Tubeway Army - Replicas (1979)

Ik heb 'm op mijn computer staan met twaalf tracks, maar mijn LP, die ik gisteren heb aangeschaft, bevat er inderdaad maar tien.

Jammer! The Crazies vind ik namelijk een buitengewoon gave song.

Mijn favoriete tracks zijn echter toch wel de eerste twee. Verder moet het album nog een beetje meer indruk maken, daar is het denk ik nu mee bezig. Ik ben echter wel in Gary Numan geïnteresseerd geraakt. Geweldig ook dat ik deze mijlpaal in de elektronische muziek op LP heb ! €2,50, laat je toch niet liggen?? Perfect staat ook nog!

Nu krijgt het album vier punten. Later waarschijnlijk meer.

Kijk net naar synth Britannica, en deze plaat heeft het gehele muziek-landschap op zijn kont gezet! Zelfs de pioniers van de synthpop (Human League, Cabaret Voltaire, Throbbing Ghristle) erkennen dat. Daarvoor waren er namelijk geen populaire en aansprekende synthbands/ nummers. Hulde daarom voor mister Numan, hoe autistisch dan ook.

Wat mij betreft een plaat die de reputatie van klassieker net net verdiend. Eerst de sterke punten. Op deze plaat vindt Gary Numan - geïnspireerd door een verlaten synthesizer in de studio - eigenhandig de eerste succesvolle combinatie van rock, pop en synths, die van grote invloed zal zijn op de ontwikkeling van synthpop, industrial en zelfs hip-hop. Hoewel er door in Engeland verschillende door Kraftwerk en Wendy Carlos geïnspireerde punkmuzikanten met goedkope synthesizer experimenteerden, wist niemand zo'n succesformule als Numan te produceren.

Nummers als Down in the Park en Are 'Friends' Electric? laten zien hoe elektronische muziek tegelijkertijd catchy, filmisch, dansbaar, en emotioneel resonerend kan zijn. I Nearly Married a Human en When the Machines Rock laten tegelijkertijd zien hoe goed de instrumentale opbouw op deze plaat is.

Het minpunt aan deze plaat is dat Numan - om wat voor reden dan ook - ervoor heeft gekozen om een paar nummer in de originele Tubeway Army-versies op te nemen: The Machman, You Are in My Vision en It Must Have Been Years, voortgedreven door lompe (punk)rockgitaren, zijn een stuk minder sterk, en het enige waar ik aan denk tijdens het beluisteren, is hoe veel beter de nummers zouden kunnen zijn als er synthesizers aan waren toegevoegd.

Los van die nummers heb je een fantastische plaat met een uniform conceptueel geluid en sterke melodieën.

Wie fanatiek via krakende middengolf John Peel op BBC Radio One luisterde, was in 1978 al bekend met het debuut van Tubeway Army; maar voor de meesten was de kennismaking er pas met de opvolger. Ik leerde hen kennen toen de groep rond Gary Numan in juli dat jaar de Nationale Hitparade betrad met Are ‘Friends’ Electric? De groep verscheen die maand in TopPop en ik was onder de indruk: de hypnotiserende synthesizerriff die me terugbracht bij het thema van Eve of the War van Jeff Wayne het jaar ervoor; de verschijning van de man met Bowieaanse trekken; en zijn wat ijzige stem, perfect passend bij de gelijksoortige sfeer van de muziek.
Enigszins lijkend op de geluiden waarmee ik alweer anderhalf jaar eerder had kennisgemaakt via de twee hits van de Nederlandse groep Mistral, die ook experimenteerde met synthesizers en hits had gescoord met Jamie en Spaceship 109. Science-fiction in muziek, heerlijk!

Op de hoes van Replicas was Numan plotseling blond, ogend als een androïde in een verre toekomst. Wat het extra apart maakte was diens afspiegeling in het raam, die niet klopt met hoe hij in de kamer staat. De sfeer van toekomstige vervreemding en eenzaamheid straalt nog altijd van muziek en teksten af. Zoals ik bij TopPop zag, klinken hier nog echte drums: Numan was niet content met de beschikbare drumcomputers, wat met de oren van nu even wennen is. Desalniettemin klinken sterke liedjes en frisse geluiden die ook in 2023 overtuigen.

Mijn hoogtepunten: Me, I Disconnect from You met zijn ongewone titel en synthese van synthesizers en phasergitaren. Ik heb eens extra gelet op de tekst van Are ‘Friends’ Electric? dat leest als een literair gedicht met als thema verwijdering en het verlies van een vriendschap. Zoals het goede poëzie betaamt, zijn de woorden voor een ieder anders te interpreteren.
In het intro van Down in the Park heeft Numan, die ook produceerde, een apart drumgeluid gecreëerd. Sterker nog, dit doet denken aan de sferen die het jaar erop bij het debuut van Joy Division (Unknown Pleasures) en The Cure (Seventeen Seconds) zouden komen. Zou het kunnen zijn dat hij de producers van die klassiekers heeft beïnvloed, te weten Martin Hannett en Mike Hedges met Robert Smith?
Het titellied is het hoogtepunt van het album. Replicas is niet alleen dystopisch-kil, het geluid lijkt op een vervolg van Low van David Bowie met een geperfectioneerde, vreemde drumsound.

Qua productie zou je deze vroege synthesizernewwave kunnen zien als een brug van Low naar Unknown Pleasures en Seventeen Seconds. Tegelijkertijd verwijderde het Tubeway Army van Numan zich snel van het geluid van het debuut, nog maar een jaar eerder verschenen. Hier wordt een nieuw genre gecreëerd, waarbij tijdgenoten als The Human League en O.M.D. een parallel pad bewandelden.

In 2015 vertelde Numan over zijn eerste hit bij Top 2000 A Gogo en eigenlijk vind ik het jammer dat hij daarin zo’n duidelijke verklaring voor de tekst geeft. Had het maar onduidelijk gelaten. Tegelijkertijd een prachtig miniportretje over de eerste schreden van Numan in popland.
Rainmachine heeft helemaal gelijk met de opmerking dat dit een klassieker is, al verscheen het een jaartje (april '79) te vroeg om een 80’s-album te zijn; september ’79 piekend op #44, nadat die ene single in augustus zelfs tot #9 was gekomen.
Laat ik ook de fraaie cover van Are ‘Friends’ Electric? door dame-op-skippybal An Pierlé noemen, hier te horen. Een heel andere uitvoering dan het origineel, is het op een andere wijze weer mooi. Te vinden op dit album, dat ik nodig eens uit de kast moet plukken.
Toch prefereer ik het origineel met die machtige synth en snijdende stem. Toen een nieuw geluid, nu nog altijd pakkend.