Nits - Urk (1989)

Je hebt van die bands die even prachtig als onmiskenbaar een eigen eilandje in de pophistorie hebben gecreëerd. De Cocteau Twins, The Waterboys, Low... allemaal muziekgezelschappen die welhaast zo'n eigen, uniek geluid hebben dat ze een eigen genre hebben uitgevonden. We hebben in eigen land ook een groep die in dat rijtje thuishoort. Wie de Nits op deze plaat aan het werk hoort, kan dat alleen maar bevestigen.

Nergens komt de combinatie van klassieke popsongs, rijke arrangementen en artistieke teksten die in Engels geschreven zijn, maar toch enórm Nederlands klinken zo goed uit de verf als op deze live-compilatie. Liveplaten inferieur aan 'echte' albums zegt u? 't Blijft toch een verzamelaar? Niet als je op een plaat zo'n warme en intieme sfeer weet te scheppen als deze nationale helden (want dat zijn 't) hier doen.

Alles aan deze plaat klopt. Urk (kan het Nederlandser?) is namelijk niet zomaar een live-hitoverzicht. Bijna elk nummer heeft een meerwaarde ten opzichte van de albumversie. Daar komt nog eens bij dat Nits (zo heten ze vanaf deze plaat, het lidwoord 'the' is vanaf hier verleden tijd) durven te kiezen voor weinig vanzelfsprekende albumtracks, die desalniettemin geweldig uit de verf komen.

Neem bijvoorbeeld nummers als The Swimmer en Mountain Jan. Prima albumtracks op In the Dutch Mountains, maar, eerlijk is eerlijk, ook niet meer dan dat. De prachtige orchestratie en de speelse variatie in ritme en speeltempo maken het tot twee absolute live-hoogtepunten. Orgeltjes, triangeltjes, intieme momenten, gekte, een verkapte Talking Headsimitatie die toch nog in een Nitsjasje gegoten is (Slip of the Tongue)... het kan niet op.

En ja, ook In the Dutch Mountains staat er op. Prachtige uitvoering. Maar een absoluut hoogtepunt? Welnee. Luister dan eens naar de veel betere live-versie van Adieu Sweet Bahnhof. En vraag je af wat Henk Hofstede nu roept na het tweede couplet. Gewoon 'to be back' of stiekem toch 'doe je mee'. Het zal het eerste wel zijn, vermoedelijk.

Ander hoogtepunt is het ontroerende Home Before Dark, dat de kippenvelmeter elke keer weer flink doet uitslaan bij de uithaal 'better late then never/here come the sunny days'. Ook Shadow of a Doubt is op deze plaat met wat extra getingel nog beter dan het prachtige korte popliedje dat het op het album Omsk al is.

Sowieso valt me op dat de tweede cd me in de loop der tijden nog meer is gaan bevallen dan de eerste. CD1 bevat meer hits, CD2 vergt wat meer luisterbeurten, maar is bezielender, voller van emotie. Maar hoe het ook zij, beide schijfjes mogen in geen enkele Nederlandse platenkast ontbreken, om nog maar eens een vreselijk cliché op te lepelen.

En nu ik dat zo schrijf... ook de Belgen, Britten, Roemenen, Hongaren, Japanners en Argentijnen doen er goed aan hier eens naar te luisteren. Want muziek maken? Dat kunnen er maar weinig beter dan onze eigen Nits! Om hen ben ík nu trots op Nederland. Zou Rita 'm eigen hebben, deze plaat? Vast niet, die goede smaak dicht ik haar niet toe

Nits is een topgroep waar Nederland met recht en reden meer als trots mag (nee MOET!) op zijn en aangezien ik Belg ben is er hier van enig chauvinisme absoluut geen sprake. Ik leerde hen kennen ergens eind de jaren 80 toen ik aan het bouwen was. Tijdens die werken luisterde ik altijd naar Studio Brussel en die draaiden wel eens regelmatig een nummer van hen zoals o.a. J.O.S. Days of In The Dutch Mountains. Iedere keer werd ik daar vrolijk van en gingen de werken een pak vlotter en dacht ik wie zijn dat toch The Nits. Nog wat later kwam ik een c.d. bespreking tegen van hun Live album Urk waar men met behoorlijk wat superlatieven zwaaide. En zo ging het dus richting winkel om dit album aan te schaffen. We zijn nu +30 jaren verder en de fan in mij is gebleven en als ze live optreden in ons België dan ben ik er als de kippen bij want vrijwel steeds een feest. Zo zag ik hen nog vrijdag 19/12/2014 in de AB Brussel en het was een prachtige reis door de 40 jaren schitterende nummers die ze rijk zijn. Een heel deel van mijn favorieten mochten de revue passeren incl. het o zo mooie dapperstreet. Toch een kanttekening bij dit concert moest het echt zo luid? Stevig mag best en voor ik iets luid vind... Net zij hebben dit niet echt nodig met al hun kleine details die hun muziek rijk is! Urk is en blijft hen van mijn favoriete cd's allertijden, met enthousiasme gebrachte erg sterke en warme nummers die bovendien nog eens super opgenomen zijn. Wat kan een mens nog meer wensen?
Mensen in Nederland wees hier maar fier op!

Het wordt afgezaagd, maar ook voor mij was dit de eerste kennismaking met Nits (los van Nescio en Sketches of Spain die ik allebei vaag kende), ook ik was onder de indruk van wat dus een mooie selectie van hun beste werk bleek te zijn, en ook voor mij was dit jarenlang de plek waar mijn Nits-collectie meteen ophield, mede vanwege de overweging dat ik nu dus toch eigenlijk al een feitelijke Best of in huis had. Later heb ik toch nog wat bijgekocht en –gekregen, maar dit is nog altijd een album waar ik graag en redelijk vaak naar grijp. Voor het merendeel geweldige nummers (met het zwaartepunt tijdens de eerste drie kwartier), een perfect warm geluid en een geweldige sfeer waardoor het soms lijkt of ze in mijn huiskamer staan te spelen.
        Lange tijd heb ik overwogen om dit album ondanks alle emotionele pracht toch niet meer dan 4½* te geven omdat er toch een paar minpuntjes aan zitten: Telephone song verstoort wel heel vervelend de mooie flow van de eerste CD (hoewel het daarmee meteen ook een mooi contrastrijk bedje voor het daaropvolgende Dapperstreet vormt), en de tweede CD komt niet alleen wat moeizaam op gang maar bevat ook in het middensegment een "unplugged"-vibe waar ik zelf niet dol op ben. Maar de laatste twee nummers daarvan (Red tape en Tons of ink) vormen samen dan weer een geweldige uitsmijter, en bovendien staat op die tweede CD het absolute hoogtepunt van het hele concert, het mysterieuze Under a canoe met een verzameling "keyboard-vocalen" die bij mij resulteren in teveel associaties om óp te noemen. Dus stoor ik me maar niet aan het ontbreken van Nescio op de tracklisting op de achterkant van het doosje, noch aan het feit dat een Penquin geen Penguin is, en ga ik toch maar voor de volle 5*. "A shirt is waving in the meadow..."
        Vraagje : het wordt nergens vermeld, noch bij de credits van het Hat-mini-album noch bij die van Urk, maar is het niet Robert-Jan Stips die de zang op The house verzorgt? Zo niet, dan lijkt Hofstede's stem daar wel héél erg op die van Stips. Of ik zit er helemaal naast, dat kan natuurlijk ook.