Black Sabbath - Seventh Star (1986)

Ik ben niet echt overtuigd van dit album, het klinkt (zoals Lupin en notsub al zeiden) als een standaard jaren '80 hardrock/metal plaat: het klinkt allemaal degelijk, maar nergens wordt het écht goed. Aan de andere kant is het ook weer niet zo dat er matige/slechte nummers op staan, en het album is op zich goed te beluisteren (mede dankzij Glenn Hughes' zang). Van mij krijgt hij een voldoende. Mijn favoriete nummers hierop zijn In For The Kill, Seventh Star, Danger Zone en Angry Heart.

Een halfje eraf en ik ga onmiddellijk zeggen waarom: voor mij was dit beter niet onder de naam Black Sabbath uitgekomen, mijn persoonlijke reden, het is voor mij niet duister genoeg. Reden twee: Black Sabbath heeft altijd al deftige zangers gehad, maar eens je Tony Martin gehoord hebt zoals ik weeral gisteren, valt voor mij de zang van Glenn Hughes ferm tegen. Ik onderschat zijn kwaliteiten niet, maar ik hou niet zo van zijn stem. Het titelnummer steekt er met kop en schouders uit. Angry Heart en In Memory vind ik niet bijster geweldig, "kuch".

Aardig album wat dus geen Iommi solo plaat werd, maar als Black Sabbath werd uitgebracht. Glenn Hughes' zang klinkt goed, maar niet bijzonder. Iommi speelt natuurlijk weer sterk. Het probleem van deze plaat is, dat er eigenlijk maar 4 goede songs op staan. In For the Kill, Stranger To Love, de titelsong & Heart Like a Wheel zijn echt de moeite waard. De rest is wel aardig. De productie vind ik wat schel klinken, waardoor het album nog wat lichter klinkt, terwijl het al geen donker album is. Dat alles past juist weer niet bij de band Black Sabbath. Je kan dan ook de vraag stellen of Iommi dit inderdaad niet beter als soloplaat had moeten uitbrengen.

De tweede keer dat ik deze plaat luister en wederom vind ik het lastig om hem uit te zitten. Ik weet dat Tony Iommi dit helemaal niet als Black Sabbath wilde uitbrengen en dat is volkomen terecht. Met Sabbath heeft dit niks te maken. Als het aan mij lag, had Iommi dit nooit laten uitbrengen, want dit soort gladde eighties metal zonder enig venijn heeft geen bestaansrecht. Dat ik niks met Hughes kan, is ook een smaakkwestie. Het is ook voor het eerst dat Iommi zelf onzichtbaar is. Deze tandeloze prul gaat voorlopig terecht op de laatste plaats staan.


Tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Paranoid
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Masters Of Reality
7. Black Sabbath
8. Born Again
9. Vol. 4
10. Technical Ecstacy
11. Never Say Die
12. Seventh Star

En de prijs voor 'slechtste combinatie van zanger/Iommi' gaat naar Glenn Hughes. De beste man kan best zingen, maar zijn aanstellerige zanglijnen werken hier echt voor geen meter met Iommi's beste kanten. Of nou ja, er komen nummers uit die me doen denken aan de matigere Rainbow-albums van een eerdere marathon, maar dat is geen pluspunt. Sterker nog, vanwege het feit dat zelfs een niet bijzonder goed gewaardeerd album als Born Again nog zo goed beviel, valt deze plaat ineens wel uitzonderlijk hard tegen. Zoetsappig, slapjes, futloos en bovenal kitscherig. Het mooiste gedeelte is een instrumentaal nummer van iets langer dan een minuut, terwijl No Stranger For Love en Heart Like A Wheel echt behoren tot de meest drakerige nummers die de band ooit geschreven heeft. Of wacht, band... Geezer Butler speelt en schrijft niet mee op het album? Dat verklaart zo verdomd veel.

