Massive Attack - 100th Window (2003)

Weinig sterke sound? What the...? *mond valt open van verbazing*

Deze plaat is ON-WAAR-SCHIJN-LIJK goed geproduced! Een technisch meesterwerkje! Elke sample, elke klank is tot op de perfectie ge-eq'd, er zit dynamiek in de nummers, de bas klinkt onwaarschijnlijk strak, de manier waarop zovele achtergrondgeluidjes liefdevol van links naar rechts worden gefishpanned met een geautomatiseerde chirurgische precisie, de warmte van de stemmen, die heerlijke, knisperige reversed cymbaal stukjes (zeer duidelijk hoorbaar op pakweg een nummer als Butterfly Caught), en ga zo maar een half uurtje door... Elke klank heeft z'n eigen fijne plaatsje in het geheel. Geen enkele sample wordt verdrongen door een andere, neen, ze werken samen als de radertjes in een Zwitsers uurwerk, om een onwaarschijnlijk strak tikkend geheel te vormen.

Gewoon al het allerbegin... Die gedistorte sinus, pal in het midden. En dan komt die 2de erbij in één kanaal, en dan die 3e in het andere, en ze vormen een ritmisch melodietje... En stilletjesaan wordt de distortion weggetrokken, zodat je nog overblijft met gewone, pure sinussen, en tegelijkertijd komt de gitaar op... En voor je het weet... BAM, die baslijn en drums, recht in je dorre smoel! En je had niet eens door dat die eerste klanken naar de achtergrond zijn getrokken ondertussen! Da's toch ronduit subliem qua sound! Bijna filmisch zou ik durven zeggen.

Dit is zo'n typische CD die je in het donker moet beluisteren, met gordijnen toe, en alle mogelijke vormen van afleiding ver uit de buurt. Je mooi tussen je boxen positioneren op de sweet spot, volume opendraaien zodat de lage frequenties zich langs je heen kunnen wentelen (een goede installatie is zeker een pluspunt), als om je in een warm donsdeken te wurmen, en ik zweer je, het is bij wijlen verdomd angstaanjagend. Dit is dan ook een CD die het juist volledig moet hebben van de prachtige klank, eerder dan van de muziek zelf (sfeer, sfeer, sfeeeeer!). Als je dit afspeelt op een klein radiotje, dan heb je er geen bal aan, mis je volledig die heerlijke bas, het onwaarschijlijk breed uitgetrokken stereo beeld, alsook het overgrote merendeel van de subtiliteiten, en moet alles ongetwijfeld afgrijselijk repetitief en eentonig overkomen. Of dit nu een voordeel of een nadeel is, dat laat ik aan de luisteraar over, ik constateer gewoon...

M'enfin, ieder z'n mening zeker?

Deze is zeker mijn favoriete Massive Attack. IJskoude electronica opgebouwd rond diepe drijvende baslijntjes die voor een intense sensuele trip zorgt. Hier en daar lopen de nummers wel wat te lang uit, en waar vele mensen hier al te kennen gaven dat de muziek met de hoofdtelefoon moet beluisterd worden, vind ik het allemaal iets te klinisch, kaal en repetitief om met volle aandacht aanhoord te worden. Uitschieters zijn de nummers met Sinéad O'Connor - wat een prachtige stem heeft die vrouw toch.

Precies mijn mening. Ik waardeer 'm alleen ietsjes hoger.

100th Window, pure hypnose, van begin tot eind. Voor mij is dit zo'n zeldzame plaat waarop je altijd iets nieuws hoort en ieder nummer raak is. Het is één heerlijke, uurlange trip.

Het bijzondere aan deze plaat vind ik dat hij zo consistent is in sfeer en kwaliteit en tegelijk zo afwisselend. Het album is een wereld van geluid om je in onder te dompelen, van top tot teen, en tegelijkertijd tot nu toe het enige album waar ik bij in slaap kan vallen. Elektronisch, maar warm. Een andere broeierigheid dan Mezzanine. Een ontzettend prettige.

