En die heb ik helemaal gezien, een mooie uitzending met een tragisch verhaal.

Ja, hoewel men aanvankelijk wat kwistig was met muziekfragementen uit de beginperiode,
kwamen zijn klassiekers uiteindelijk toch goed uit de verf. Een onrustige, temperamentvolle ziel.
Die ziel is niet meer, maar zit gelukkig wel heel kundig in zijn liedjes vervat. Hulde.

...

Pfff. waarom lees ik dit nu pas, op 9 september?
Staat me iets van bij dat Belgie ook geen (gratis) 'uitzending gemist' heeft, dat kan er ook nog wel bij.

buizen

En dan had ik het zelfs nog twee keer gemeld bij het begin en bij het einde van mijn portret.
De uitzending wordt vandaag herhaald om 18.34u. Geen excuses dit keer!

Belpop | Canvas

Soms heb ik een infoblokkade, krijg zoveel info dat allemaal maar onthouden moet worden.. Heb expres jou ook niet verweten "waarom kom je er zo laat mee!" want mijn onderbuik zei al dat je het vast eerder hebt aangekondigd, de punctuele dazzler kennende..

Maar geweldig, dat het vandaag herhaald wordt, ik zit op het puntje van de stoel vanavond
Heb inmiddels een en ander gelezen over zijn levenswandel, de perioden van ontvluchting naar andere oorden, de life events, de ups and downs, de Liebeskummer en het tragische einde.

Daarom: rust in vrede Wim de Craene, en fantastisch dat Canvas een uitzending aan Wim besteed.
http://3.bp.blogspot.com/-2O9FuRG0VJI/UWO4bIOd_6I/AAAAAAAAST8/6x3gK4Wi9u8/s1600/IMG_0143.jpg

Diep onder de indruk ben ik geraakt van de prachtige documentaire/portret over Wim de Craene die Canvas uitzond. Mooi hoe zijn vroegere vrienden aan het woord kwamen en de loftrompet over Wim staken.

"Hij had een zekere branie, een zeker lef"

Muzikaal inspireerde Wim de Craene velen, aldus een oude vriend.
"Iedereen had z'n eigen riffjes, en Wim kon dit in zijn eigen omgeving brengen. En dat was goed."

De verhalen over zijn struggle for life (and with the music business) en de reflecties van Della Bosiers op hunner tijd samen grepen me aan. Chris Thys (Rozane) leverde ook een mooie bijdrage. En ja, ik heb een traantje weg-geplengd. Zo'n levensverhaal laat me niet onberoerd.

Er valt zoveel te zeggen over het uitgezonden portret.
Eerst maar eens zoeken naar 'herhaling gemist' van deze uitzending.

Alle volgers van dit topic opgelet!

Volgende week wijdt belpop een volledige aflevering aan de Vlaamse kleinkunst.
Een interessante introductie-cursus op wat jullie hier in dit topic nog te wachten staat.

Kijken is de boodschap. Belpop | Canvas

22 september zit ik voor de buis

Dan ben ik er net niet. Jammer, want dat zijn vrijwel altijd goede documentaires!

Check!

Herhaling op dinsdagavond.

Hopen maar dat ik die uitzending kan halen dan!

PORTRET van JAN DE WILDE
http://oi58.tinypic.com/2rcslrc.jpg

Dat Jan de Wilde de Vlaamse Bob Dylan wordt genoemd,
heeft niet, zoals het geval is bij Kris De Bruyne, te maken met het idee
om kleinkunst elektrisch versterkt aan het publiek zou trachten te brengen.

Het heeft meer te maken met het feit dat Jan in tegenstelling tot zijn genregenoten
meer door de Amerikaanse singer-songwriters traditie dan door het Franse chanson werd beïnvloed.
Instrumentaal bleef Jan al die jaren rammelen op zijn akoestische gitaar.

Dat Jan De Wilde zichzelf ook graag aan de uil spiegelt, is te verklaren door de vaststelling
dat Jan een nachtdier is dat zich met een slaperig pluimhoofd traag door het daglicht sleept.

De eerste drie albums van Jan De Wilde verschijnen tussen 1970 en 1974.
Daarna was het wachten tot 1980 voor een opvolger. Zijn tot op heden laatste drie reguliere platen verschenen tussen 1987 en 2000. Daarna nam hij enkel nog deel aan projecten van anderen.

De Wilde is net als Della Bosiers de vertolker van het korte liedje.
Muzikaal minder opzienbarend, maar des te spitsvondiger in de tekst.
Zijn ironische frasering doet je luisteren met de glimlach.

01. JAN DE WILDE - Ik Kan Het Ma - 1970

Met een riff die zo van Bob Dylans gitaar lijkt geplukt opent Jan De Wilde in 1970 zijn debuutalbum. De onhandige underdog is geboren en Jan zal hem meer dan eens gestalte geven op het podium. Legendarisch is zijn gestuntel tussen twee nummers door. Het zou Urbanus inspireren om de klemtoon te leggen op de babbel tussen de liedjes. Dat Jan zich lekker te snurken legt op de hoes van Zzrrrrooo is meer dan een statement. Hij staat te boek als een van de minst productieve levende kleinkunstlegendes.

