Nine Inch Nails - Year Zero (2007)

Reznor keert terug naar de meer industriële sound van The Downward Spiral, dus minder gitaargerichte songs dit keer. Dat pakt overwegend goed uit, al hebben veel songs min of meer hetzelfde tempo en zijn er weinig echte uitschieters. Ook de instrumentale vullertjes doen wat gemakzuchtig aan.

Year Zero

Een belangrijke plaat voor Nine Inch Nails. Dit omdat Trent op dit album het roer om gooit. Voorheen gingen al zijn albums over persoonlijke problemen, innerlijke frustraties en de duistere fantasieën die daaruit voortkwamen. Deze poel van zelfhaat en narigheid vormde in de jaren '90 voor Trent een onuitputtelijke bron van inspiratie. Zwaar depressief als hij was schudde hij het ene na het andere briljante nummer uit de mouw. De muziek en de teksten klonken heel puur: je kon gewoon met de man meevoelen. Maar hoewel de neerwaartse spiraal voor inspiratie en dus goede muziek zorgde, was het ook een gevaarlijke bron. Dat zag Trent op een gegeven moment ook in en daarom besloot hij stappen te ondernemen. Toen hij in 2005 With Teeth uit bracht was het al te horen. Hoewel de plaat nog steeds over innerlijke pijn en frustraties ging, klonk de muziek al veel lichter. Trent was aan de beterende hand, en moet ingezien hebben dat zijn gemoedstoestand als inspiratiebron aan het verzwakken was. Daarom besloot hij het met Year Zero anders aan te pakken.

Op Year Zero kijkt Trent niet in zichzelf, maar naar de wereld om hen heen. Hij bekritiseert die wereld, maar doet dat wel op de typische NIN-manier en die is niet al te positief. Hij schetst een doemscenario van de wereld over een aantal jaren als alles zo doorgaat, en het album eindigt naar mijn idee met het einde van het leven op aarde. Een heel interessante verandering van het concept, die tekstueel goed is uitgepakt. Maar hoe zit het met de muziek?

Die is op dit album zeer elektronisch. Soms pakt dat goed uit, soms wat minder. Het album opent lekker stevig met Hyperpower, en daarna komen nog een aantal erg sterke nummers. Vessel is het eerste minpunt. Het is een goed nummer, maar op het eind komt er een lang instrumentaal, electronisch stuk wat ik niet veel aan het nummer toe vindt voegen. En dat is een probleem wat meerdere malen op dit album voorkomt. Me I'm Not, My Violent Heart, God Given, The Great Destroyer: allemaal nummers die op zich goed zijn, maar eindigen met veel te lang elektronisch geneuzel. Vooral bij The Great Destroyer stoort dit. Het is echt een heel goed nummer, tot dat Trent op het einde een uithaal doet en een keihard stampende beat begint, die wat mij betreft meer stoort dan toevoegt.

Ook de intro's stellen op dit album teleur. Het is veel van hetzelfde. Bijna ieder nummer begint met een elektronische beat, waarna de riff invalt en het nummer volgt. Waar is de tijd gebleven van de We're In This Togethers en de Erasers, met hun uitgesponnen en innovatieve intro's? Het lijkt wel alsof Trent het maken van een goed intro op dit album tijdverspilling vond. Hetzelfde geld voor de outro's, want veel nummers eindigen niet heel bijzonder. Dat deed Trent vroeger ook veel beter. Hij kon een nummer lekker langzaam en zweverig laten eindigen, of dat heel abrupt doen, maar wel op een manier dat het einde verrassend en goed is. Dat is niet bij alle nummers het geval, maar wel het bij het merendeel, en dat is misschien nog wel het grootste minpunt van dit album.

Hierboven mogen dan wat kritische noten staan die dat idee geven, maar ik vind Year Zero helemaal niet slecht. Veel nummers zijn namelijk wel echt goed en de plaat is weer lekker duister. Wat ik ook heel mooi vind om te horen, is dat Trent op deze plaat weer lekker experimenteert (waar With Teeth het meer bij het oude hield). Hij heeft niet zoiets van 'mijn bedje is al gespreid, nu gewoon even eens in de zoveel jaar een album uitbrengen en klaar is kees'. Hij heeft nog steeds de ambitie om zijn stijl te verbreden. Hij kiest er niet voor om bij het veilige te blijven en een onberispelijke plaat te maken, maar maakt een plaat die niet helemaal perfect is, maar wel weer anders is. Dat moet ik Trent wel nageven.

En Trent weet Year Zero meesterlijk af te sluiten. Op het eind stijgt het niveau naar mijn gevoel. The Greater Good vind ik een prachtig experimenteel kunstwerkje, wat meerdere luisterbeurten nodig heeft om het te doorgronden (als dat al kan). Het onbehaaglijke gevoel wat je ook bij platen als Broken, The Downward Spiral en The Fragile krijgt, is hier weer volop aanwezig. De mensen zijn te ver gegaan met hun milieuonvriendelijke spelletjes: nu moeten ze de prijs gaan betalen. In This Twilight zegt het al: het is een voor twaalf voor het menselijk leven. Zowel muziek als tekst laten de rillingen over je rug lopen:

Watch the sun as it crawls across a final time
And it feels like, like it was a friend

Het afscheid van de zon en dus ons doodvonnis. Terwijl de mensen het einde afwachten, denkt Trent na over zijn hele aardse leven:

Night descends
Could I have been a better person?
If I could only do it all again

Het refrein heeft weer wat hoop in zich. Het geeft mij een beetje het idee van nog even helemaal los gaan, wetend dat je er over een paar uur niet meer bent. De wereld nog even helemaal op de kop zetten, terwijl het einde nadert.

Zero-Sum is het einde van de wereld. De zuurstof op aarde is bijna op, degenen die nog niet dood zijn, verkeren in hevige ademnood. En in deze laatste minuten realiseert de mensheid zich hoe fout ze zijn geweest en wensen ze dat ze nog een kans konden krijgen.

Shame on us
Doomed from the start
May God have mercy
On our dirty little hearts
Shame on us
For all we've become
And all we ever were
Just zeros and ones


De mensheid overdenkt zijn zonden in de laatste minuten. Maar het heeft geen zin. Op het einde is al het leven weg en het oog van de verteller zoomt weer uit van de aarde die nu niks speciaals meer is. Een dode planeet, zoals zovelen in het universum.

De bittere conclusie van dit toch wel goede album.