Elvis Costello - My Aim Is True (1977)

Afgelopen Zaterdag was het weer zover.
KRO Detectivenacht 2010.
Zak chips en een wijntje voor de televisie.
Britse landschappen.
Een mooie toeloop naar de moordzaak.
Spanningen die tot het plot werken.
Denkend alleen thuis te zijn.
Ondertussen afvragend of het werkelijk zo is.
Geluiden die je niet kunt plaatsen.
Te angstig om naar het toilet te gaan.
Radio aan om jezelf af te leiden.
Aankondiging van het volgende nummer.
Elvis Costello – Watching The Detectives.

Hoorbare raakvlakken met Joe Jackson.
Twee artiesten die het puntige van de Wave verweven met hun liefde voor Reggae.
Al snel wetend dat ze meer in hun mars hebben.
Toch steeds willen terug grijpen naar hun vroegere albums.
Met Alison, Less Than Zero en Watching The Detectives een aangename kennismaking.
Vervolgens met die geweldige begeleidingsband The Attractions aan de slag.
Maar met My Aim Is True zette hij zichzelf op de kaart.

Passend op het Stiff label.
Samen met tijdsgenoten als Madness en Ian Dury & The Blockheads.
Het zou me niet verbasen dat hij daar later nog eens op de koffie kwam.
Pratend over het succes van zijn debuutalbum.
Waarmee het allemaal begon.
Terwijl daar ergens in een repetitieruimte een schuchtere bassiste verlegen haar bas stemt.
Spelend in een nog onbekend folkbandje met punkinvloeden.
Caitlin O'Riordan van The Pogues zou zijn latere echtgenoot worden.

Voor Elvis Costello heb ik nooit compleet warm kunnen lopen. Ik heb het vier elpees lang geprobeerd, en ik kan zijn belang als song- en tekstschrijver helemaal begrijpen, maar voor mij persoonlijk vormen zijn penetrante stemgeluid en de soms te volle arrangementen van de Attractions ernstige hobbels. Zijn debuutplaat vormde en vormt daarop nog altijd een uitzondering, en dan vooral vanwege de sound: een helder geluid met een slaggitaar met slimme patroontjes die klinken als solo's, een bonkende bas en gortdroge drums – dit klinkt tegelijk perfect en rommelig, lekker stoffig en toch ideaal voor de sterke songs die Costello hier paraat heeft, met naast Clover natuurlijk ook veel dank aan Nick Lowe. Dat ik toch niet hoger kom dan deze score van 3½* komt omdat er naast een aantal briljante nummers toch ook wel wat nietszeggend materiaal op deze plaat staat. Het openingstrio is wat mij betreft qua puntigheid boven elke kritiek verheven, Alison zal wel van bijna iedereen de favoriete track zijn en Red shoes is onweerstaanbaar poppy-swingend, maar dingen als Sneaky feelings, Mystery dance en Pay it back zijn in muzikaal opzicht in vergelijking met de rest nogal onbenullig en doen naar mijn smaak behoorlijk afbreuk aan de impact van de plaat als geheel.

‘De nieuwe Elvis heet Costello’ kopte de poppagina van de NCRV-gids, die wekelijks in mijn ouderlijk huis op de mat viel. Dat was in 1977 denk ik, na het verschijnen van zijn debuutplaat My Aim Is True. Of misschien nadat opvolger This Year’s Model uit was, een jaar later. Voor de Oelewapperpagina was ik sinds kort te oud, de poppagina had mijn aandacht. De kop maakte kennelijk zoveel indruk, dat ik ‘m nu nog weet.
Non-albumsingle Watching The Detectives was regelmatig op Hilversum 3 te horen, ook al werd het in Nederland geen hit. Dit alles leidde ertoe dat Costello tot op de dag van vandaag in mijn geheugen staat geprent onder het kopje ‘In de gaten houden!’

De poppagina van de allesbehalve progressieve NCRV werd geredigeerd door Skip Voogd. Op Hilversum 3 kondigde hij met keurige presentatiestem plaatjes aan en af. Te rustig. Hij was niet “Je bent jong en je wilt wat!!!”, zoals Veronica ons sinds kort luid voorhield. Maar met zijn overlijden in deze decembermaand moest ik onmiddellijk aan de titel van dat artikel denken.
In podcast Dit was de radio en het dikke boek 50 jaar 3FM komt hij langs. De bedaarde stem was opgegroeid met bigbandjazz, omarmde als jongvolwassene showorkesten met hun zingende stersolisten, daarna rock ‘n’ roll met de volgende generatie tieneridolen en had in 1965 aan de wieg van Hilversum 3 gestaan. Wat bewoog een keurige meneer, nog ouder dan mijn vader, om op 45-jarige leeftijd zo ronkend over Costello te schrijven?

De beste manier om dat uit te zoeken, is het draaien van die eerste twee albums. Vooraf: ik claim niet een grote kenner van Costello te zijn. Pas in juli 1995 hoorde ik voor het eerst een volledig album van Costello, nota bene een verzamel-cd, omdat een vriend die voor mij had gekopieerd op cassettebandje (het waren de laatste dagen van dat medium). Mijn oudste dochter was net geboren; naar en van het ziekenhuis zong Costello mij in de auto toe. Een herontdekking, al die singles bij elkaar te horen.

De week voor Kerst 2021 zet ik My Aim Is True op. Voor het eerst, dit dankzij streaming. In gedachten ga ik terug naar ’77 en ’78, toen new wave nieuw en opwindend was. Op de cover in jaren '50-stijl knipoogt Costello naar de gelijkenis met Buddy Holly. Het album is opgenomen met een deel van de band Clover, kort daarvoor op tournee met Graham Parker & The Rumour en headliner Thin Lizzy, zoals ik van hun Live and Dangerous weet.

Een paar draaibeurten later snap ik helemaal waarom “oude man” Voogd de loftrompet blies, nota bene voor een plaat die op dat ruige Stifflabel was verschenen. Twaalf korte, frisse liedjes, soms met een knipoog naar de eerste rock ‘n’ roll, zoals op No Dancing, Blame It On Cain en Mystery Dance. Ook een stickertje als pubrock is bruikbaar: op Sneaky Feelings, Pay It Back en Waiting for the End of the World. Allemaal fijne composities, vooral de laatste.
Via die compilatie-cd kende ik al de ballad Alison (bij het aanschouwen van het gelijknamige brood neurie ik nog altijd dat liedje). Mijn favorieten zijn die met venijnige wave: Welcome to the Working Week, Miracle Man en I’m not Angry.
Op streaming krijg je als bonus het met andere muzikanten opgenomen Watching The Detectives, waarop zijn wavestijl sterker werd. Die dreunende toms in het intro alleen al; één van mijn favoriete liedjes aller tijden. Costello was in die dagen een oude ziel in een nieuw jasje, met een neus voor goede liedjes. Later bleek hij nog veel meer in zijn mars te hebben.

Zo zie je maar, zelfs een orenschijnlijk saaie radiostem kan je op het goede spoor zetten. Dank u wel, meneer Voogd, voor het voorbeeld van iemand die met frisse oren blijft zoeken naar nieuwe muziek. Hopelijk kom ik uw ene artikel uit de gids ooit weer tegen.