Spinvis - Dagen van Gras, Dagen van Stro (2005)

Spinvis geeft veel te genieten

Het tweedealbumcomplex blijft volgens mij niet beperkt tot artiesten. Ook als luisteraar kun je er last van hebben. Wie zich drie jaar gelegen prettig liet verrassen door de Nieuwegeinse Spinvis (Erik de Jong) en zich helemaal kon verliezen in prachtige, zweverige en dromerige liedjes als Bagagedrager, Astronaut en Herfst en Nieuwegein heeft een groot verlangen opnieuw zo te kunnen opgaan in een reeks nieuwe werkjes van deze huisvlijtkunstenaar. Nu, drie jaar later, zijn die nieuwe werkjes er en ze staan op Dagen van gras, dagen van stro. En terwijl Spinvis een heel zelfverzekerd tweede album heeft gemaakt, ben je als luisteraar voortdurend aan het vergelijken. Welke is nu beter, het debuut of deze opvolger?

De vraag is niet te beantwoorden. De meningen over het debuut zijn sterk beïnvloed door de complete verrassing van deze onverwachte muziek van eigen bodem. Dat staat een objectieve vergelijking danig in de weg. Je kunt nog zo reikhalzend naar de tweede plaat hebben uitgekeken, je mond valt er niet meer van open, zoals nog wel kon gebeuren bij de eerste. Laat ik daarom de tweede plaat op zijn eigen waarde schatten en ophouden de beide platen aan elkaar te meten.

Spinvis heeft een album afgeleverd met elf nummers, waarvan negen “gewone” liedjes. Explicateur is een sfeervol instrumentaal nummer. En Lotus Europa is experimenteel: in tien minuten tijd wordt een absurdistisch verhaal verteld met enkel wat geluiden en muziek op de achtergrond. Als experiment is het interessant en de tekst is ook intrigerend, maar als nummer op een mooie luisterplaat misstaat het een beetje.

Op deze tweede plaat vallen opnieuw de knip-en-plakteksten op. De teksten hebben zo weinig samenhang, maar worden met grote vanzelfsprekendheid gebracht. Het is vervreemdend en poëtisch tegelijkertijd:

“de stad kleedt zich uit
zuipt als een bruid” (uit Ik wil alleen maar zwemmen)

“kijk
iemand zwaait en roept
en blauw staat je zo goed
er gaat een telefoon
je boek ligt in de tuin
’t is zo te zien nog vroeg” (uit Aan de oevers van de tijd)

“dit is het begin
maar het lijkt wel een einde
ik weet niet wat het is
ik voel me woest en leeg tegelijk” (uit: Bijt mijn tong af)

Tekstueel valt er dus weer veel te genieten. Heel veel zinnetjes die achteloos klinken, maar die aan elkaar geplakt vreemd genoeg zeggingskracht krijgen. Maar ook intrigerende vergelijkingen die veraf staan van het cliché. “Zuipt als een bruid” is daar een mooi voorbeeld van, maar ook de bijbelverwijzing van de aarde die woest en ledig was voor de schepping: “ik voel me woest en leeg tegelijk”. In de meeste gevallen hebben de teksten geen eenduidige boodschap of verhaallijn. Wel is duidelijk dat ze erg beschouwend zijn. Spinvis observeert het leven, maar ook zijn eigen leven als het ware van een afstandje. Terugkerende onderwerpen zijn de tijd en menselijke relaties. Hoe verhoud je je zelf tot die tijd en gebeurtenissen en hoe verhoud je jezelf tot de mensen om je heen?

Muzikaal gezien is deze tweede plaat minder knutselwerk dan de eerste. Spinvis heeft verschillende muzikanten om zich heen verzameld, zodat er nu meer leven in de muziek zit. Echte drumpartijen, trompet- en cellosolo’s maken de liedjes net iets warmer dan louter computerwerk. Toch is het juist Spinvis’ kunst om met electronica sfeer en gevoel te creëren. Dat doet hij op deze plaat nog volop. Al moeten de liedjes het deze keer wat minder van rare geluidjes en sampletjes hebben.

