LEONARD COHEN - SONGS OF LOVE AND HATE (1971)
- Context en Situering -
Enkele jaren geleden plunderde ik de cd kast van mijn moeder. Met albums die me interessant leken te zijn, vluchte ik in de tuin. Een ouderwetse discman, cd erin, en - terwijl ik lekker luierend lag in een strandstoel - luisteren maar. Ook een compilatiealbum van
Leonard Cohen kwam aan bod.
Dat zou m'n eerste kennismaking worden met deze man. Nu besef ik wel dat ik beter een andere periode had uitgekozen. Het was namelijk volop zomer, wat de muziek van
Cohen natuurlijk niet echt ten goede komt. De kennismaking was me maar magertjes uitgevallen: Ik herkende
Suzanne, en vond
Famous Blue Raincoat wel iets hebben - de rest was me iets te eentonig, en trok te veel op elkaar.
Toch gaf ik niet op, en het reeds vermelde
Famous Blue Raincoat groeide uit tot één van mijn favoriete songs. Ik herpakte me, luisterde opnieuw en kon dit maal wel genieten van het simplistische maar uiterst duistere geluid van singer-songwriter
Cohen. Na die 'best of' kwam
'Live In London' aan bod, waardoor m'n songkennis alweer wat steeg. Net als m'n appreciatie voor
Leonard.
Ondertussen staat 'ie in m'n top 10 favoriete artiesten, en zou ik hem wel 'es als een 'voorbeeldfiguur' en 'inspiratiebron' durven noemen. Eén van de redenen daarvoor is het album die na
Live In London door mij werd verslonden, een onmisbare schakel in de relatie tussen mezelf en z'n muziek. Dat album is het geweldige SONGS OF LOVE AND HATE.
- Leonard Cohen -
Leonard Cohen lijkt me een uiterst boeiend man. Weet veel af van geschiedenis, gaat filosofisch door het leven, en is een poëtisch aangelegde melancholicus. Die zaken gaan ook voor mij op, waardoor ik veel herken in de muziek; zowel op tekstueel vlak, als de manier waarop het vertolkt wordt. Het bevat voor mij vele semi-autobiografische raakvlakken.
Rond deze periode begon
Cohen iets zelfverzekerder te zijn over z'n stem. Ook het vertrouwen in zichzelf werd, gelukkig maar, ietsje groter.
"They locked up a man who wanted to rule the world. The fools. They locked up the wrong man.
- Verschillende aspecten onder de loep -
De ultieme troef van SONGS OF LOVE AND HATE, en zovele andere albums van de man, blijven voor mij de lyrics. Toen ik dit album voor het eerst in z'n geheel beluisterde, dacht ik: een mooie tekst zet je, na de luisterbeurt, op je Facebook. Toen het album eindigde bleef ik verward achter. Ik kon evengoed iedere tekst gebruiken. Het album is een aanéénschakeling van pure, tedere, donkere, semi-suïcidale poëzie.
Cohen blijft voor mij op het eerste vlak dan ook een zwervende persoonlijkheid die z'n bewonderingen en z'n lijden opschrijft - en daarna beslist dit onder composities te zetten.
Ook de muzikale elementen, hoewel die bij
Cohen geen prominente rol aannemen (of toch niet in z'n beginnende werken), zijn hier zeer goed geslaagd. Enkele prachtige gitaarstukken, het benauwelijke kinderkoor, hartverscheurende vioollijnen en hier en daar zwoele ritmes.
Dan hebben we het stemgeluid, die - zoals reeds vermeld - in een ontwikkelende context geplaatst moet worden. In het begin had 'ie, zoals de meeste groten in de Folk (
Dylan,
Young, ...), wat argwaan wat betreft z'n stemgeluid. Maar hier wou 'ie z'n grenzen aftasten en de opgestelde regels van het zingen doorbreken. Er zitten valse noten in, overdreven ruig gezongen delen, zanglijnen buiten de maat. Prachtig: een fragiel, doordringend stemgeluid die wat onregelmatig zwerft tussen de nummers.
Het laatste element, die eigenlijk ontstaat door een vakmanschappelijke samenwerking tussen de vorige aspecten, is die onverwoestbare dreigende sfeer die heerst doorheen de reis van dit album.
- Songs onder de loep -
Avalanche is direct een hoogtepunt van het album. Ook zet het onmiddelijk de toon van het album, en verklapt ons aan wat we ons nog mogen verwachten: meesterlijke gedachtenissen en dominante sfeer. Het laat me verwonderend en triestig achter, en ik waan me in een 'magisch realistische' wereld. Dit nummer is een prachtig gitaarstuk. De snelheid lijkt symbool te staan voor de drukheid en last van het leven. Of luidt gewoon het begin van deze reis in.
De lyrics zijn geniaal:
" You who wish to conquer pain,
You must learn what makes me kind.
The crumbs of love that you offer me,
They're the crumbs I've left behind.
Your pain is no credential here,
It's just the shadow of my wound."
