Miles Davis - Sketches of Spain (1960)

Ja Sketches Of Spain. Goed idee, prachtig uitgevoerd en zo. Maar toch blijf ik met een ongestilde honger achter. Miles Davis die met zijn 'schijt aan regeltjes'jazz het experiment zoekt in het aansluiten bij een klassiekgetinte orkest. Een genre waarbij het juist gaat om het nauwkeurig volgen van wat er allemaal aan nootjes op het papiertje valt te lezen. En ergens voelt dat ongemakkelijk. De synthese voel ik niet.

Natuurlijk zorgt het rijkelijk beblazen koper ervoor dat er visioenen ontstaan van het in de stierevechtersarena staan, oog in oog met zo'n vervaarlijke hoorndrager. De brandende middagzon op je met zweetdruppels bedekte gezicht. In de linkerhand een speer en in de rechterhand een glas bloedrode wijn uit de Riojastreek. Uit de ooghoeken dansen inheemse dames lonkend hun flamencodansje. Maar ja, daar is eigenlijk niets bijzonders aan. Elk Spaans georiënteerd orkest zou dat moeten kunnen.

Ik dwing mij dan ook om me van solo naar solo te laten slepen. Onderwijl roepend en smekend: "Miles, laat dat ding in uw handen eens vlammen door uw longinhoud er met hart en ziel in te persen! Speel die heertjes met hun haartjes in de scheiding eens helemaal de studio uit." Dat gebeurt dan ook te weinig naar mijn zin. Laat mij dan nog maar even zwijmelen met de meer conventionele releases van de man. Ofschoon ik zijn flirts met het rockgenre wel meer dan geslaagd vind.

Met: Miles Davis (trompet, hoorn); Gil Evans (Arrangeur, dirigent), en nog een stuk of dertig anderen.

Deze viel me uiteindelijk toch goed mee. Vaak zie ik Sketches of Spain verschijnen op lijstjes van favoriete Miles Davis-platen, hoewel mijn Mume-vriendjes op deze albumpagina wat kritischer zijn. Zelf had ik wat moeite met eerdere Gil Evans/ Miles Davis-projecten, de laatste hiervoor (Porgy and Bess) is zelfs één van mijn minst favoriete Miles Davis-platen. Van de paar keer dat ik Sketches of Spain eerder al had gedraaid, is me weinig bijgebleven.

In zijn boek beschrijft Davis hoe hij iemand hem een opname liet horen van Joaquín Rodrigo’s ‘Concierto de Aranjuez’ (het ‘Adagio’ is hier de plaatopener). Hij en arrangeur Gil Evans werden geïnspireerd tot een album vol Spaanse volksmuziek, die Davis zich en passant cultureel toe-eigent door te stellen dat Spaanse muziek een sterk Afrikaans karakter heeft vanwege de ‘Moorse’ invloeden.

Nu zal niet iedere Spanjaard ermee akkoord gaan dat hun hele cultuur is terug te voeren op de Islamitische periode uit de middeleeuwen. Buiten dat klinkt de plaat, kritisch bekeken, soms toch als gemaakt door een stel Amerikanen, die een Spaans middagje hadden in de studio.

Er zijn die suffe castagnetten voor het ‘olé-sfeertje’, er is Davis zelf die met plamuurlagen van hoorn en trompet niet dezelfde speelse romantiek in ‘Aranjuez’ weet te leggen als de Spaanse gitaar doet in de beroemdste versies van het stuk, en ondanks verschillende passages van grote schoonheid voelt vooral die opener soms nét te lang en te halfslachtig. Tegen de tijd dat ‘Will O’ the Wisp’ halverwege is, begint bij mij ook een beetje een Efteling-gevoel toe te slaan, alsof er elk moment poppen aan touwtjes uit het plafond kunnen zakken om een houterige flamenco te dansen.

De B-kant vind ik wel echt stúkken beter. Davis versie van ‘The Pan Piper’ is een onweerstaanbare cocktail van broeierige spanning en ingehouden passie, waarin Davis en het orkest van Evans elkaar perfect aanvullen. Het ‘ridders en kastelen’- getoeter ‘Saeta’ zorgt in ieder geval voor wat afwisseling, waarna Evans’ Flamenco-pastiche ‘Solea’ nog het albumhoogtepunt is, een volledig geslaagde, kruidige en swingende samensmelting van ingrediënten uit de jazz en de mediterrane muziek.

Al met al een niet helemáál geslaagde plaat, maar zeker één die ’s avonds aangenaam wegluistert.
De sterke B-kant tilt het voor mij naar een krappe vier sterren.

madmadders (her)ontdekkingsreis door de sixties en seventies #3: Miles Davis – Sketches of Spain

Door allerlei andere hobby's stond het schrijven van stukjes even op een lager pitje, maar ik heb in de afgelopen weken wel heel trouw doorgeluisterd, onder meer naar dit album. Na zo'n vijftien-twintig luisterbeurten moet ik concluderen dat ik erg gecharmeerd ben van de lange nummers, maar dat de korte nummers niet zo'n indruk weten te maken.

Italianen gingen ooit westerns maken, dat heb ik altijd een vrij rare move gevonden, en blijkbaar besloten enkele Amerikanen een aantal decennia geleden een Spaans aandoend jazzalbum te maken. Ik moet eerlijk bekennen dat ik het gehele album in het begin een beetje cheesy vond klinken (en wederom snap ik de stap niet echt). Alle clichés die je kunt verzinnen als het gaat om Spaanse muziek zitten in deze nummers verstopt en dat maakt het stiekem wel een beetje een potsierlijk gedoetje.

Desalniettemin bleef dat allereerste nummer me op de een of andere manier toch trekken. Het heeft enorme filmische kwaliteiten en als ik me een Spaanse western (waarom ook niet?) voor zou stellen, dan zou dit nummer de sleutelscene mogen vergezellen. Echt een nummer waarbij ik steeds weer opveer als ik het hoor, er zit een enorme spanning en broeierigheid in en er schieten allerlei beelden aan me voorbij als ik het hoor.

Zoals ik al zei, die drie kortere nummers die kunnen me niet echt boeien en vooral 'Will o' the Wisp' vind ik zelfs een beetje irritant. De andere twee storen niet, maar zijn gewoon enkele niemendalletjes die ik niet gemist had, mochten ze de plaat niet hebben gehaald. Gelukkig is daar 'Solea', het slotnummer van ruim een kwartier waarbij voor het eerst de Spaanse invloeden en de jazzelementen op een heel natuurlijke manier samenkomen.

Die twee lange nummers aan het begin en einde maken voor mij echt dit album en zorgen ervoor dat ik hier toch een kleine vier sterren voor over heb. Het zijn twee memorabele songs waar ik in de afgelopen weken best een beetje gehecht aan ben geraakt. Toch weer een mooie ontdekking dus, dit Sketches of Spain, ik had na de eerste luisterbeurt niet gedacht dat ik dat weken later toch zo positief zou zijn.

Next stop: Hank Mobley – Soul Station