De plaat staat vol met mooie liedjes, zoals Ik wil alleen maar zwemmen, Bijt mijn tong af en Kom in de cockpit. Het zijn liedjes die een lekker stuwend tempo hebben en zelfs een beetje swingen. Op de typische Spinvis-manier zijn hiermee toch heel melodieuse nummers ontstaan. Hij deinst ook niet terug voor een pittig drumritme of zware (bas)synthesizerklanken. Het is niet zo dat Spinvis alleen maar makkelijk in het gehoor liggende liedjes heeft gemaakt. Sterker nog, het duurt even voor bij de verschillende nummers het kwartje valt. Aan de oevers van de tijd is een breekbaar, dromerig liedje dat je direct raakt. Maar het meer fladderige Flamingo heeft even de tijd nodig om te landen. Zulke nummers maken het album meer dan de moeite waard. We hebben er weer een serie prachtige Spinvis-liedjes bij. Met nieuwe intrigerende melodieën, geluiden en teksten.

Spinvis is groot in op MuMe, en als ik wat rondsurf schijnbaar God in Nederland. Hier in Vlaanderen is hij nog niet helemaal doorgebroken - daar zullen de middelmatige reviews van het almachtige humo wel voor iets tussenzitten. Zijn die dan onterecht? Ik meen van niet, want mijn appreciatie voor 'Dagen van Gras, Dagen van Stro' is ook met middelmatig. Er staan enkele prachtige nummers op zoals 'Aan de Oevers van de Tijd', en meer algemeen is het eerste deel van het album erg onderhoudend. Maar dan is er de elf minuten durende beproeving van 'Lotus Europa', dat bij momenten aan het irriterende grenst. Het album kan van deze inzinking niet meer herstellen, want de laatste nummers zijn toch wel zwakker dan het eerste.

Spinvis weet mij met dit album niet zo te pakken als met het briljante debuut. Desalniettemin staat er genoeg moois op dit Dagen van Gras, Dagen van Stro. De kracht van Spinvis is het oproepen van een bepaald melancholisch gevoel. Op dit album zijn Aan de Oevers van de Tijd en het titelnummer daar de beste voorbeelden van. Mijn favorieten dus.
De interessante teksten vallen extra op omdat het in het Nederlands wordt gezongen. De stem van De Jong is niet geweldig maar past goed bij de muziek en de sfeer die eraan wordt meegegeven.
Lotus Europa (daar heb je hem weer) vind ik toch een van de minste nummers. Er zitten zeker interessante stukken in de meer dan 11 minuten durende song maar dat is eigenlijk alleen het muzikale gedeelte.
Als laatste wil ik nog een hoogtepunt noemen en dat is Flamingo. Die onheilspellende sfeer met surrealistische tekst, echt fantastisch.

Wie Spinvis' debuut kende zal misschien hebben gedacht dat hij of zij wel zo ongeveer zou weten wat deze opvolger zou bieden, maar het afwisselend melancholische en hallucinatoire van de teksten, de lyrische insteek van de muziek en het oor voor melodie en arrangement kwam voor mij persoonlijk in ieder geval toch als een verrassing. Poppy in Het voordeel van video en Bijt mijn tong af, opgefokt in Kom in de cockpit, kwetsbaar in Aan de oevers van de tijd en het titelnummer, ondanks de benarde positie lucide observerend ("de koning", het meisje en de drie vazallen "op de hoge") in Lotus Europa, en als kroon op dit alles het prachtige Flamingo dat me de allereerste keer al zó vanzelfsprekend in de oren klonk dat het leek alsof ik het al jaren kende. Belangrijker nog dan dat deze plaat aantoonde dat Spinvis' huisvlijt geen eenmalige gimmick was maar juist een werkprocédé dat hem in staat stelde om op zijn eigen manier en in zijn eigen tijd te groeien als schrijver en als muzikant, is dat dit gewoon een geweldige plaat met bijna alleen maar hoogtepunten is.