02. JAN DE WILDE - Joke - 1970

Van een heel andere aard is het huppelende Joke. Een kleinkunst kleinood in de zuiverste zin van het woord. Een akoestische gitaar, een handvol akkoorden en een alleraardigste tekst. Jan gaat vaak vreemd in zijn liedjes en nog het liefst met de mooiste meisjesnamen van de klas. De teksten van Jan zijn niet zelden pastoraal te noemen: de natuur wordt in detail beschreven en bejubeld. Zijn twee eerste langspelers gaan wel een beetje gebukt onder een wat primitief klinkende productie.

03. JAN DE WILDE - Een Vrolijk Lentelied - 1972

Er is wat aan de hand met De Wildes grootste klassieker. Een Vrolijk Lentelied heeft een sublieme tekst waarvan enkele quotes tot de dagelijkse standaardtaal in Vlaanderen zijn gaan behoren. Daar is de lente, daar is de zon... bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen. En de blaadjes krijgen bomen. Weinig mensen die weten wat de fallus impudicus is. Maar het tempo van het liedje ligt vermoeiend hoog. Rum zou er een folkversie van maken. Jan zelf zou het in 1990 op HéHé definitief vorm geven.

04. JAN DE WILDE - Jan de Grote Griezel - 1972

Na al dat jeugdig werk, maken we tijd voor één van Jans allersterkste portretten. Jan de Grote Griezel gaat tussen de regels natuurlijk ook een beetje over het hypochonder De Wilde, maar tegelijk bevat het een heerlijke sneer naar de vraatzuchtige moderniteit. Dat Jan het nummer in duet met zichzelf zingt, beklemtoond zijn gespletenheid als publiek zanger enerzijds en notoir nachtdier anderzijds. Net als Een Vrolijk Lentelied terug te vinden op Vogelenzang, 5 (het denkbeeldige adres van de grote griezel).

05. JAN DE WILDE - Rolstoel - 1974

De onweerstaanbare drang van de songschrijver om het woord filatelist in een tekst op te nemen. Het kenmerkt Jan dat hij soms maanden kan kauwen op een paar woorden. Rolstoel is een tragisch portret van een mindervalide medemens die vastroest onder het dak van zijn ondertussen bejaarde ouders. En dat zo iemand ook wel eens een natte droom kan hebben. Het katholieke Vlaanderen is nooit ver weg in het landschap dat Jan voor zijn protagonisten componeert. Afkomstig van Knikkerterrorist, zijn derde elpee.

06. JAN DE WILDE - Lieve Loemoemba, Klotepa - 1980

Tijdens de tweede helft van de jaren 70 legt Jan zich vooral toe op productiewerk voor onder meer Urbanus. Hij is ook te horen als tweede stem in diens klassieker De Aarde. Toch neemt De Wilde in 1980 weer een eigen langspeler op. Daarop naar goede gewoonte een liedje met een hond in de hoofdrol. Lieve Loemoemba, Klotepa kaart vanuit het oogpunt van een kind de problematiek van euthanasie aan. Een aanpak die Urbanus niet onberoerd lied. Hij zou het nummer in zijn live set opnemen.

07. JAN DE WILDE - Anneke Weemaes - 1987

Het was wachten tot 1987 voor Jan De Wilde nog eens een opnamestudio indook. Urbanus wist zijn muzikale spitsbroeder te overtuigen en met De Bende van Jan De Wilde bracht Jan zijn meest evenwichtige plaat op de markt. 13 nagelnieuwe nummers van eigen kweek en van een constant niveau. Het is niet gemakkelijk om er favorieten uit te pikken. Zo smelt je als luisteraar mee met Jan voor de charmes Anneke Weemaes, een lief meisje met... het syndroom van Down.

08. JAN DE WILDE - Communisten - 1987

Wat meteen opvalt aan deze vijfde langspeler is dat Jans stem wat dieper en grauwer klinkt. Het geeft zijn nummers zo mogelijk een nog schalkser karakter en voorziet ze indien nodig van een sinister randje. Communisten is een prachtvoorbeeld van hoe de pientere zanger een karikatuur maakt van een politieke beweging die tijdens de koude oorlogsjaren zelf een karikatuur was geworden. Door ze te bekijken met de ogen van de rechtse buurman, krijgt ook die strekking een veeg uit de pan.

09. JAN DE WILDE - Zussen - 1987

Het vaakst op de radio te horen, want een single, was Zussen. Een nummer dat me muzikaal altijd iets te snel aan Matador van Garland Jeffreys doet denken. Een ode aan de helft van de medemensen. In Zussen brengt Jan een ode aan de vrouw. Door ze zussen in plaats van vrouwen te noemen creëert hij iets meer afstand, wordt hij iets meer voyeur. Zijn ambities beperken zich tot het in ogenschouw nemen van vormen en kleuren. En in plaats van Garlands tidoeptoeptoeptoep gaat De Wilde fluiten aan het eind.

