Sufjan Stevens - Carrie & Lowell (2015)

Voor mij was dit mijn eerste kennismaking met Sufjan Stevens. In eerste instantie heb ik dit album na één maal te luisteren weer voor een tijd weggelegd. Het kon me niet voldoende bekoren. Het bleek een album te zijn wat moest groeien. En dat doet het nog steeds. Inmiddels heb ik mijn stem (momenteel 4.0) stapsgewijs moeten verhogen. Want wat is dit een fijn album. Prachtige intieme teksten en aansprekende muziek. Deze gaat waarschijnlijk nog wel hoger scoren. Het album staat dagelijks aan momenteel.

the only thing..
wat kunt ge nu op zo'n muziek zeggen? "ik hou van u" inderdaad

Met kleine intieme liedjes de luisteraar compleet omver blazen, door elkaar schudden en verbaasd achter laten.
Momenteel luister ik naar dit album op vinyl. Als kant A langzaam afloopt na het waanzinnige 4th of juli, is de plaat als een goed boek. Je moet verder lezen. En al gauw haast je je om kant B voor de zoveelste keer te draaien.
Groeibriljantje dit. Sufjan bewijst hier wederom de koning onder de singer songwriters te zijn!

Mooie vergelijking!
Illinoise overtreffen is het misschien niet, maar hij raakt hetzelfde niveau. Een overweldigend intiem album waarbij je mond elke keer openvalt. Een album waar je eigenlijk niet doorheen durft te praten om de fragiele papieren songs niet te laten knappen.

Dik vijf sterren, zonder twijfel. Wat een plaat...

2015:
Normaal houd ik me nooit zo bezig met de muziek die nu uitkomt. In mijn muzikale ontdekkingsreis ben ik toch vooral aan het graven in het verleden. Dit jaar wil het echter zo zijn dat twee artiesten die me altijd wel hebben gefascineerd een nieuw album uitbrengen. De ene is Björk, de andere is Sufjan Stevens. Twee totaal verschillende artiesten. Toch zijn er overeenkomsten: beiden zijn de afgelopen jaren door een dal in hun leven gegaan en beiden hebben dat vastgelegd in een concept-album. Björk bezingt haar gevoelens over het verlaten van de liefde van haar leven op Vulnicura en Stevens doet hetzelfde met zijn gevoelens omtrent de dood van zijn moeder op Carrie & Lowell. Björk bewandeld daarbij een experimenteel pad, terwijl Stevens wat klassieker is. In deze vergelijking, klinkt het verdriet op Carrie & Lowell toch wat minder ernstig. De dood van je moeder is toch meer iets wat er bij hoort als je 39 jaar bent. Dat valt toch in het niet bij de emoties die Vulnicura omvat. Een voor de hand liggende gedachte, maar toch onjuist. Carrie & Lowell gaat dieper dan alleen Stevens' rouw om zijn overleden moeder.

Voordat ik in de geest van dit album duik, wil ik het graag even kort wat zakelijker bekijken. Hoe is de muziek? Hoe zijn de teksten? Hoe klinkt het geheel?

Dit album is een groeibriljant. Het lijkt in het begin een onschuldig werkje te zijn dat geen vlieg kwaad doet. Stevens' zachte stemgeluid versterkt die indruk. Naarmate je het meer luistert onthuld het echter zeer bijzondere geheimen van een zeer persoonlijke natuur. Het album wordt dan iets veel groters, namelijk een kunstwerk van zeer zeldzame aard. De melodieën zijn stuk voor stuk ijzersterk. Ze pakken vrijwel meteen en nodigen uit tot meer luisterbeurten. Mijn enige kritiek puntje op dit gebied is dat John My Beloved en No Shade In The Shadow Of The Cross misschien beter niet achter elkaar geplaatst hadden kunnen worden. De melodieën lijken een beetje op elkaar, zodat het lijkt alsof Stevens in herhaling valt, terwijl dat melodieus over het hele album helemaal niet zo is. Conceptueel is er echter op zich wel een goede reden voor, dus de keuze is begrijpelijk. De klankenlandschappen die na enkele nummers volgen zijn ook zeer sterk en voegen veel toe aan wat toch al sterke nummers zijn.

