Bob Dylan - Under the Red Sky (1990)

Nou, hier is geen sprake van een dieptepunt toch? De spanning is inderdaad afwezig maar de songs zelfs zijn niet slecht. Het is gewoontjes, hij heeft het allemaal beter gedaan maar slecht? Nee, gewoon een tam album waar mijns inziens geen negatieve uitschieters op zijn te vinden. Omdat de écht goede nummers ook ontbreken kan ik niet meer dan 3* geven.

Na de bescheiden triomf en terugkeer die we ‘Oh Mercy’ toch wel mogen noemen, besloot Dylan om toch geen tweede plaat te maken met Daniel Lanois. Het was alweer tijd voor iets anders, en dus ging hij logischerwijze op zoek naar een nieuwe producer. Dat werd uiteindelijk een duo, in de vorm van de “broers” David en Don Was. Ik gebruik de aanhalingstekens, omdat beide heren helemaal geen broers waren. Maar omdat ze samen toch al het één en ander hadden gepresteerd, werden ze telkens in één adem genoemd.

Laat ik maar meteen voldoende duidelijkheid scheppen: na het bijzonder sterke ‘Oh Mercy’ is ‘Under the Red Sky’ een lichte sof. De stem van Dylan klinkt gelijkaardig van toon, maar minder indringend. Enkel het innemende, relaxte titelnummer kan zich enigszins meten met de songs op ‘Oh Mercy’. Ook al lijkt zijn stem in die song een paar keer op het puntje van breken te staan. Of is dat misschien net de kracht van het nummer? Enfin, uit latere albums van Dylan zou blijken dat zijn krassende, schurende, versleten stemgeluid me ook goed ligt.

‘Under the Red Sky’ is waarschijnlijk één van de meest straight forward platen van Dylan, en daarin ligt tegelijkertijd zijn sterkte en zwakte. Het ligt gewoonweg lekker in het gehoor, en je mag het draaien of keren hoe je wil, het belachelijk eenvoudige openingsnummer ‘Wiggle Wiggle’ blijft wel hangen. Maar toegegeven, het is gewoon een bijzonder matig niemendalletje. Ik heb gelezen dat Slash, de coole gitarist van Guns N’ Roses, gevraagd was om de solo in te spelen. Dylan vond het naar verluidt maar niks, en zei tegen Slash dat die “meer als Django Reinhardt moest spelen”. Een tik tegen het ego van Slash, kan je wel denken.

Eigenlijk staat er op de hele plaat geen enkel nummer dat zich echt weet te onderscheiden. Wat mij betreft, een behoorlijk doordeweeks plaatje. Het meest boeiende vind ik dan ook, zoals bij wel meer matige platen van Dylan, om meer te weten te komen over de ontstaansgeschiedenis, de werkomstandigheden en het humeur van de meester, dat zo wispelturig is als het Belgische weer. Vooral de mixing en het afwerken van de plaat was een ware hel voor het producersduo. Dylan bleef zijn teksten maar herschrijven. Volgens David Was kwam dit de nummers niet altijd ten goede. ‘T.V. Talkin’ Song’ verloor zo zijn tekstuele scherpe randjes; ook ‘2 X 2’ en ‘Unbelievable’ kregen in een kort tijdsbestek een compleet andere tekst.

Vervolgens wilde Dylan, wanneer hij het bijna-afgewerkte product te horen kreeg, van bijna elk nummer de vocalen opnieuw inzingen. De broers Was waren er niet blij mee, maar Dylan kreeg zijn zin, omdat hij nu eenmaal Bob Dylan is. Eind mei 1990 moet Dylan stoppen met herschrijven, omdat er alweer een tournee voor de deur staat. Toch wilde hij, wanneer ze de songs nog een laatste keer beluisterden, een nieuwe toevoeging; accordeon. Wanneer Don Was vroeg op welke song hij die toevoeging wil, antwoordde Dylan laconiek: “Allemaal”. Dat vind ik ontzettend grappig, en o zo typerend.