10. JAN DE WILDE - Hè Hè - 1990

Nauwelijks drie jaar later was De Wilde weer present met een nieuw album. Maar laat je niet in de luren leggen: HéHé bevat herinterpretaties van twee oude nummers, drie liedjes van songschrijver Lieven De Tavernier en twee covers (die hij een jaar eerder voor een Radio 2 had opgenomen). Er blijven dus 5 nieuwe nummers over, waarvan de titelsong en single behoorlijk grappig was: Jan De Wilde op de scheldtoer. De opkomst van de commerciële televisie en de bijhorende leeghoofdigheid was de inspiratiebron.

11. JAN DE WILDE - De Eerste Sneeuw - 1990

De Eerste Sneeuw is zonder meer een kleinkunstklassieker in Vlaanderen. Met dit nummer dat hem werd aangereikt door Lieven De Tavernier voegde Jan een zoveelste lied aan zijn kanon met liedjes over moeder toe. Doordat het lied herinneringen ophaalt aan de eerste sneeuwpret worden de vlokken een soort metafoor voor een jaarlijks terugkerende herdenking van moeder. Dat het plaatje ook muzikaal klopt, is te danken aan producer Henny Vrienten en zijn toenmalige begeleidingsband The Magnificent Seven.

12. JAN DE WILDE - De Fanfare van Honger en Dorst - 1990

En misschien is De Fanfare van Honger en Dorst wel Jans allermooiste liedje. Opnieuw was De Tavernier de songschrijver. Een lied dat overloopt van mijmeringen aan de wilde jaren van stappen en nachtbraken. Het lijkt wel een cover van Tom Waits. Of beter nog, een nummer dat Tom Waits ooit nog eens moet coveren. Jan brengt het ook met de nodige klaagzang in de keel. Als je bij dit nummer geen kippenvel krijgt, moet je dit topic maar uit je te volgen topics halen. Zo puur, zo raak, zo mooi.

PORTRET van JAN DE WILDE
http://oi58.tinypic.com/2rcslrc.jpg

Het is hier een beetje windstil geworden in dit aanvankelijk zo bejubelde topic.
Jan De Wilde kan best wat extra aandacht gebruiken, en daarom strooi ik nog wat extra parels.

De tracklijst met het overzicht is weer uitgebreid met zes bonustracks.
Let daarbij op het schrijnende portret van Walter, het verrassende contrapunt in Morgen Is het Feest
en de definitieve versie van Een Vrolijk Lentelied waarover producer Vrienten een Doe Maar sausje goot.



Ik Kan het Ma
Joke
Slaapliedje (10 Uur Waarborg) *
Een Vrolijk Lentelied
Jan de Grote Griezel
Walter, Ballade van een Goudvis *
Rolstoel
Morgen Is het Feest *
Lieve Loemoemba, Klotepa
Anneke Weemaes
De Bende van... *
Communisten
Zussen
Een Vrolijk Lentelied 1990 *
Hèhè
De Eerste Sneeuw
De Fanfare van Honger en Dorst
Favoriete Beest *

Vermeldenswaardig is dat Jan in 1992 samen met Prima la Musica
een aantal van zijn nummers van een kamerorkest arrangement voorzag.
Daarvan bestaan een prachtige live registratie.

Eindigen deden we met een liedje uit zijn voorlopig laatste reguliere wapenfeit Volle Maan uit 2000.

Dank voor de parels, dazzler. Lees en luister het topic belangstellend, ben wat achter met luisteren toch (Wim de Craene).

PORTRET van WILLEM VERMANDERE
http://oi62.tinypic.com/2holhqa.jpg

Willem Vermandere, woonachtig in de Vlaamse velden waar ooit de Grote Oorlog woedde.
De steenkapper met een verleden in het klooster en met de paplepel en de klarinet groot gebracht.

Flip Kowlier en Het Zesde Metaal: ze zijn zonder meer schatplichtig aan Vermandere.
Niet alleen omwille van hun dialectzang in het onversneden West-Vlaams, maar ook omwille
van de weloverwogen balans tussen muzikale poëzie en onverschrokken karikatuurschets.

Want Willem slaat en zalft en graaft en grapt in zijn liederen.
Aanvankelijk met geleend tekstmateriaal of op Bijbelverhalen geïnspireerd,
maar al heel snel in zijn bloedeigen moedertaal, zijn licht humoristische rijmelarij.

De laatste twintig jaar durft Willem zijn hoorbaar versleten en minder toonvaste stem
het zwijgen op te leggen om met zijn levensadem de klarinet te laten spreken op instrumentaal werk.

Vermandere maakt zijn liederen zoals een ambachtsman klompen snijdt.
Hij vertrekt altijd vanuit door de natuur aangereikt materiaal, vanuit de Vlaamse grond
om dan door middel van een luchtige melodie of weloverwogen woorden hemelwaarts te reiken.

We zoemen in op 12 klassiekers en presenteren aan het eind een speellijst van 18 favorieten.

01. WILLEM VERMANDERE - Blanche en Zijn Peird - 1971

Tussen Kortrijk en Lauwe... de streek waar ik nu al zestien jaar woon.
Ik ben er niet geboren, maar ik heb me de taal en de zeden mondjesmaat eigen gemaakt.
Met de westhoek heb ik wel altijd een band gaat, daar ik van kindsbeen af jaarlijks op reis ging.
Ook nu nog rij je met de wagen in slakkengang van Ieper naar Nieuwpoort, Diksmuide of De Panne.