Tekstueel is het album een hit-and-miss. Soms verwijst Stevens naar mijn mening teveel naar Bijbelse figuren en dergelijke, waardoor het soms wat stuurloos overkomt. Heel af en toe werken de verwijzingen wel (bij The Only Thing bijvoorbeeld), maar over het algemeen ben ik er niet gek van. Gelukkig worden zwakkere passages afgewisseld door zeer sterke teksten (wederom The Only Thing, maar ook Death With Dignity, Eugene, Fourth Of July en No Shade). Stevens slaagt er over het algemeen zeker in om zowel tekstueel en muzikaal een sterk gevoel over te brengen.

Wat de productie betreft, erger ik me soms aan de dubbel-opgenomen zang van Stevens. Soms werkt dit heel goed (bij Death With Dignity bijvoorbeeld), maar bij nummers als Fourth Of July en Blue Bucket Of Gold zou ik liever een wat puurder stemgeluid willen horen. Het zou denk ik bijdragen aan de intimiteit van die nummers. Bij John My Beloved (volgens mij het enige nummer waarbij de zang anders gemixt is) hoor je hoe mooi dat kan zijn.

Het zijn die minpuntjes die ervoor zorgen dat ik dit album een 4.5 geef in plaats van een 5.0. Voor de rest is dit album namelijk van weergaloze kwaliteit. Het is zeer geslaagd als concept-album en geeft uitstekend de gevoelens weer die Stevens volgens mij heeft weer willen geven: de rouw om zijn moeder, het gedesillusioneerd zijn met het heden en de heimwee naar een verleden, wat hem op enkele belangrijke punten onbevredigd heeft achter gelaten. Carrie & Lowell is een uniek document over een weemoedige filosoof die geconfronteerd wordt met het feit dat gedane zaken geen keer nemen.

Sufjan Stevens - Carrie & Lowell

Het album begint met Death With Dignity. De dood is al gelijk aanwezig, maar wie sterft er?
Sufjans moeder ligt voor de hand, maar later op het album zal ze nog een keer sterven.
Wat is dan de rol van dit lied?
Naar mijn mening gaat dit lied niet over de dood, maar over het afscheid wat daaraan vooraf gaat.
Sufjans moeder is stervende en dus wordt de zanger ermee geconfronteerd dat mensen en dingen uit zijn jeugd verdwijnen, herinneringen vervagen en perspectieven sterven.
You'll never see us again, you'll never see us again wordt er gezongen.
Een droevige realisatie, maar een die onvermijdelijk hoort bij het afscheid van diegene die je voort- en groot gebracht heeft.

In je jeugd heb je de luxe nog niet te weten wat je gaat worden. Je kunt jezelf overal heen fantaseren en er is nog geen realiteit die dat weerlegt. Naarmate je ouder wordt komen er steeds meer zekerheden bij en begint er steeds meer een beeld te ontstaan van wie je bent en wie je zult zijn. Je laat tijdperken achter je en die tijdperken worden een gegeven. Je hebt ze vorm gegeven en daarna kun je er niets meer aan veranderen. De kaders om de foto's klemmen zich strak om het beeld heen: het is voort zoals het is.

Die realisaties behoren volgens mij tot de centrale thema's van Carrie & Lowell. Het is niet voor niets dat het artwork van het album uit foto's uit Sufjans jeugd bestaat. De foto's vertegenwoordigen zowel de schoonheid als de vloek van herinneringen: ze laten een kier open naar het verleden, waar je doorheen kan kijken. Die is echter te klein om weer naar binnen te kunnen en dingen weer te kunnen beleven en veranderen.

Sufjan beschrijft deze gevoelens in een aantal zeer sterke teksten. Vooral het nummer Eugene springt eruit. Sufjan beschrijft mensen, gebeurtenissen die zich achter die kier bevinden. Hij kijkt er doorheen en wil weer dicht bij ze zijn. Maar de afstand die er is, is niet te overbruggen. De onvermijdelijke weemoed speelt weer op en die pijn wordt met alcohol verdoofd.

What's left is only bittersweet for the rest of my life, admitting the best is behind me
Now I'm drunk and afraid, wishing the world would go away
What's the point of singing songs, when they'll never even hear you?