Twee van de tien nummers op deze plaat stammen uit de sessies voor de vorige plaat; ‘God Knows’ en ‘Born in Time’. Als ik ze zo beluister, ben ik opgetogen dat ze niet op ‘Oh Mercy’ staan; ze hadden het niveau naar beneden gehaald, zonder twijfel. Of hadden dit dan heel andere songs geweest? Achter ‘Handy Dandy’ zit ook een speciaal verhaal; Dylan had vlak voor de sessie waarin dat nummer aan bod zou komen, verteld over een sessie van de legendarische jazzmuzikant Miles Davis die hij ooit had bijgewoond. Het was voor de plaat ‘In a Silent Way’, en Davis en de band improviseerden er een uur op los. Dit werd allemaal opgenomen, en naderhand maakte de producer, Teo Macero, er vijf stukken van, met behulp van een scheermesje. Don en David Was wilden iets gelijkaardigs proberen met ‘Handy Dandy’. Uiteindelijk werd er ongeveer de hele sessie geprobeerd en geïmproviseerd, met enkele geweldige gitaarsolo’s van Stevie Ray en Jimmy Vaughan. De beste stukjes werden er uitgepikt, en samengebracht tot een nummer van 4 minuten. Een leuk experiment, maar het heeft jammer genoeg geen knaller van formaat opgeleverd.

Ik was er nog niet aan toegekomen waarom die rechttoe-rechtaan mentaliteit ook de zwakte van het album was. Wel, het klinkt allemaal zo duf en saai. De geur van mottenballen probeert constant mijn neusgaten binnen te dringen. Het is gewoon niet spannend of intens genoeg voor mij. De meeste nummers zijn flauwe aftreksels, en uiteindelijk is de accordeon nog een geslaagde toevoeging geweest.

De nummers klinken ook een tikkie vluchtig, wat Don Was beaamt. Volgens hem ligt dit echter niet aan de productie, maar aan het feit dat Dylan zijn teksten tot in den treure bleef herschrijven. Dat vind ik nog aardig meevallen; ik vind de vocalen van Dylan net één van de voornaamste redenen waarom ‘Under the Red Sky’ nog een voldoende krijgt. De productie is gewoon te braaf, en vooral te makkelijk. Ik kan met elk nummer wel wat mee knikken, maar na afloop ben ik het ook meteen weer vergeten. Wederom: met uitzondering van de uitstekende titeltrack.

En daarmee is wat mij betreft zo goed als alles gezegd. Nog dit: ‘Under the Red Sky’ kwam uit in mijn geboortejaar, en werd deels net voor en deels net na mijn geboorte opgenomen. Misschien heeft Dylan wel zitten schaven aan een tekstregel in pakweg ‘Cat’s in the Well’ op het exacte moment dat ik mijn eerste daglicht (hoewel het eerder het kunstmatig geschapen licht van de verloskamer zal geweest zijn) zag. Of dat een rol speelt in mijn beoordeling? Neen, hoegenaamd niet. Van jeugdsentiment kan dus geen sprake zijn, het zou al te onnozel zijn.

2,5 sterren

Nooit de negatieve reacties hierop helemaal begrepen. Voor veel mensen kwam dit één jaar na de "wederopstanding" kennelijk als een afknapper, maar als hier dan misschien niet de hoogtepunten van Oh mercy op staan heeft deze plaat gelukkig ook niet de neiging tot melodrama van nummers als Ring them bells en Disease of conceit, en wat Fedde hierboven "een laatste poging van Dylan om nog met zijn tijd mee te komen" noemt vind ik zelf juist een prettige en kleurrijke sound vol slimme gitaarlijntjes en warme orgeltjes.
        Eigenlijk ook stuk voor stuk leuke nummers, vooral op de eerste helft van het album, met ná de bizarre opener (melige tekst, aardig bluesje, nachtkaarseinde) een prachtig trio, en de twee laatste nummers eveneens ijzersterk voor een vrolijke nasmaak (begint Handy dandy niet met een knipoog naar Positively 4th Street? – sowieso doet de aanwezigheid van Al Kooper mij heel sterk aan Highway 61 revisited en Blonde on blonde denken). Opvallend ook hoeveel sterke "bruggen" er op deze plaat staan: Unbelievable, Born in time, 2 x 2, Cat's in the well – allemaal nummers met degelijke melodieën die door de afwisseling van een goed gevonden brug nog een stukje intenser worden.
        Gewoon een prima plaat, met goede nummers, een warme produktie, sfeervolle arrangementen, vaak voor Dylans doen zeer goed en overtuigend gezongen, en met soms intrigerende en zelfs mysterieuze teksten. En o ja, uit Unbelievable: "It's unbelievable you can get this rich this quick" – een sterke regel, uitstekend in de melodie passend, om de één of andere reden al zolang ik hem ken steeds in mijn hoofd rondzingend, en sinds de gouden handdrukken voor de afzwaaiende bankdirecteuren van de afgelopen jaren actueler dan ooit.

Brian Hinton in zijn Bob Dylan album file & complete discography: "The whoosh at the beginning is the sound of the multitrack firing up as [Don? David?] Was suddenly realizes that Dylan is composing a song then and there. And it was never revised or dubbed over from this one-and-only take."
 

...Tench (!)