Last Year's Man is alweer een oersterk nummer. Of het nou handelt over een 'writers-block' of net over de pijn van het schrijven, aangezien schrijven een confrontatie is met jezelf en je grenzen (zo ervaar ik het).
Dress Rehearsal Rag, het nummer over zelfverwonding, is opnieuw

De agressiviteit waarmee dit nummer vertolkt wordt is meesterlijk, maar toch ook o zo menselijk. Verder is het dreigende, opbouwende element een enorm sterke troef.
"Wasn't It A Strange Way Down" beschrijft perfect hoe ik een lijdende gebeurtenis ervaar.
Leonard speelt dit nummer zo goed als nooit, omdat 'ie het beschouwt als het nummer met de meest depressieve connotatie uit z'n carrière. En alweer, de lyrics:
"And you climbed the twilight mountains,
And you sang about the view.
And everywhere you wandered,
Love seemed to go along with you.
That's a hard one to remember,
Yes it makes you clench your fist.
And then the veins stand out like highways,
All along your wrist."
Diamonds In The Mine wordt door sommigen als een zwakkere song bestempeld. Niet akkoord, ik heb het een plaatsje gegeven in het totaalpacket. Het valt inderdaad wat uit de boot, door het opzwepende ritme en minder diepe teksten. Maar die geflipte, grensaftastende, vocale chaos is wel indrukwekkend - soms kan ik het zelfs niet laten even wat te 'headbangen'. Ook heeft het nummer een arrogante karakter, en lijkt het wel een addertje onder het gras - op de positieve manier.
Love Calls You By Your Name heeft ook niet zoveel stemmen, terwijl ik het alweer als een hoogtepunt beschouw. Vooral de melodie overheerst. Wanneer de zin van de track door
Cohen wordt uitgesproken, voel ik me zo voldaan. Zo vredig, zo onmenselijk menselijk. Zo onverwoestelijk breekbaar. Prachtig nummer, die je meeneemt over de woelige golven der liefde.
" I leave the lady meditating on the very love which I do not wish to claim"
Famous Blue Raincoat moet één van de mooiste nummers ooit gemaakt zijn.
Deze brief naar de andere mannelijke schakel uit een driedelige liefdesverhouding is prachtig.
Wanneer ik in de winter door de koude straten slenter, helemaal alleen, is dit het nummer die ik altijd volledig vanbuiten zing. En wanneer ik het nummer opleg kan niets me weerhouden volledig mee te gaan in het verhaal, tot er tranen rollen over m'n wangen. Het is zo teder, zo navrant, zo puur.
"Thanks for the troubles you took from her eyes.
I thought it was there for good, so I never tried"
Verder zijn er nog enkele interessante weetjes rond dit nummer te melden. Zo zou
'Lili Marleen' een verwijzing zijn naar het gelijknamige Germaanse liefdeslied.
En op grammaticaal vlak is de tekst opgebouwd uit vele amfibrachten. Dit is een structurele versvoet die een onbeklemtoonde lettergreep afwisseld met een beklemtoonde. Ook over de zin
'Did you ever go clear' valt er blijkbaar meer te vertellen dan verwacht. Ik dacht altijd dat dit, logischerwijze, 'zelfmoord' betekende. Maar dat niet alleen, het zou ook kunnen refereren naar een gedachte van de
Scientology Church.
'Clear' zou een gemoedstoestand moeten zijn, waar je los van vroegere traumatiserende ervaringen zou moeten kunnen denken. Het lijkt me een soort van gemoderniseerde versie van 'ratio boven emoties'.
Van de vele covers die er gemaakt zijn, vind ik die van
Steve H (cf.
Marillion) één van de meest geslaagde:
Steve H/ Live/ piano,vocals
Sing Another Song, Boys, recorded at
the Isle Of Wight Festival (1970). Een iets minder deprimerend nummer dan z'n meeste voorhangers, maar valt ook niet te typeren met hetzelfde zwoele gitaarwerk van
'Diamonds In The Mine'. Alweer met een aanstekende melodie, en het einde sleurt je echt mee in een vloed van hartverwarmende muziek.
Joan Of Arc deed me in het begin niet zo veel. Hoewel ik het een goed en gepast nummer vond als afsluiter, kon ik het net iets minder aanvaarden. Tot ik, deels beschamend, lezen moest dat het een dialoog is tussen
Joan Of Arc en het vuur van op haar brandstapel. Dat zorgde ervoor dat het nummer al volledig in een ander daglicht wordt geplaatst. Een intrigerende lofzang aan één van
Cohens grote voorbeelden, met een interessante middeleeuwse structuur.
"MYSELF, I LONG FOR LOVE AND LIGHT. BUT MUST IT COME SO CRUEL AND BRIGHT?"
- Conclussie -
Het feit dat ik het niet droog kan houden bij
Famous Blue Raincoat en ik de afsluiter nu wel evengoed smaken kan, zorgt voor een 4.5/5
Zwartgallig meesterwerk. Heeft me in de ban met z'n filosofische identiteit, depressief karakter doch hoopvolle sound.