Black Sabbath - Mob Rules (1981)

Verreweg de beste Sabbath plaat na het Ozzy tijperk en eigenlijk de enige die qua sound en thematiek in de buurt komt van de klassieke Sabbath. Ik vind bijvoorbeeld Heaven and Hell al een stuk minder om nog maar te zwijgen over de platen met Gillan of Martin. Dio is toch wel de beste zanger die Black Sabbath ooit gehad heeft ook al past Ozzy's stem beter bij de echte Sabbath-sound wat mij betreft; dan maar een purist.
Fantastische hoes ook.

Hoeveel briljanter wil je je platen nog hebben? Even afgezien van hun debuut, en delen van Vol 4 & Sabbath Bloody Sabbath, is dit zonder meer het beste album van Black Sabbath. Tony heeft dit album sindsdien niet meer weten te overtreffen (hoewel Headless Cross in de buurt kwam), en Dio al helemaal niet.
Elk nummer is raak. De knallende opener Turn Up The Night. Het trage Voodoo met die hele deftige riff. En denk je net dat het niet beter kan, worden beide nummers simpelweg weggeblazen door The Sign Of The Southern Cross. Dio zingt de sterren van de hemel, Iommi komt met een briljante riff aanzetten. Een heerlijk lang uitgesponnen nummer. Via E5150 (Evil als je de getallen omzet in het romeinse cijferschrift) beland je in THe Mob Rules, het overdonderende titelnummer. Doet qua tempo een beetje aan Neon Knights denken, maar dan beter uitgevoerd. En dan is kant A alweer om.
De tweede helft van de plaat is iets minder dan de eerste. Country Girl en Slipping Away knallen wel, en Slipping Away zelfs op een on-Sabbathse manier, maar deze 2 nummers zijn desondanks de minste op de plaat. Falling Off The Edge of the World is een volgende hoogtepunt. Via een rustig intro, waarna Iommi invalt met een trage riff die de spanning verder opbouwt, barst het nummer ineens los. Hoger tempo, en alle remmen mogen los. En als Over and Over begint, is het tijd om weer bij te komen en adem te halen. En episch nummer waarin Iommi alle ruimte krijgt om te schitteren, hoewel ook Dio hier weer fantastisch zingt.

Ok, briljant dus. Vergeleken met The Mob Rules is Heaven&Hell kinderspel. Hier geen vullers à la Wishing Well of Walk Away (of een semi-gejat riffje in het titelnummer ). Hier wèl afwisselender songmateriaal en een intens geluid van 2 grote ego’s die tegen elkaar op lopen te bieden en elkaar daarmee tot grote hoogtes opzwepen.

Dit is de enige plaat die ik in tweevoud heb. Eentje op cd, eentje op LP. Geen idee waarom. Ik had de cd al, zag de lp liggen, en kon die niet laten liggen.

5*

Sterke opvolger van Heaven & hell, en dat één jaartje later. Waar zie je dat nog. Jammer dat aan deze succesformule toen snel een einde kwam. Of misschien ook niet. Nu heeft het 2 pareltjes opgeleverd en is de (onvermijdelijke) teloorgang ons bespaard gebleven. Deze mob rules is een tikkie steviger dan H&H en misschien ook wel sterker individueel beoordeeld. Alleen geldt het niet voor alle songs (zoals country girl, hoewel niet slecht maar valt een beetje uit de toon bij de rest). Must have!!

Tja, zo goed als Heaven And Hell is het album toch niet en dit komt vooral door het feit dat er met Slipping Away toch een nummer op staat dat me echt helemaal niets doet. Met het loodzware The Sign Of The Southern Cross, het opzwepende Mob Rules en het majestueuze Falling Of The Edge Of The World (Die Young 2 zoals ik het graag noem) staan er echte alsnog een paar van de beste Black Sabbath tracks op het album. Dio draagt zelfs de mindere stukken naar grote hoogtes en Iommi/Butler leveren nog steeds zeer gemotiveerd werk. Het is jammer dat deze gouden samenwerking zo snel ten einde kwam, want de combinatie Dio/Iommi/Butler blijft een van de beste dingen die de heavy metalscene ooit is overkomen. Het wordt even wachten tot Dehumanizer dan, nu eerst naar een andere ex-Blackmore kompaan luisteren.