Er zal echt wel een doelgroep zijn voor dit album. Ik hoor daar absoluut niet bij. Sterker nog, ik vond het uitzitten van Seventh Star ondanks de geringe speelduur een flinke kwelling. Ik wil hoop dat vanaf dit album deze meuk ook echt uit Iommi's systeem is en we weer terug kunnen naar wat steviger werk.

Voorlopige tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Master Of Reality
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Paranoid
7. Born Again
8. Technical Ecstacy
9. Vol 4
10. Black Sabbath
11. Never Say Die
12. Seventh Star

Ik snapte er vanaf 1984 steeds minder van: wie speelden er nog in mijn überfavoriete bandje Black Sabbath? Na de tour bij Born Again besloot Ian Gillan deel te nemen aan de doorstart van het te heroprichten Deep Purple. Vervolgens ontstond een wolk van mysterie rond de bezetting van de Sabs.
Eerst was daar het bericht dat drummer Bill Ward wederom terug was. Na de eendaagse reünie van de originele bezetting bij Live Aid in 1985 kwam het doorgesijpelde bericht dat niet alleen Ward alweer was vertrokken; bassist Geezer Butler zou hetzelfde hebben gedaan.
Gitarist Tony Iommi en toetsenist Geoff Nichols bleven achter, de laatste werd tot officieel groepslid gepromoveerd. Daarbij verschenen geruchten dat Iommi aan een soloplaat werkte, waarbij verschillende zangers werden genoemd. De naam die na enige tijd kwam bovendrijven was die van de mij onbekende Jeff Fennholt.
Later bleek dat Iommi de ritmesectie had geleend van de band van zijn kersverse liefje Lita Ford: Eric Singer op drums en Gordon Copley op bas. Vervolgens werd de naam van opnieuw een voormalig Purplezanger genoemd: Glenn Hughes. Tenslotte was daar het bericht dat de nieuwe Iommi niet als soloalbum mocht verschijnen, maar als Black Sabbath featuring Tony Iommi.

Het lange wachten plus het feit dat dit project een duiventil was geworden, maakten dat ik mijn reserves had. Was dit solo of een groep? Waarom konden Butler en Ward niet meedoen, dat is toch veel interessanter dan die nieuwe namen? En de mallemolen draaide verder: er was opnieuw een nieuwe bassist, Dave Spitz, alweer een Amerikaan met veel hairspray. Nee, dit was niet meer “mijn Sabbath”.
Ondanks mijn scepsis bleek de nieuwe single verre van onaardig. Bij Sky Channel complimenteerde presentatrice Amanda Redington van metalshow Monsters of Rock Iommi met zijn kekke jasje, dat hij zowel droeg in de tv-studio als in de eerste Sabbathclip die ik ooit zag, als op de hoes. Stranger to Love was een gevoelige ballade met heerlijk gitaarwerk. Album Seventh Star sloeg ik desondanks over.

Inmiddels heb ik ‘m op cd (de geremasterde versie uit 1996) en kan ik er er zonder sentimenten naar luisteren. Voor een (soort van) soloalbum is de muzikale koers bijzonder dicht bij het heavy Sabbath gebleven. Eerdere platen als Sabbath Bloody Sabbath, Technical Ecstacy en Never Say Die! bevatten nummers die veel verder van de heavy koers waren verwijderd. Dat neemt niet weg dat de muziek meer “soul” bevat, dankzij de stem van Hughes.
Producer Jeff Glixman van Kansasfaam gaf de drums die typische jaren ’80 badkamersound. Dit gaat me gedurende het album tegenstaan, evenals het een plaat lang naar Hughes’ stem luisteren. De man is prima op dreef, maar zeker in de tweede helft weet ik het wel. Kwestie van smaak? Hiertegenover staat dat de gitaarsolo’s alle ruimte krijgen, badend in een warm geluid.