Mijn grote favoriet is Antistar. Spannend, exotisch en sexy, loom maar opzwepend. Diepe trance. “Yeah, more sweet narcosis…” Mijn gemoedstoestand bij dit nummer kon niet veel treffender verwoord worden. Maar het hypnotische karakter van dit album komt al eerder naar boven. Heel inducerend is bijvoorbeeld ook het lome net-te-laat geluidje in een vaker terugkomende passage in Everywhen, of de algehele slaperigheid van Small Time Shot Away. Het modernistische begin van Future Proof. De donkere, zwoele, gedrogeerde nacht van Butterfly Caught. Eigenlijk kan ik in alle nummers wel verdrinken.

100th Window bevat een mooie afwisseling van de drie vocalisten. Sinéad O'Connor is nieuw. Van haar ken ik het album The Lion and the Cobra het beste, dus ik had er even geen rekening mee gehouden dat ze hier een veel ingetogener stemgeluid zou laten horen. Ook zijn haar teksten wat zweveriger dan ik van haar gewend ben. Tegen cheesy aan zelfs in What Your Soul Sings, maar het past goed in de sfeer. In A Prayer for England voert ze een mooi en treurig gebed op, waarin de donkere, groovy bas het toch weer Massive Attack maakt. Maar Sinéad is op haar best als ze subtiel dreigt in het opslokkende Special Cases. Haar stem past verrassend goed in dit album en ook tussen de vrouwelijke vocalisten die Massive Attack eerder en later heeft aangehaald. Ook Horace Andy straalt zoals we intussen van hem gewend zijn. Zijn stem sluit naadloos aan bij de muziek, maar voegt toch warmte toe. Last but not least hebben we Robert del Naja, alias 3D, die me weer helemaal warm maakt van binnen. Ook zijn stem past ontzettend goed bij deze muziek, maar je moet er wel van houden. Persoonlijk ben ik compleet verslingerd aan hem.

Verder wil ik nog even het eind van Name Taken vermelden. Er werd vóór mij al opgemerkt dat je de Everywhen-piano hoort, maar als je nog beter luistert, hoor je ook What Your Soul Sings terugkomen. Een mooi detail, alsof het album alvast wordt afgesloten voordat de spetterende finale inzet.

Ook nog leuk om te weten: het album zou eerst tot stand komen vanuit allerlei jamsessies met de band Lupine Howl, waarbij werd gewerkt met loops en stroboscopen. Geen van de uitkomsten daarvan heeft het album gehaald, maar er is wel een track van uitgebracht die te vinden is onder de naam Nature of Threat. Een interessant nummer, de sfeer is veel meer zoals op Mezzanine, maar dan band-achtiger. Het was een boeiend album geworden denk ik, maar ik had 100th Window in zijn huidige vorm niet willen missen.

Natuurlijk is dit geen Mezzanine. Dat is een onovertroffen klassieker met een paar ontzettend sterke nummers erop. Op Mezzanine staan echter ook nummers die me niet zo aanspreken, of waarvoor je in de stemming moet zijn. Dit album past beter bij mij en ik luister er vaker naar. Het is één geheel, één fijne trip, die voor mij geen minpunten heeft. Het enige wat ik meestal niet zo leuk vind is LP4, die 10 minuten elektronisch geluid aan het eind van Antistar. Voor de rest een absoluut topalbum, waarvan ik hoop dat ik er nog lang zo van zal kunnen genieten.

Ik heb dit album er ook maar weer eens bijgepakt. Het is wat mij betreft een album dat een hogere score verdient. Mezzanine vind ik persoonlijk het beste album van deze band maar deze zit er niet heel ver achter. De duistere en mysterieuze sfeer is fenomenaal en de stem van Sinéad O'conner past er geweldig bij. Al ben ik altijd erg gecharmeerd van de stem van Horace Andy. Ook zijn 2 tracks op dit album zijn van een zeer aangenaam niveau. Ik ben blij dat ik de band 2 keer inclusief Horace heb mogen zien. Het zou wat zijn als er na zovele jaren weer eens een volwaardig album komt....ik blijf hopen