Voorlopige tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Master Of Reality
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Paranoid
7. Technical Ecstacy
8. Vol 4
9. Black Sabbath
10. Never Say Die

Weer zo'n album in de discografie die ik weinig tot nooit gedraaid heb. Na Heaven And Hell valt op dat de kwaliteit nauwelijks te lijden heeft gehad onder de tweede plaat met Dio. Het superhoge niveau van de voorganger wordt weliswaar niet gehaald, maar er valt meer dan genoeg te genieten. Na vanavond mag ik songs als Voodoo, The Sign Of The Southern Cross en Falling Of The Edge of The World rekenen tot de nieuwe favorieten van deze band. Heerlijk gezongen wederom door Dio en de songs staan als een huis. Jammer dat ik deze songs zo lang links heb laten liggen, maar tegelijkertijd is het ook wel leuk als je plots een pareltje ontdekt in je eigen platenkast. Ik merk dat de euforie wat minder is, maar Iommi lijkt naar de oude platen terug te willen. Bij vlagen klinkt Black Sabbath weer ouderwets duister.

Mob Rules heeft wel zijn energieke momenten, maar is vooral een slepende plaat gebleken en daarom overigens niet minder mooi. Dit gaat toch vaker gedraaid worden!

Tussenstand:
1. Heaven And Hell
2. Sabotage
3. Mob Rules
4. Paranoid
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Masters Of Reality
7. Black Sabbath
8. Vol. 4
9. Technical Ecstacy
10. Never Say Die

Het gaat snel want goed een jaar na Heaven and Hell verschijnt met Mob Rules het tiende Black Sabbath album, het tweede album met Ronnie James Dio (RIP) én producer Martin Birch (RIP), het eerste studioalbum met nieuwe drummer Vinny Appice wiens houterige stijl naadloos in het geluid wordt ingepast. Qua stijl en geluid is dit de logische opvolger van Heaven and Hell, maar er is meer...

Opnieuw is er die variatie tussen de zware en de lichtvoetigere nummers die zorgen voor een dynamiek op dit album, die heerlijke flow die voor mij culmineert in de rustige (nou ja) afsluiter Over and Over. Ik houd er wel van als een album zo afsluit, het laat alles rustig inzinken, het geeft tijd voor reflectie en het laat je op adem komen, zeker na de geweldige uppercut Falling Off the Edge of the World met die verwoestende riff.

Ik heb beide voornoemde albums natuurlijk, hoewel ik vaker de voorganger afspeel en dus ook beter ken. Ondertussen heb ik die schade een beetje ingehaald, onder invloed van en met immense vreugde door opnieuw een aantal geweldige krakers: de altijd bij mij welgekomen uptempo opener Turn Up the Night, het zo gevarieerde The Sign of the Southern Cross met Geezer op bass én wahpedaal, dat rauwe titelnummer en natuurlijk Falling Off the Edge of the World.

Ik zou het moeten opzoeken maar in dat alsmaar meer lekkend geheugen herinner ik mij een oeroud artikel dat Tony Iommi erkende als de Riff Meester maar niet onder de indruk was van zijn kwaliteiten als leadgitarist. Dat had ik ook vaak bij de Ozzy albums, maar hier opnieuw speelt hij een aantal gitaarsolo's die ik vaak meeneurie, van mijn kant een ultieme erkenning van een goede gitaarsolo (voor dat meeneuriën van gitaarsolo's leg ik de schuld daarvan bij Michael Schenker en met dank).

Met een mogelijks maar onbedoeld slechte intentie opper ik dat er hier en daar toch een herhalingsoefening bezig is qua thema's en opzet van het album, alleen klinkt het nog steviger door, klinkt het nog beter uitgewerkt, valt er nog meer dynamiek te bespeuren. Een kanttekening maak ik nog altijd bij de tweede helft van dit album, waar Country Girl en Slipping Away (voor mij het minste nummer hierop ondanks de bass van Geezer) mij minder bevallen want minder spectaculair volgens mijn oren.