Daar speelt weer dat verlangen om zichzelf opnieuw uit te vinden, zoals hij dat als kind altijd deed. Dat pure kind is echter weg. Diezelfde geest die dat kindse terug zou willen, verspert zichzelf de weg. De volwassenheid is ingetreden en het leven zal nooit meer zo simpel zijn. De dood van zijn moeder, die in het daaropvolgende nummer volgt, benadrukt dat feit: het simpele wereldje van vader-moeder-kind wordt definitief door de tijd afgebroken.

Want een van de dingen die Sufjan graag aan zijn verleden zou veranderen, is de relatie met zijn moeder, die altijd beïnvloed is geweest door diens mentale problemen. Fourth Of July gaat over liefde die niet gedeeld is, gevoelens die niet geuit zijn, dingen die nooit uitgepraat zijn. Op het sterfbed van zijn moeder worden er nog enkele intieme dingen uitgewisseld: dingen die misschien veel eerder gezegd hadden moeten worden. Daarna is ook de relatie met zijn moeder voort een gesloten boek: het is voort wat het is geweest. Sufjan noemt haar liefkozend My little loon en wenst om met diezelfde omhelzing van zijn moeders tekortkomingen, zijn leven met haar over te kunnen doen. Zodat het is wat het had moeten zijn. Hij moet het echter doen met de herinneringen die hij heeft en die stellen hem teleur.

Die machteloosheid drijft Sufjan tot een nog grotere wanhoop. In The Only Thing verliest hij even de betekenis van zijn leven uit het oog. Als zijn verleden onomkeerbaar is, dan wil hij alles ook kunnen vergeten. De dood lonkt, biedt hem een manier om alles daadwerkelijk te vergeten; zijn ogen en hart te verwijderen. Maar er is een tegenkracht: je zou hem God kunnen noemen, als je die los zou kunnen zien van wat religies er van gemaakt hebben. Het is hetgeen wat van ons levende wezens maakt en ons levend houdt. Sufjan legt die tegenkracht in dit nummer meesterlijk vast. Hij praat als het ware tegen zichzelf, de God Sufjan Stevens tot de sterveling Sufjan Stevens:

I want to save you from your sorrow

Dit wordt meteen gevolgd door een prachtig instrumentaal stuk, waar zo ontzettend veel inzit. Het is het eindelijk laten gaan van opgekropt verdriet. Het is de muzikale beschrijving van de realisatie dat alles in het leven het uiteindelijk waard is; zelfs de pijn. En dat die gedachte je levend kan houden, ook als je door een diep dal gaat. Het brengt Sufjan bij een waarheid die hij diep van binnen altijd wel kende: hij moet door.

The only reason why I continue at all
Faith in reason, I wasted my life playing dumb

Hij huilt zijn tranen, maar er schuilt nu een ander, nuttiger verdriet achter. The Only Thing is een aanwijzing naar de conclusie van het album. Het snijdt het album in tweeën. Vanaf nu kan hij aan zijn heelproces beginnen. Daar kom ik weer terug bij mijn eerdere vergelijking met Björks Vulnicura (wat de genezing van een wond betekend): ook op Carrie & Lowell is er sprake van een diepe wond en ook hier vind de gewonde uiteindelijk het pad naar genezing.

De daaropvolgende nummers beschrijven de dingen die Sufjan grijpt om weer uit zijn dal te klimmen. In het titelnummer verzoent Sufjan zich met de onomkeerbaarheid van het verleden en neemt hij zijn herinneringen voor wat ze zijn. In John My Beloved vind hij zijn geloof weer. En dat is een geloof waar ik me ook in kan vinden. Want Sufjan vind hier niet alleen God terug: hij vind het geloof in het leven weer terug. Iets dat hij kwijt was geraakt door aan het verleden te blijven hangen. Zijn deze nummers dan opeens een en al opgewektheid? Niets is minder waar, maar ze schetsen wel het beeld van een persoon die langzaam aan uit zijn depressie begint te raken.

