld als lichtpuntjes. De blazers die Far from Home platslaan werken wel perfect in het titelnummer, dat aansluit op het recente Greendale. Geïnspireerd en vooral lang voortkabbelen, dat is altijd een belangrijk handelsmerk geweest. Het al genoemde Old Guitar is een hoogtepunt in pure en ontroerende eenvoud, het afsluitende gospelnummer When God Made Me het dieptepunt, wat mij betreft.

Vandaag de 'Making Of' DVD bekeken, beelden vanuit de studio met de muziek eronder. Dit album heeft even moeten rijpen, maar weet het nu beter op waarde te schatten.

Neil's brush with mortality levert een zeer goed geproduceerd en gemusiceerd album op. In tegenstelling tot recente albums is er uitgebreid de tijd genomen om de nummers te fine tunen, met, onkarakteristiek, aardig wat overdubs, van strijkers tot blazers en een achtergrond koortje met onder andere Pegi Young en Emmylou Harris.

Het album klinkt rijk en warm, maar nergens te vol, dit omdat bovengenoemde elementen elkaar afwisselen, er wordt haast geschilderd met muziek. Enige echte minpunt is het afsluitende nummer waarvoor het album en beetje als een nachtkaars uitgaat. Ander klein puntje van kritiek is dat It's a Dream en het titelnummer net iets te lang duren. De 36 jarige ik kan dit alvast veel beter waarderen dan de 20 jarige ik.

Een verhoging naar 4* is op zijn plaats.