Variatie troef, dynamiek troef én goede nummers in overvloed onderbroken door een paar nummers die de druk van de ketel halen. Het kan, het mag, wie ben ik om daar te veel over te zaniken. Een paar weken geleden kwam mijn cd binnen van The Dio Years, kijk maar eens naar mijn bericht daar. De samensteller daarvan wist toen heel goed welke nummers van dit album daarop hoorden, vier inkoppers van dit album.

Post scriptum: Black Sabbath revival ten Kastele Spamalot? Ja en neen, ik laat me niets meer opdringen, maar een topic houd ik verantwoordelijk voor die revival: Classic Black Sabbath (Songs). Normaal hou ik zo niet van dergelijke topics, want de uitkomst is maar al te vaak al te voorspelbaar. Hier was dat de aanleiding om die cd kast open te trekken en die Sabbath albums uit te halen, hoewel ik er nog een aantal mankeer: Headless Cross, Tyr, Cross Purposes en Forbidden. Kasten vol cd's of platen dienen niet alleen om naartoe te kijken, ze dienen vooral om te gebruiken en om bij te vullen. Streaming is zo hip, ik ben echter zo oud.

Nadat Heaven and Hell een overdonderende indruk hadden gemaakt op deze puber, was de opvolger Mob Rules een must-have. Tegelijkertijd besefte ik in dat najaar van 1981 dat het moeilijk zou zijn om dat juweeltje te overtreffen. Eerder las ik dat drummer Bill Ward de band had verlaten, wat ik heel jammer vond.
Met mijn door-weer-en-wind-krantenwijk verdiende geld haastte ik mij dan ook naar de Grote Stad, nadat Oor via de pen van Kees Baars een uiterst positieve recensie had gepubliceerd. Niet dat die recensie iets had uitgemaakt, voor mij was dit sowieso de beste band ter wereld.

Toch was de start niet makkelijk: ik kon noch op het label, noch op de (best gruwelijke en tegelijkertijd fraaie) hoes zien wat kant A was en gokte verkeerd. Hopend op een Neon Knights deel 2 kreeg ik Country Girl. Een fijn liedje, maar géén knallende binnenkomer.
Op 3 januari 2021 heeft Sir Spamalot een recensie genoteerd waar ik mij goed in kan vinden. Daarom meld ik slechts dat ik alle nummers goed vond, behalve Voodoo en Slipping Away die me niet grepen. Maakte niet uit, draai de plaatkanten in z’n geheel en je krijgt het ene na het andere hoogtepunt opgediend. Bovendien speciale vermeldingen voor de boodschap van de titelsong (in deze dagen van populisme schiet me dat lied vaak te binnen), de wonderschone brug in Country Girl, de übercompositie Falling of the Edge of the World en de gekwelde gitaarsolo’s in Over and Over, waarin Dio bovendien de zwaarmoedigen een hart onder de riem steekt.

Wat me gedurende de jaren erna pas opviel was dat de zangstijl van Dio hier was geëvolueerd: meer “grom”, meer “roar” in zijn stem, passend bij Iommi’s gitaarmuren. Het drumspel van Vinnie Appice is hoekiger dan het jazzy-swingende spel van Ward. Dat was wennen, maar door de jaren heen ben ik zijn spel steeds meer gaan waarderen: de man heeft een eigen stijl die passend is voor dit Sabbath.

In internetjaren kwam ik de theorie tegen dat kunstenaar Greg Hildebrandt de naam ‘Ozzy’ in bloed had verstopt op de cover, omdat de band wraak wilde nemen op de voormalige frontman. Een onjuiste complottheorie, een mob rule.

Enkele jaren terug kocht ik de 2cd-special edition met daarop als bonus o.a. de titelsong zoals die in de film Heavy Metal klonk. Nooit gezien deze tekenfilm, maar zelfs in de stripboekenwinkel kwam ik hier promotie voor tegen. Tot mijn verrassing bleek die versie licht afwijkend van de plaat, de liner notes spreken over demoversie.
De tweede cd bevat een concert van Oudjaar ’81 en 2 januari ’82, een sterke setlist met werk van beide Dio-albums plus de bekende hoogtepunten uit de jaren Ozzy. Je hoort een ingespeelde band, waarbij het afwijkende gitaar- (solo’s) en drumwerk het meest opvallen.