Carrie & Lowell beschrijft een pijnlijke reis van bedrukkende, lamleggende nostalgie tot aan de hervonden levenslust. Maar de pijn zelf wordt niet beoordeeld als iets wat slecht is. Daar kun je misschien een verband in zien met Sufjans geloof. Het kruis is iets wat met moed gedragen moet worden. Het leven zal je niet altijd sparen: There's no shade in the shadow of the cross. Soms moet je door een hel gaan om er daarna gelouterd uit te komen. De herinneringen aan een verleden dat je soms anders gewild zou hebben, zijn in kern ook iets moois. Daar heeft Sufjan het denk ik over als hij zingt over zijn Blue bucket of gold. Blue verwijst naar de pijnlijke kant van zijn herinneringen, maar uiteindelijk blijven die herinneringen goud: iets kostbaars wat gekoesterd moet worden. En met die gedachte eindigt het album. Sufjans verleden strekt zich boven hem uit als een universum, waarin alle geesten verdwijnen. Het is nog steeds aanwezig en dat zal ook altijd zo blijven. Hij heeft nog steeds spijt dat bepaalde dingen gegaan zijn zoals ze zijn gegaan, en ook dat zal altijd zo blijven. Hij is echter weer in staat om met zijn eigen benen op de grond te staan en verder te gaan met het heden. Aan het eind van het album is het alsof er een storm van herinneringen gaat liggen, waarna de lucht weer opklaart en er weer plek ontstaat voor een beetje zon. En dus blijkt het in zekere mate altijd mogelijk om jezelf nog opnieuw uit te vinden. Carrie & Lowell is daar wel het bewijs van.

Uiteindelijk is de conclusie van Carrie & Lowell precies dezelfde als die van Vulnicura. Op Vulnicura zingt Björk Don't remove my pain, it's my only chance to heal. Sufjan komt tot precies dezelfde conclusie, maar gebruikt andere woorden om er te komen. Daarom zijn deze twee uitstekende albums zo vergelijkbaar. Twee artiesten, op een ander punt in hun leven met andere omstandigheden, komen tot precies dezelfde conclusie. Die conclusie, en de weg waarmee die bereikt wordt, maken van deze albums tijdloze kunstwerken: ze laten de mens zien op momenten van uiterste kwetsbaarheid en houden daarmee een hart onder de riem bij alle zielen die het moeilijk hebben. Het zijn albums die je hele leven met je meegaan, puur omdat de troost en de eerlijkheid die ze bieden soms broodnodig is in de jachtigheid van de alledaagse wereld. Wonden kunnen namelijk altijd genezen, mits de pijn die ze veroorzaken niet verloochend wordt.

Mooi stuk, hoor!

Ja king of dust , petje af!

Inderdaad, een mooie analyse! Ik moet 'm zelf ook nog eens onder de loep nemen, want ondanks het feit dat eerder platen als 'Illinois' en 'Michigan' een stuk grootser zijn van aard, is dit ingetogen plaatje soms verrassend pijnlijk.

Wauw, één van de betere reviews die ik gelezen heb, dank je wel KoD.

Nou, zeer bedankt voor de mooie complimenten, mensen!

Waarom is het genre eigenlijk pop/folk? Erg poppy vind ik het namelijk niet..

Ik lees dit nu pas, maar wauw, wat een waanzinnig mooi interview zeg. Met name verderop als het echt over haar dood en de rouwverwerking gaat.

Erg saai, maar ook erg mooi. Triest, maar ook troostend. Slaapverwekkend, maar ook ontspannend. Kan oppervlakkige muziek tóch diepgang bezitten? Kan iemand die fluistert tóch tot je doordringen? Hier gebeurt het.

Ik weet niet zo goed wat ik hiermee moet. Misschien gewoon nog een paar keer luisteren, op momenten die passen. Dit is niet iets wat je zomaar op elk moment kunt opzetten.

Oppervlakkige muziek... als er één plaat dit jaar tot op het bot gaat is het deze wel.

Oppervlakkig vind ik ook niet een juist woord, zeker door de thematiek. Desondanks is het album instrumentaal vrij eenduidig(akoestisch, met kleine elektronische effecten), zeker vergeleken met het voorgaande werk van Stevens. Ik vind dat echter wel passen: bombasme was hier misplaatst geweest.