Vierkante metal met dubbele basdrum klinkt in In for the Kill en Turn to Stone. Daartussenin klinkt de iets langere versie van de single. Het toetseninstrumentaaltje Sphinx is de opmaat naar het slepende titellied.
De tweede helft bevat de mindere composities. Danger Zone heeft een degelijke riff, die echter veel te vaak wordt herhaald. Op het langzame Heart like a wheel klinkt blues, dienend als onderstel voor langgerekte gitaarsolo’s waarin wederom wordt geëxcelleerd.
Het midtempo Angry Heart doet me, net als B.Robertson noemde, qua riff, zanglijn en stem denken aan Wishing Well in de versie van Gary Moore (album Victims of the Future). Al na drie minuten gaat het naadloos over op de akoestische gitaar van In Memory.

Volgens de tekst in het cd-boekje was Hughes in deze periode zó verslaafd aan cocaïne en Marsrepen, dat hij volledig onbetrouwbaar werd toen de band op tournee ging. Dit wordt door Iommi in diens autobiografie Iron Man bevestigd: al na vier concerten werd Hughes ontslagen.
Het gevolg hiervan is te horen op de special 2cd-editie die in 2010 verscheen en ook op streaming is te vinden. De bonussen mogen er zijn. Na de singleversie van Stranger to Love (met dameskoortje en dat wérkt!) klinkt een concert dat de band in juni 1986 gaf. Hier is inmiddels Ray Gillen de nieuwe zanger, weer zo’n naam over wie ik indertijd las, maar die alweer spoedig was vertrokken. De man blijkt zich desondanks sterk door zowel het werk van Osbourne als vooral Dio als Hughes heen te slaan. Muziek van Born Again wordt overgeslagen. Jammer dat de audiokwaliteit zeer matig is, desondanks interessant om te horen.
Leuke details: toetsenist Nichols doet de achtergrondzang in Neon Knights; in het intro van Paranoid doet Iommi bovendien een stukje Supernaut, oorspronkelijk op Vol. 4 te vinden.

Een woelige periode in de toch al tumultueuze bandgeschiedenis, met als nerdfeitje dat de dame in de videoclip een latere hoofdrolspeelster uit de serie Star Trek: The Next Generation blijkt te zijn, wat ik als Trekkie geinig vind. Zeker nu ik weet dat deze Denise Crosby een kleindochter is van crooner Bing Crosby.
Meer randzaken: op YouTube kwam ik deze demo van Seventh Star met Jeff Fenholt tegen, die later een sterk album bij de groep Joshua zou inzingen. Ook interessant is deze korte documentaire (slechte beeldkwaliteit) over het album en de tournee.
Later dit jaar verschijnt de bio van Geezer Butler. Eens kijken wat hij heeft te melden over de eerste scenes in deze episode…

Seventh Star is een vreemde eend in de Sabbath-bijt. Na Ozzy en Ward gaf ook Butler er na de Born Again-tour voor het eerst de brui aan, waardoor Iommi alleen overbleef en ervoor koos om een andere richting uit te gaan qua stijl en sound. Dit album was dan ook bestemd als Iommi's eerste soloproject, maar werd onder druk van het label uitgebracht onder de naam Black Sabbath, zoals ook bij de voorganger het geval was. Zo krijg je de bizarre betiteling "Black Sabbath featuring Tony Iommi" op de hoes, alsof Iommi gastmuzikant is bij zijn eigen band die al volledig de deur uit was!

Enfin, om maar te zeggen: de Sabbath-bril afzetten helpt om dit album te beluisteren voor wat het is. Met uitzondering van wat smakelijke synthesizers en een aantal karakteristieke Iommi-solo's heeft dit namelijk weinig meer met Sabbath van doen. Seventh Star ademt meer de sfeer van de hard rock uit de jaren '80 uit, met de typische galmende (maar, althans in de remaster op Spotify, ook wel warme en dynamische) productie en spierballen-rockers afgewisseld met de occasionele melodramatische ballade. Hoeveel je geniet van dit album, zal behoorlijk afhangen van de mate waarin je muzikale smaakpalet ruimte heeft voor dit tijdperk en deze sound. Voor mij roept het een soort nostalgie op naar een glorieus tijdperk dat ik als kind van de jaren '90 niet heb mogen meemaken. Met andere woorden: ik kan het prima hebben.