Vergeleken met de voorganger was de verrassing eraf, maar de band leverde opnieuw een klassieker.

Over de gehele linie sterker songmateriaal - of heb ik het vroeger toch al vaker gehoord? - maken dat deze een volle halve punt meer krijgt dan Dio's Sabbath debuut. Heerlijk, ik zou Ozzy bijna even vergeten. Nee hoor.

Mob Rules heeft een wat ondankbare status als het kleine broertje van Heaven and Hell, in wiens kielzog dit tweede album met Dio anderhalf jaar later verscheen. Aan een kant zijn de onvermijdelijke vergelijkingen niet onlogisch: zo borduurt dit album productiegewijs naadloos voort op de kwaliteiten van haar voorganger.

Ook wat de tracklist betreft zijn de parallellen niet moeilijk te trekken: Neon Knights is hier Turn Up the Night (beiden knallende openers), The Sign of the Southern Cross kan gezien worden als de evenknie voor het titelnummer van de voorganger (en de akoestische intro laat echo's horen van Children of the Sea), Falling Off the Edge of the World heeft in de opbouw duidelijk een en ander gemeen met Die Young, en zinderende emotionele solo's vormen de hoeksteen van de afsluiters op beide platen.

Toch doet het Mob Rules wat tekort om het te bestempelen als louter een doorslagje van haar voorganger. Zo klinkt Dio hier geregeld gemener en kwader dan we hem tot nu toe gehoord hebben, wat uitstekend past bij een aantal wat grimmigere composities. Vinny Appice kleurt als nieuwe trommelaar van dienst deze nummers in met een andere, wat strakkere en lompere maar daarom zeker niet minder smakelijke feel dan Bill Ward. Een sfeerscheppend intermezzo als E5150 (voor degenen die de inside joke in de titel niet snappen: zoek de Romeinse cijfers op voor 5-1-50) had niet in het strakke plaatje van de vorige plaat gepast, maar komt zo uit het draaiboek van het Ozzy-tijdperk. The Sign of the Southern Cross, topper van formaat, bevat dan weer die heerlijke boosaardige sloomheid die Sabbaths vroege materiaal zo kenmerkte en nu pas voor het eerst in het Dio-tijdperk écht aan bod komt.

Het songmateriaal op Mob Rules doet uiteindelijk weinig onder voor haar voorganger. Meer nog, een aantal gebruikers hier geven zelfs de voorkeur aan deze wat meer broeierige en stemmige verzameling songs. Het is een kwestie van smaak. Zo vind ik dat hier andermaal geen slechte nummers op staan, maar de hoogtepunten van Heaven and Hell brengen mij in hogere sferen dan zelfs de beste nummers van dit album. Ondertussen zijn Voodoo, Country Girl en het wat lichtvoetige Slipping Away (zeg maar de Walk Away van dit album), prima als ze zijn, toch net niet van hetzelfde kaliber als de rest van het album.

Hoogtepunten die nog even de aandacht verdienen: het vlammende titelnummer, dat nog steeds brandend actueel is. Denk maar aan de opstanden van 6 januari 2021 in het Amerikaanse Capitool. If you listen to fools, the mob rules! Daarnaast hulde voor het afsluitende tweeluik, dat voor mij altijd samen geluisterd moet worden en een gepast episch slotakoord vormt voor deze helaas kortstondige line-up van de Prinsen der Duisternis, die elkaar gelukkig in de toekomst nog tweemaal terug zouden vinden voor albums die ik nog helemaal niet zo goed ken op datum van schrijven.

De eerste helft van de Sabbath-catalogus zit er alweer op, tijd om onbekend terrein in te duiken en de stormachtige tweede helft te trotseren...

1. Heaven and Hell
2. Black Sabbath
3. Paranoid
4. Mob Rules
5. Sabbath Bloody Sabbath
6. Master of Reality
7. Vol. 4
8. Technical Ecstasy
9. Never Say Die!
10. Sabotage