Blanche en Zijn Peird is met gemak Vermanderes bekendste liedje.
Wellicht omdat de doorsnee Vlaming zijn West-Vlaamse volksgenoot graag portretteert als boer.
Maar het lied gaat helemaal niet over een landbouwer. Het lied gaat over wat vandaag onthaasting heet.
In 1971 had Willem er al een lied aan gewijd. Aan het feit dat de snelheid de schoonheid bedreigt.

02. WILLEM VERMANDERE - Piere de Beeste - 1971

Dankzij Blanche en Zijn Peird brak Vermandere met zijn derde album door in Vlaanderen.
Op de twee eerste platen zong hij nog iets nadrukkelijker in het West-Vlaamse dialect en tekstueel
liet hij zich inspireren door de Bijbel. Hij koos ook bewust voor authentieke, oude instrumenten.

Zijn derde album laat Vermandere horen zoals we hem tot op heden kennen.
Met zin voor humor schetst hij respectvol het portret van echte mensen als Piere de Beeste.
Door het leven getekende manne en vrouwen met gegroefde koppen en gesleten handen.
Op die manier kan je Willem de Constant Permeke van de kleinkunst noemen.

03. WILLEM VERMANDERE - Duizend Soldaten - 1976

Willem woont al jaren in Steenkerke bij Veurne, in het midden van het slagveld van de Grote Oorlog.
Dat heel wat van zijn liedjes verwijzen naar de gruwel die zich tussen 1914 en 1918 aan de IJzer afspeelde
is dus niet verwonderlijk. Het beste voorbeeld daarvan is de klassieker Duizend Soldaten.

Elk jaar in de aanloop naar Allerheiligen en Allerzielen tot aan 11 november (wapenstilstand)
kronkelt dit lied zich weer een weg door de herfstelijke ether van het Vlaamse radiolandschap.
Ik ken mensen die terecht heel erg stil worden bij het vaak ingetogen werk van Het Zesde Metaal.
Dan klinken de liederen van Wannes Cappelle zoals die van Willem als een deemoedig gebed.

04. WILLEM VERMANDERE - Lat Mie Maar Lopen - 1981

Lat Mie Maar Lopen is met stip het tweede pensioennummer van Vermandere.
Hij durfde in volle postpunk en koude oorlog tijden als onverschrokken geitenwollen sok
het terug-naar-de-natuur prediken. En het lied werd (en wordt nog steeds) vaak op de radio gedraaid.
Mocht het op single verschenen zijn, hij had er ongetwijfeld een hit mee gescoord.

Willem zingt zijn maatschappijkritiek ook graag vanuit de ik-persoon.
En daar zit ook de sleutel van zijn succes: artiest Willem zegt wat zijn publiek denkt.
Want wie van ons snakt er van tijd niet naar wat ademruimte? Vermandere verkoopt nooit
hoogdravende theorieën. Hij bespeelt enkel onze diepmenselijke verlangens en verzuchtingen.

05. WILLEM VERMANDERE - Voor Marie-Louise - 1981

Noorderbuur Herman van Veen nam dit lied ooit op in zijn theatershow.
Het wordt wel eens boven gehaald als pleister op nauwelijks te genezen zielenpijn.
En dan grijpt die grappige baardmans de luisteraar plots weer bij de beide oren.
Muziek kan uitnodigen ten dans, maar ook dienen als een deken van troost.

Net als de muziek van Herman van Veen worden liederen van Willem Vermandere
wel eens in de kerk gebruikt. Alsof het hedendaagse psalmen zijn en de manier waarop Willem
een nummer als Voor Marie-Louise in muziek giet, heeft ook haast iets sacraals. Dicht tegen de stilte aan.

06. WILLEM VERMANDERE - Voila C'est Ca - 1984

Vanaf de jaren 80 had Willem een vaste begeleidingsgroep rond zich geschaard.
Dat er lustig gemusiceerd werd, is goed te horen op dit originele coda van zijn zevende album.
Eigenlijk betreft het hier een instrumentale jam waarop Vermandere toch een tekst wist te componeren.

Een eindeloze reeks van typische, Vlaamse achternamen passeert de revue.
En daar weet Willem dan op te rijmen en te dichten zonder zijn spreekwoordelijk gat op te lichten.
Vervalt Vermandere tekstueel wel eens vaker in de rijmelarij, dan zit de meerwaarde vaak in de muziek.

07. WILLEM VERMANDERE - Ik Wil Maar Zeggen - 1988

Vanaf de jaren 80 krijgt de klarinet een steeds nadrukkelijker rol in de arrangementen.
Als ik me niet vergis leerde Herman het instrument bespelen van zijn vader en met zijn vaste band
waarin er plaats is voor een gitarist, een accordeonist en een percussionist wordt heerlijk gemusiceerd.