Juist dáardoor is het totaal niet oppervlakkig, naar mijn mening. Er is overduidelijk goed nagedacht over dit album: de sterk uitgewerkte, melancholische thematiek die in zijn geheel draait om de dood van zijn moeder en Sufjans herinneringen aan haar, in combinatie met de ongetwijfeld zeer bewust gekozen kale en trieste instrumentatie en vrij rauwe productie. Bovendien vind ik het tekstueel ook gewoon erg raak allemaal. Eens met Herman, dus. Sober is niet hetzelfde als oppervlakkig. Ik ben overigens wel benieuwd wat DargorDT met 'oppervlakkig' bedoelde, want ik gok dat hij het op deze manier niet bedoeld heeft.

Ben ik ook met je eens hoor. Ik vind de trieste, kale instrumentatie hier erg sterk. Ik vermoed echter dat DargorDT slechts een verkeerd woord gebruikt heeft(oppervlakkig i.p.v een term als eenduidig). Ik zie in zijn stemlijst veel prog en hardrock staan; dat is bijzonder wijdlopige(in de zin van veel invloeden door elkaar heen gebruikt), uitgesproken muziek. Dan is zo'n wat meer eenvormige, gefocust arrangement even wat anders. Het is allemaal wat subtieler gebracht. Ik kan me voorstellen dat niet iedereen gelijk de volle diepgang, die deze plaat zeker heeft, oppakt.

Wat een schitterend album, voor mij een van de beste van het jaar.

Inmiddels door dit album fan geworden van Sufjan. Illinoise en Carrie & Lowell worden inmiddels een aantal keer in de week als een lange plaat achter elkaar afgespeeld. Begon met een 4,5 van C&L maar dit is natuurlijk gewoon een dikke 5 en dat geldt voor Illinoise ook.

Op de duur gaat dit ook m'n top 10 wel binnen komen waarschijnlijk. Welke van de 2 weet ik nog niet, ze zijn eigenlijk niet met elkaar te vergelijken, maar ook weer wel. Misschien wel beide!


Ik ga ook proberen nog kaarten te regelen voor carre, dit wil ik live zien. Hoop dat het nog lukt.

Hatsalaflitsflats, staat op nummer 9 in mijn top 10. Geweldig album.

Ik leg hem nu al 5 maanden toch wel om de dag eens op en ik vind hem nog steeds prachtig. Hij verveelt nog steeds niet en daarom verdient hij de volle pot.

Wordt wel tijd hoor

Het was weer een magische avond met Sufjan in Brussel. Nu vierde keer, maar helemaal anders dan Age of Adz en Planetarium Tour. Zo intiem, zo intens, zo emotioneel

Dat zijn goede berichten. Ik krijg al ernstig veel zin in de 24e

De hele hoge score hier bij bijna iedereen zorgde ervoor dat ik met hele hoge verwachtingen deze cd opzette. Wat ik toen hoorde was toch wel een anti climax. Saai en slaapverwekkende muziek in een soort die ik honderden keren door andere artiesten beter heb gehoord. Ik snap de MuMe hype niet, maar goed ik hoef ook niet altijd alles te snappen.

Je bent niet de enige Devel-hunt. Ik snap er ook geen hout van. De irritante zeurderige zang zorgt ervoor dat je niet eens meer wilt weten waar het over gaat. Een gevoelig onderwerp heeft een stem vol power nodig en niet dat zeurderige. Zonder concurrentie de saaiste en slechtste plaat van het jaar.

Het is geen schande wanneer je iets niet kan smaken. Maar je hoeft geen onzin te verkopen.

hendrik68, jouw top 10 staat vol zeurderige ouwemannenmuziek. gelieve dus niet te zagen dat sufjan stevens een eind weg zeurt. met jouw top 10 kan je immers een gans bos omzagen. zelfs het zoniënwoud is er niet veilig voor.

voorts, beetje late reactie, emotionele prachtplaat die een hoop nostalgie en kiekenvlees oproept. en die een extra dimensie krijgt tijdens de fenomenale liveshows, zoals op het heerlijk klein gehouden "end of the road" festival begin september van dit jaar.

Beetje late reactie? Heb in april zo ongeveer hetzelfde geschreven, waarom reageerde je toen niet en waarom reageer je alleen op mij? Dat je mijn top 10 erbij haalt is prima, maar dat zegt mij genoeg.
En dat zijn ook gewoon vrijwel allemaal oude zeurderige mannen. Stevens zeurt nou al. en hij moet volgens mij nog 50 worden.