The Associates - Fourth Drawer Down (1981)

Als ik even later met knikkende knieën en gelanceerd vanaf het hupse Perhaps uit 1985 uit de witter dan witte auto stap, gooi ik resoluut die knellende, knalrode schoentjes op het trottoir. Tenslotte heb ik dit soort schoeisel niet meer nodig en ofschoon ik vrijwel op alle muziek kan swingen, is het geluid dat momenteel uit dit sobere opvanghuis voor verwaarloosde postpunkklanken sijpelt, niet echt vrolijk en ook nog nauwelijks dansbaar te noemen.

Fourth Drawer Down lijkt misschien daarom wel eerder een hypnotisch en chaotisch zijsprongetje dan een verzamelalbum en dat komt omdat ik de meeste singletjes/b-kantjes met liedjes als het fraaie A Girl Named Property , het nogal lijpe Kitchen Person en het grappige Tell Me Easter's on Friday nooit eerder heb gehoord of hebben de genoemde liedjes op dat moment geen indruk gemaakt en ben ik ze gewoon vergeten. In de jaren tachtig kocht ik ook bijna geen 7" singles meer en slechts af en toe een 12 inch.

Het liedje dat ik wél heel regelmatig tegenkwam in popprogramma's op tv als Génération 80 en Gotterdammerung 2000, groeide wel vrijwel onmiddellijk uit tot een favoriet om van te dromen: White Car in Germany. Dit nummer, ik heb het althans nog niet kunnen vinden, staat op geen enkel regulier album en daarom alleen al ben ik heel blij met dit fraaie verzamelalbum.

Chauffeur!!!

Vijf A-kantjes en drie B-kantjes, en als je de drie B-kantjes van de bonustracks meetelt heb je hier dus 5½ singles compleet (alleen de A-kant van het onder de naam 39 Lyon Street uitgebrachte Kites ontbreekt). Volop geëxperimenteer, maar toch ook pakkende melodietjes en stevige vierkwarts-arrangementen zoals het een "commerciële" popsingle betaamt. Ik hoor veel echo's van hoe de vroege Cure hun gitaargeluid gebruikte om het geluid te kleuren en sfeer te creëren, maar natuurlijk klinkt ook Bowie's Berlijnse output hier door, en in de percussie van An even whiter car denk ik zelfs de invloed van het Yellow Magic Orchestra te horen, maar uiteindelijk overstijgt dit toch alle invloeden vanwege de eigenzinnige arrangementen, de bizarre en soms onbegrijpelijke (Message oblique speech) of zelfs overstaanbare (Kitchen person) teksten, en natuurlijk die bijna operateske stem die vaak heel effectief "gedubbeld" wordt zodat achtergrondzanger Billy Mackenzie soms leadzanger Billy Mackenzie bijna overstemt. Zelfs de instrumentals blijven interessant, en wát een rijkdom wanneer je (dit arrangement van) A girl named Property (in een minder sterk arrangement al de achterkant van debuutsingle Boys keeps swinging) op een B-kantje weg kan steken.

De tweede elpee van The Associates ging de boeken in als een verzamelaar, omdat het een collectie singles is. Dat drong destijds niet tot mij door, in mijn beleving is Fourth Drawer Down de volwaardige opvolger van The Affectionate Punch. Het stond nu eenmaal als tweede langspeler in de bakken in oktober 1981.
Tegelijkertijd kun je wel horen dat dit een verzameling singles is. Hij draait hier vanaf vinyl, ik kocht 'm recent in de klaphoesversie. De plaat is blijkens het label op vinyl verdeeld in een Face Up en een Face Down. Aanvankelijk verwisselde ik die twee, in de zin dat ik dacht dat kant 1, kant 2 was en vice versa... Het label van Face Up vermeldt namelijk "2", zie hier.

Op beide 'faces' staan vier nummers oftewel twee singles, A- plus B- kant. Al deze singles flopten, al was er wel enig succes in de UK Indie Chart. De hoes - een binnenhoes met tekst ontbreekt - vermeldt niet de muzikanten.
Naald in de groef. De muziek is plechtig, postpunkig-melancholiek, de pseudo-operettezang van Billy Mckenzie galmt door de huiskamer. Bij vaker draaien valt op dat statische ritmes de overhand hebben, gemaakt door bassist Michael Dempsey en drummer John Murphy. Dempsey speelde bovendien toetsen, net als gitarist Alan Rankine.
Fourth Drawer Down blijkt meer een toetsen- dan een gitaarplaat, met echo's uit het verleden van Kraftwerk en David Bowies Low, getuige An Even Whiter Car. Bij White Car in Germany moet ik met de synthklanken zowaar ook aan de galmende rock van Simple Minds denken, maar die volgde pas later. En Message Oblique Speech gaat met z'n huppeltempo zomaar in de richting van het debuut van Depeche Mode.

Voluit scheurende gitaar klinkt op het vlotte Kitchen Person. Fijn als variatie, opvallend is ook het bewust knullige slotakkoord. Met de stemmige klanken van Q Quarters sluit de plaat af; lange, ijle gitaarklanken en piepende synthklanken bepalen de sfeer, Mackenzie houdt zijn stem eens in de lage regionen.
A Girl Named Property en Kitchen Person zijn mijn favorieten. Een apart album, dat meerdere draaibeurten behoeft om zich te laten ontdekken. Toch wil het dan nog steeds geen meesterwerk worden, mede door de twee instrumentale nummers The Associate en An Even Whiter Car. In Oor schreef Paul Evers: "Fourth Drawer Down is erg brokkelig van karakter geworden. Er staan hoogtepunten op, maar ook mindere songs, waarin ideeën te weinig vorm hebben gekregen," in het forum OORdelen meer van die recensie.

Mijn reis door de new wave van 1981 kwam van de Australische Sunnyboys en vervolgt bij UB40, dat een remake van hun album van eerder dat jaar maakte: Present Arms in Dub.