Er zit altijd wat ruimte tussen twee albums en dat is ook te horen aan de teksten.
In zijn maatschappij kritische liedjes komt Willem vaak verzen tekort om zijn onvrede te bezingen.
Ik Wil Maar Zeggen is daar een uitstekend voorbeeld van: een balans van wat er de voorbij jaren
al dan niet als een zwaard van Damocles boven ons hoofd hing. Muziek als uitlaatklep.

08. WILLEM VERMANDERE - La Belle Rosselle - 1988

La Belle Roselle is de vrouwelijke tegenhanger van Blanche met Zijn Peird.
Een lied dat steevast tot de rijke canon van Vermandere klassiekers behoort.
Inspiratiebron was een ontmoeting met het vrouwtje zelve in Frans-Vlaanderen.

Voor onze Nederlandse vrienden: Frans-Vlaanderen is een stukje van noordelijk Frankijk
waarin de oudere bevolking nog steeds een mondje Vlaams spreekt. Te weinig ruimte echter
om hier de historische context te schetsen. Maar La Belle Roselle is een prachtige karaktertekening
die ook muzikaal hout snijdt. Ik vraag me af hoe het lied zou klinken, mocht Arno het ooit eens coveren.

09. WILLEM VERMANDERE - Bange Blanke Man - 1991

Toen extreem rechts in 1991 overtuigend de Belgische verkiezingen won en zich
voor de komende twintig jaar op de politieke kaart zette, kon Willem zijn mond niet houden.
Voor het eerst in de geschiedenis bracht hij een single uit. Bange Blanke Man werd een klassieker.
De b-kant van de single was het al even tegen onverdraagzaamheid gekeerde De Vluchteling.

Met die kleine protestactie zat Vermandere heel even in het oog van de storm.
Beide nummers zouden terugkeren op zijn volgende album. En hoewel Vermandere
de culturele Vlaamse ontvoogding genegen is, is hij nooit vergeten dat ook het Vlaamse volk
in hun eeuwenoude geschiedenis meer dan eens vluchteling of gastarbeider geweest is.

10. WILLEM VERMANDERE - Dance Macabre - 1993

Nog een weerkerend thema bij Vermandere is de dood.
In het ijzersterke Dance Macabre lacht Willem Pietje de Dood * vierkant uit.
Heersen angstvalligheid en bedachtzaamheid in de verzen, dan slaagt de muziek er wel in
om de duivels te verdrijven. Al musicerend schudt Willem de klamme hand van de dood van zich af.

De tekst loopt weer over van de overpeinzingen, maar het blijft swingen.
Dat is bij Willem niet altijd het geval: soms zijn er meer ideeën dan het metrum toelaat.
Dit keer blijft Vermandere overeind in een lied met als adagio: "Ik zing, dus ik besta."

11. WILLEM VERMANDERE - Sneeuwland - 1997

Dat Willem als rijmelaar al eens uit de bocht gaat, is goed hoorbaar in Mijn Vlaanderland.
In de titelsong van zijn tiende langspeler probeert hij al opsommend de plus- en minpunten
van het Vlaamse volkje en zijn wat xenofobe inborst uit te spitten. Hoewel de tekst wat rammelt,
kiest hij niet toevallig voor een melodie die hoorbaar beïnvloed is door een Jiddische melodie.

Op dat album ook een loflied aan Willems pasgeboren kleinkind dat een later zou overlijden.
Dat verlies verwerkt Vermandere in het mini-album In de Donkerste Dagen, waarin hij muziek brengt
die hoort bij de periode van Allerzielen tot Kerstmis. Daarop onder het instrumentale Sneeuwland.

12. WILLEM VERMANDERE - De Spiegel - 1999

Ondertussen blijft Willem om de drie, vier jaar uitpakken met een nieuwe plaat.
Steeds nadrukkelijker daarin is het aandeel van de instrumentale, door de klarinet gedragen stukken.
Daarmee heeft zijn wat ondertussen wat versleten stem letterlijk een tweede adem gevonden.

Toch sluiten we af met een liedje over het steeds terugkerende thema van de ouderdom.
Door middel van De Spiegel haalt Willem parlando jeugdherinneringen op en voor je het weet,
wordt zo'n confrontatie met je eigen grijzende hoofd een aanzet voor een muzikale biografie.

* In Nederland heet Pietje de Dood trouwens Magere Hein (maar 't is dezelfde lastpak).

PORTRET van WILLEM VERMANDERE

18 favoriete liedjes in één playlist.



Blanche en Zijn Peird
Kasteel van Schelpjes en Zand *
Piere de Beeste
Den Tjoolder *
Klein Ventje van Elverdinge *
Duizend Soldaten
Lat Mie Maar Lopen
Ik Plante ne Keer Patatten *
Voor Marie-Louise
Ballade der Antiquiteiten *
Voila C'est Ca
Ik Wil Maar Zeggen
La Belle Rosselle
Bange Blanke Man
Dance Macabre
Mijn Vlaanderland *
Sneeuwland
De Spiegel

De nummers met * ontbraken in mijn bespreking en zijn dus de bonustracks.

PORTRET van URBANUS
http://oi61.tinypic.com/2ql6cci.jpg

Deze maand verschijnt er een integrale Urbanus box met al zijn platen.
Daarin ook een schijfje met zeldzaam en onuitgegeven materiaal.

