The Jam - Setting Sons (1979)

Mooie reissue. Eindelijk ontdekt.

Recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: The Jam - Setting Sons, Deluxe Edition - dekrentenuitdepop.blogspot.nl

Vraag een muziekliefhebber in Engeland naar de beste en meest invloedrijke bands uit de late jaren 70 en vroege jaren 80 en ik weet bijna zeker dat hij of zij The Jam zal noemen. Stel dezelfde vraag aan een Nederlandse muziekliefhebber en ik weet bijna zeker dat hij of zij The Jam niet zal noemen.

In Nederland moesten we nooit zoveel hebben van de band van Rick Buckler, Bruce Foxton en Paul Weller. Wanneer in Engeland een nieuwe release van The Jam zorgde voor hysterische toestanden haalden we in Nederland onze schouders op. Wanneer de Engelse critici strooiden met superlatieven waren we in Nederland zeer zuinig met positieve woorden. En toen The Jam in 1980 The Jam Pinkpop mocht afsluiten, gingen de meeste Nederlanders alvast naar huis, want het was natuurlijk een takkeneind vanuit Geleen.

Ik heb me hier zelf ook schuldig aan gemaakt en heb de schade nooit helemaal ingehaald. Natuurlijk heb ik ver na het uit elkaar vallen van The Jam wel eens een verzamelaar van de band in huis gehaald, maar ik kan me niet herinneren dat ik ooit een regulier album van de band van de eerste tot de laatste noot heb beluisterd.

Het is er vorige week toch nog van gekomen, want toen verscheen de re-issue van Setting Sons, de vierde plaat van de band uit Engeland. Setting Sons verscheen in 1979 en was de opvolger van het in 1978 verschenen All Mod Cons, dat in Engeland had gezorgd voor de definitieve doorbraak van The Jam. Setting Sons zorgde ook voor succes in de Verenigde Staten, maar in Nederland deed de plaat niet veel.

Het is achteraf bezien onbegrijpelijk, want wat is Setting Sons een goede plaat. Een waanzinnig goede plaat zelfs. De originele versie van Setting Sons bevat 10 songs en het zijn 10 songs die behoren tot het beste dat in de Britse muziekgeschiedenis is gemaakt. The Jam debuteerde in het jaar van de punk (1977) en invloeden uit de punk zijn ook op Setting Sons nog nadrukkelijk aanwezig. De plaat citeert echter ook nadrukkelijk uit de archieven van de Britse popmuziek en met name uit de archieven van The Kinks.

Op Setting Sons maakt The Jam gitaarpop die is teruggebracht tot de essentie. Gitaar, bas, drums en vocalen, meer is er niet nodig voor de popsong met een kop en een staart (al duiken ook een keer strijkers op). Meer is er niet nodig voor een popsong die na één keer horen voorgoed in het geheugen is opgeslagen.

De ritmesectie is superstrak, terwijl het gitaarwerk van Paul Weller verrassend gevarieerd is. Hierbovenop komen de gedreven vocalen van diezelfde Paul Weller, de ijzersterke melodieën en de onweerstaanbare refreinen.

Setting Sons is in alle opzichten een klassieker. Een plaat die in geen enkele platenkast mag ontbreken, een plaat die niet onder doet voor die van de beste Britse bands uit de jaren 60, 70, 80 en 90. De luxe versie van de re-issue van Setting Sons bevat heel veel extra materiaal (waaronder al even overtuigend live-materiaal), maar de 10 songs van het origineel maken uiteindelijk de meeste indruk. Het is natuurlijk belachelijk laat, maar Setting Sons schaar ik alsnog onder de meesterwerken van de jaren 70. Dat zouden meer mensen moeten doen, zeker in Nederland. Erwin Zijleman

In de loop der jaren is Setting sons toch wel,met best wat voorsprong mijn favoriete album van the Jam geworden.Vond dat ze hier in de beste fase van hun wat te korte carrière zaten,mede doordat Paul Weller op deze plaat zijn meest consistente verzameling songs afleverde.Trouwens ook bassist Bruce Foxton leverde een ijzersterke bijdrage met de wat cynische maar o zo sterke song,Smithers-Jones die overigens al eerder voorkwam als single B-kant maar dan zonder de kenmerkende violen.Niet helemaal een representatief nummer voor Setting sons (qua tekst overigens wel) maar op één of andere manier past ie er prima tussen.
Een verbetering ten opzichte van het verleden is de harde,no nonsense productie van Vic Coppersmith-Heaven die de sound zowel krachtiger als bijtender maakt,zeker in vergelijking met hun eerste twee platen.Het rockt gewoon een stuk beter.
Het allerbelangrijkste voor de klasse van Setting sons zijn echter de acht songs die Paul Weller aflevert.De opener Girl on the phone en Saturday's Kids zijn goed maar niet al te bijzonder maar de rest is allemaal top met het trio Thick as Thieves,Private hell en de single Eton rifles als nummers van de absolute buitencategorie.En stel je dan eens voor dat de drie singles die rondom dit album uitkwamen,met onder andere Going undergroung,er ook op hadden gestaan dat had je helemaal een meesterwerk gehad.
Maar ook in deze vorm is Setting sons een uitstekende plaat,die aan het begin stond van mijn muzikale leven en ook veertig jaar later nog steeds erg bepalend is.