Glenn Hughes verdeelt hier de meningen als zanger, maar voor mij geldt: als hij zijn rauwe strot opentrekt, ga ik spontaan breed glimlachen. De beste man heeft zijn roeping als rockster niet gemist. Een volledig album met hem achter de microfoon werkt wel vermoeiend op de trommelvliezen, dus ik ben blij dat dit album slechts 35 minuten aantikt.

In for the Kill hakt er stevig in als opener. Heerlijk, die vibrato en harmonieën van Hughes op het refrein en de gedreven solo's van Iommi. De intro van No Stranger to Love is een soort herhalingsoefening van het begin van Die Young, waarna we een zeemzoete ballade voorgeschoteld krijgen. De videoclip is een hilarisch stukje jaren '80 kitsch waarin Iommi doet alsof hij iets heeft met een blonde Barbiepop met te veel haarlak en iedereen lang en ongemakkelijk in de camera staat te kijken. Behoorlijk dertien-in-een-dozijn nummer, maar ik stoor me er niet aan.

Turn to Stone schroeft het tempo gelukkig weer op met een stevig drumintro en gaat naadloos voort op het elan van de opener. Voor mij hadden er zo nog meer op mogen staan. Iommi toont dat hij zich prima staande kan houden tussen de jonge generatie rockgitaargoden die in dit decennium in het kielzog van Van Halen is opgestaan. Hierna krijgen we met Sphinx een sfeervol synth-interlude als introductie voor het epische titelnummer. Geweldige groove en hoofdriff heeft dit nummer. Halverwege krijg ik Kashmir-vibes van de oosters getinte melodieën en de koorzang op de achtergrond heeft wat weg van Supertzar en Children of the Sea uit eerdere projecten. Absoluut een ondergewaardeerde topper wat mij betreft.

De tweede helft van het album trapt af met Danger Zone (voor alle duidelijkheid géén cover van Kenny Loggins uit de Top Gun-soundtrack van datzelfde jaar), een degelijke maar niet opmerkelijke midtempo rocker die uit de koker van Thin Lizzy had kunnen komen. Heart Like a Wheel is pure zompige blues waarbij Iommi minutenlang heerlijk losgaat met gitaarsolo's. Ik heb het al eerder gezegd: ik ben onder de indruk van de groei die hij als melodische sologitarist heeft doorgemaakt sinds de eerste albums, waar hij nog heel repetitieve en rudimentaire solo's speelde. Zesenhalve minuten zijn hier om vooraleer ik er erg in heb. Afsluiten doen we met Angry Heart/In Memory, dat van robuuste rocksong in gevoelige, slepende ballade overgaat. De tweede helft beklijft hierbij meer dan de eerste.

Seventh Star scheert als geheel misschien niet de hoge toppen van het beste werk uit het Sabbath-oeuvre, maar er is hier voldoende te genieten dat ik zeker meer positief gestemd ben over dit werkje dan de gemiddelde luisteraar hier. In for the Kill en Turn to Stone doen het testosteron rijkelijk vloeien, Sphinx/Seventh Star is een schitterend mini-epos, en Heart Like a Wheel toont dat Iommi de voeling met de blues nog helemaal niet is verloren. Ik zet 'm net onder Vol. 4 in de rangschikking, maar eerlijk: hij zou er zomaar nog overheen kunnen wippen afhankelijk van hoe hij rijpt in mijn beleving.

1. Heaven and Hell
2. Black Sabbath
3. Paranoid
4. Mob Rules
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Master of Reality
7. Vol. 4
8. Seventh Star
9. Technical Ecstasy
10. Never Say Die!
11. Sabotage
12. Born Again