Een goede gelegenheid om de populairste Vlaamse komiek in Nederland
een podium te geven in dit topic. Wat onvoldoende geweten is, is dat Urbanus
zijn carrière wel degelijk als muzikant en zanger bij de kleinkunst groep Anus begon.

Naar het voorbeeld van de immer stuntelige Jan De Wilde,
begon Urbanus meer aandacht te schenken aan de bindteksten tussen de nummers
die al dra ontaardden in minutenlange grappen en sketches. Anus verliet Urbanus
en zijn eerste solo-platen zal hij zich nog Urbanus van Anus blijven noemen.

In 1979 scoort Urbanus een nummer 1 hit in de Vlaamse hitparade met Bakske Vol met Stro.
Het was van 1972 geleden dat een Vlaamstalig lied het zo hoog geschopt had in de hitparades.
Begin jaren 80 breekt Urbanus ook door in Nederland, wat weinig Vlamingen gegeven was.

Ik had behoorlijk wat moeite om zijn rijke oeuvre te beperken tot 12 te bespreken klassiekers
en een speellijst van 18 favorieten (zoals ik dat in dit topic tot nu toe bij alle artiesten al deed).

01. URBANUS - De Wereld Is om Zeep - 1974

Urbanus trapt in 1974 af met een plaat die voor de ene helft uit live materiaal
en voor de andere helft uit in de studio liedjes bestaat. Het nummer dat tot op heden
de radio haalt, heet De Wereld Is om Zeep. Urbanus in de huid van de protestzanger.
Ook het nooit in studio-jas gestoken Gladde Iolen zal een favoriet blijken.

Urbanus begon zijn carrière als frontman van de skiffle groep Anus.
Die zongen aanvankelijk liedjes in het Brabants dialect, waarvan Gigippeke (van Meulenbeek),
terug te vinden op het eerste solo-album van Urbanus, nog een sympathieke getuige is.
Urbanus zou nog vier platen lang met zijn achternaam naar zijn muzikale afkomst vewijzen.

02. URBANUS - Moeke Medelij - 1975

Zijn tweede elpee uit 1975 draagt een dubbele titel (In de Weide / Op de Vijver)
die opnieuw een onderscheid maakt tussen een live-kant met hoofdzakelijk sketches
en een studio-zijde met liedjes. Daarvan zal Moeke Medelij uitgroeien tot een radiohitje.
Urbanus bekijkt de wereld door kinderogen: een aanpak die hem als gegoten blijkt te zitten.

Let op het bijzonder mooie blokfluit arrangement dat het lied kleur geeft.
De gekke piano (hier aanwezig in de intro) zal een muzikaal handelsmerkje worden.
De productie van deze en de volgende elpee is in handen van muzikale collega Jan De Wilde.

03. URBANUS - Vaarwel Theo - 1977

Urbanus maakt de overstap van Parsifal naar Philips en zijn nieuwe label brengt een single uit.
Vaarwel Theo brengt een haast sarcastisch relaas over de zelfdodingspoging van een loser.
Maar Urbanus is creatief genoeg om de tragiek te verpakken in best grappige verzen.
Toch zit ik als fan met een wat dubbel gevoel als tragiek een karikatuur wordt.

De langspeler Drie Sprookjes herbergt ook echt een klein boekje met drie sprookjes
die door Urbanus geschreven zijn en net als de hoes voorzien zijn van zijn eigen tekeningen.
Op dit album staan trouwens elf liedjes en slechts één, in de studio opgenomen, sketch.
De Zwaantjes zal nadien echter uitgroeien tot zijn meest legendarische grap.

04. URBANUS - Plezant Liedje voor Lud - 1978

In 1978 staat Urbanus op de rand van de grote doorbraak in Vlaanderen.
Dit keer wordt hij in de studio bijgestaan door producer Jean Blaute die tot diep in de jaren 80
met de zanger uit Tollembeek zal blijven samenwerken. Blaute weet de muzikale arrangementen
steevast te doorspekken met een humoristische toets die de liedjes zo mogelijk nog grappiger maakt.

Opnieuw vinden twee live sketches hun weg naar de tracklijst van Volle Maan.
In de gezongen liedjes zoekt Urbanus graag een balans tussen grappige nummers
en meer beschouwend werk. Op die manier zet hij zich in de Vlaamse kleinkunsttraditie.

05. URBANUS - Bakske Vol met Stro - 1979

In 1979 verscheen de single Als Moeder Zong waarin Urbanus de lotgevallen bezong
van een behoorlijk marginaal gezin. Het simpele inhaakrefrein was een meezinger waard.
Misschien belemmerde de verregaande platvloersheid in de tekst Urbanus om het nummer
nadien in zijn originele versie op cd uit te brengen. Het zal ook niet in de 22cd box Integraal zitten.

Nochtans struikelde katholiek Vlaanderen vooral over de tekst van de b-kant.
De vermeende heiligschennis die Urbanus daarin pleegde, duwden het lied tot op de eerste plaats
van de hitparade. Het was van 1972 dat een Vlaamstalige productie de top had kunnen bereiken.
De klingende productie van Jean Blaute zorgen voor een extra laagje kerstsfeer op de plaat.