Setting Sons, het absolute meesterwerk van the Jam. Nou van Paul Weller dan. Zelfs zijn solo output, hoe goed deels ook, niks kon en kan tippen aan dit meesterlijke meesterwerk. Vanaf All Mod Cons zag, nou, hoorde...je dit al aankomen, daar lagen accenten in diverse songs, hier op S. S. dan alles dusdanig uitgekristalliseerd, teksten, muziek, melodie, instrumentaties, absoluut briljant. Single Eton Rifles of course huge in de UK. Hier helaas niet neen, sws heeft menig typisch Engels bandje m.i. moeite hier aan de bak te komen. Terwijl daar zo groot ja. Prijsnummer voor mij Thick as Thieves, nou nou, nog altijd, de drums, bas en dan de gitaar erover heen. Puik nummer hoor. En verder, ach ja, kan ze allen opnoemen, weinig verschil onderling. Machtige sound ook, mede dankzij de producer Vic Coppersmith-Heaven of zoiets dan, ben niet goed in namen helaas. Kortom, topplaat, topband, toptop.

Vierde album van The Jam. In het pas door mij ontdekte magazine Oor, toen nog op groot formaat, las ik dat ze in het Verenigd Koninkrijk razend populair waren. Voor deze puber was het slechts een naam: najaar '79 was ik druk aan het sparen voor een platenspeler door een krantenwijk te fietsen, op de Nederlandse radio kwam ik The Jam niet tegen.
In het VK scoorde de groep hit na hit, meer dan de reguliere albums deden vermoeden. Zo haalden twee non-albumsingles na het vorige album All Mod Cons (1978) de hitparade, voordat de enige single van Setting Sons daar eveneens in slaagde.
April '79 reikte Strange Town tot #15, When You're Young in september tot #17. In november wordt The Eton Rifles de hoogst genoteerde hit van The Jam tot dan: #3.

Uptempo muziek met veel energie, optimistisch klinkend en tegelijkertijd vol sociaal commentaar op Brittannië. Het land geregeerd door de Conservatieven van Margaret Thatcher, worstelend met de gevolgen van een verouderde industrie en sociale ongelijkheid. Zo ging de laatste single over een vechtpartij in juni 1978, toen deelnemers aan een demonstratie van Right To Work slaags raakten met leerlingen van eliteschool Eton.
“We came out of it naturally the worst - Beaten and bloody and I was sick down my shirt. We were no match for their untamed wit - Though some of the lads said they'd be back next week.”

Setting Sons is tevens een semi-conceptalbum over drie vrienden die elkaar na een oorlog weer ontmoeten. Duidelijker wordt dit op de verzamelaar Direction Reaction Creation (1997), waar het verhaal met alle outtakes en het boekje meer context krijgt.

De vaak tweestemmige zang van Paul Weller en Bruce Foxton versterkt het herkenbare geluid van The Jam. Het intro van het felle Private Hell herinnert me aan een ander nummer… Denk, denk… Já, Holiday in Cambodia van de Dead Kennedys, maar dat moest toen nog geschreven worden. Diende The Jam ook voor hen tot inspiratie?
Andere opvallende nummers: in Wasteland zitten een blokfluit en een orgel; het werkt. In Smithers-Jones is de begeleiding geen gitaar-bas-drums maar een strijkkwartet, zonder de energie van een elektrische groep te verliezen. In het uitgelaten slotlied Heatwave een opgetogen saxofoon. Vreemd toch dat Nederland pas in de jaren '90 via Britpop The Jam ontdekte.

De reis langs de albums achter mijn streaming-afspeellijsten met new wave vervolgt. Vorige halte was in 1977, de powerpop van The Scruffs. Omdat ik single én album One Step Beyond... van Madness al besprak, vervolg ik in datzelfde november 1979 met een liedje over doekoe. Op naar The Flying Lizards.