06. URBANUS - Quand les Zosiaux Chantent dans le Bois - 1980

Met zijn derde single, de voorbode van zijn vijfde langspeler, bereikte Urbanus
één jaar later opnieuw de top 5 van de hitparade. Dit keer vermomde hij zich als chansonnier
en bracht een smartlap in een Frans waarop zoveel haar groeide dat je het rustig kon kammen.
De grap was dus enkel weggelegd voor wie een echt mondje Frans kon.

Een bijkomende anekdote: omdat Urbanus in het Frans zong, kon het lied
moeilijk opgenomen worden in de Vlaamse Top 10. Daarom besloot men om in de lijst de b-kant
af te drukken, een één minuut durend hoorspel dat luisterde naar de titel Het Ontroerendste Afscheid
van het Mooiste Meisje van Heel de Wereld (jammer genoeg ook niet opgenomen in de Integraal cd-box).

Leuk dat je aandacht aan Urbanus besteedt dazzler, al ken ik persoonlijk de stripboekenserie beter dan zijn muzikale capriolen. Maar nummers als De Wereld Is Om Zeep, Bakse Vol Met Stro, Madammen Met Een Bontjas en 1-2-3 Rikke Tikke Tik ken ik al heel mijn leven.

07. URBANUS - Madammen met een Bontjas - 1980

Madammen met een Bontjas wordt de single waarmee Urbanus Nederland zal inpakken.
Daar verscheen hij wel op 45 toeren in tegenstelling tot in Vlaanderen, waar eigenlijk alle liedjes
van zijn vijfde langspeler Is Er Toevallig een Urbanus in de Zaal behoorlijk grote radiohits werden.
Zo onthouden we bijvoorbeeld het duet met Jan De Wilde in het refrein van De Aarde.

Maar de protest skiffle van Bontjas blijft anno 2014 nog steeds stevig overeind.
Tekstueel had het lied veel het twee jaar oudere radiohitje De Kampioen, waarin Urbanus
zelf een go-cart bouwt uit voor een doorsnee kind beschikbare huis- tuin- en keukenmateriaal.

08. URBANUS - Kodazuur - 1982

Urbanus is ondertussen mega-populair in Vlaanderen, waar ook zijn stripreeks begint te lopen.
Met de aangebrande hardrock van Kodazuur heeft hij een nieuwe 1 hit in de Vlaamse top 10 te pakken.
Een voorbode van het toepasselijke getitelde zesde album Urbanus VI.

Die elpee verkoopt net als zijn voorganger als zoete broodjes.
En opnieuw halen bijna alle liedjes vlot de diverse vrije en officiële radiozenders.
Urbanus verschijnt ook regelmatig op televisie, met kortfilmpjes of grappige clipjes bij zijn songs.

09. URBANUS - Hittentit - 1982

Met Hittentit heeft Vlaanderens grootste komiek opnieuw een nummer 1 in de Vlaamse top 10.
De tekst van het liedje heeft hoegenaamd niets om het lijf. Pas in de laatste strofe wordt duidelijk
dat de amper twee minuten durende track de veel langere grap over de Hottentotten illustreert.

De muziek werd volledig door Urbanus' productionele rechterhand Jean Blaute geschreven.
Op subtiele wijze voegt Blaute een komische toets toe door het leggen van synthesizer accenten.
Eigenlijk kan je het nonsens liedje beschouwen als een soort synthpop pastiche.

10. URBANUS - 1-2-3 Rikke Tikke Tik - 1983

In 1983 probeerde Urbanus nog een non-album single toe te voegen aan zijn succesreeks.
Het op de economische crisis geïnspireerde Awel Merci steeg tot hoog in de Vlaamse hitlijsten.
Maar dat was eigenlijk vooral aan de hilarische b-kant 1-2-3 Rikke Tikke Tik te wijten.

We merken dan ook een verschuiving in het werk van Urbanus
dat aanvankelijk nog regelmatig naar het protestlied en kleinkunstgenre knipoogde,
waar nu langzaam maar zeker een soort verkleutering onderging. Dat de Urbanus strips
ook gretig door de jongste lezertjes tussen 7 en 77 jaar verslonden werden, was niet toevallig.

URBANUS - The Scratchin' Zwaantjes - 1984

De doorbraak in Nederland was ondertussen een feit geworden en het veelvuldig toeren
zorgden ervoor dat een nieuw album op zich liet wachten. Het zou uiteindelijk in 1985 verschijnen
en enkel uit liedjes bestaan die in een aantal gevallen leden onder een overdadige, jaren 80 productie.

In 1984 lukte die eigentijdse aanpak wel met The Scratchin' Zwaantjes,
waarop Urbanus zich al scratchend en breakdancend aan hip hop waagde.
Er werd geciteerd uit zowel de studo- als live-versies van zijn bekendste grap.
Het zou voor een tijdje de laatste, grote hit van Urbanus blijken.

12. URBANUS - Poesje Stoei - 1994

In 1994 heeft Urbanus drie langspeelfilms op zijn naam staan,
waarvan de twee eerste, Hector en Koko Flanel, nog steeds in de Vlaamse kaskrakerslijst staan.
Met de komst van de commerciële televisiezender VTM ging hij zich toeleggen op tv-werk.
En ook zijn stripreeks, waarvoor hij alle scenario's schrijft, bleef een bloeiende zaak.

Toch waagt hij zich in 1995 aan een comeback album met 11 nieuwe liedjes.
Eigenlijk zal alleen de single die het album inleidt ontsnappen aan de vergetelheid.
Poesje Stoei haalt opnieuw de toppositie in de Vlaamse top 10 en scoort zelfs in Nederland.
Tekstueel een wat stoutere, midlife-crisis update van het romantische Publiciteitsjaren uit 1982.

PORTRET van URBANUS

18 favoriete liedjes in één playlist



De Wereld Is om Zeep
Moeke Medelij
Vaarwel Theo
Pajottenland *
Plezant Liedje voor Lud
Bakske Vol met Stro
Quand les Zosiaux Cantent dans le Bois
De Aarde *
Madammen met een Bontjas
Kodazuur
Hittentit
Publiciteitsjaren *
1-2-3 Rikke Tikke Tik
The Scratchin' Zwaantjes
Ik Kom Af *
't Is Feest *
Poesje Stoei
De Zeppe & Zikki Song *

De nummers met * ontbraken in mijn bespreking en zijn dus de bonustracks.

't Is Feest is afkomstig van een non album EP en is gewijd aan het succes van de Urbanus stipreeks.
De Zeppe & Zikki Song is een veilig-verkeer lied uit 2009 dat bijna onverwacht een erg grote hit werd.

Goed nieuws.

De URBANUS box INTEGRAAL is zopas verschenen: goed voor 18 albums.

En in het bijhorende booklet staat te lezen
dat ook van de volgende artiesten binnenkort een verzamelbox verschijnt.

FERRE GRIGNARD integraal
RUM integraal
WANNES VAN DE VELDE integraal
WIM DE CRAENE integraal
ZJEF VANUYTSEL integraal

Eerstvolgende artiest in dit topic wordt Wannes Van de Velde.

PORTRET van WANNES VAN DE VELDE
http://oi61.tinypic.com/mmak5k.jpg

Ik zag hem eenmaal live spelen
en kwam hem twee keer in amper een maand tegen.
Een keer op de bus in Antwerpen en een keer op de trein in Gent.

Wannes Van de Velde liep nooit naast zijn schoenen.
Hij trok resoluut de kaart van de oude volksmuziek en bracht die in het Antwerps.
Maar zijn teksten behoren los van dat dialect tot de parels van de Nederlandstalige liedteksten.

In zijn eentje zorgde hij ervoor dat de Spaanse flamenco zijn Vlaamse wortels terugvond.
En hij bracht ook het Antwerps poppenspel weer tot leven. Wannes was een van de zeldzame kunstenaars
die haast moeiteloos een brug legde tussen het culturele verleden en de tegenwoordige tijd.

Aan de hand van 12 klassiekers zoem ik in op het oeuvre van Wannes.
Een playlist van 18 favorieten drukt uit wat Van de Velde voor mij betekende.

01. WANNES VAN DE VELDE - Jef Heeft M'n Sjiek Gerefuseerd - 1966

Wannes debuteerde in 1966 met een verzameling volksliedjes.
Hier en daar sijpelde een eigen tekst door, al dan niet op bestaande muziek.
Het derde album was een verzameling kerstliederen en -instrumentaaltjes.

Jef Heeft M'n Sjiek Gerefuseerd is uit die periode één van de populairst gebleven liedjes.
Opvallend is naast het gebruik van traditionele instrumenten, het scherpe stemgeluid van Wannes.
Andere favorieten uit die periode zijn Lied van de Lange Wapper, Mijn Sofieke en De Inquisitie.

02. WANNES VAN DE VELDE - Pieter Breughel in Brussel - 1968

Wannes hekelde meermaals het gebrek aan fierheid over de Vlaamse taal en cultuur.
Het was namelijk bon ton om in Vlaanderen te dwepen met het Franse chanson en literatuur.
Van de Velde was een flamingant in de oorspronkelijk betekenis van het woord, wars van extremisme.

Ik ben zelf een groot fan van de Vlaamse schilder Pieter Breughel.
Wannes kon zich van geen betere metafoor bedienen dan die van de middeleeuwse volksschilder.
Pieter Breughel in Brussel slaat een brug tussen de Spaanse overheersing en de Vlaamse ontvoogding.

03. WANNES VAN DE VELDE - Bordeel zonder Vrouwen - 1971

Toen in 1970 de Vlaamse kleinkunst zich definitief op de kaart zette met albums
van Zjef Vanuytsel, Jan De Wilde en de Gentse stadszanger Walter De Buck, konden ook
Wannes en Willem Vermandere niet achterblijven. Van de Velde zoekt een begeleidingsgroep.

Laat de Mensen Dansen wordt de eerste, echte Van de Velde plaat met een goeie mix
tussen eigen materiaal en bewerkingen van traditionele nummers. Daarop Bordeel zonder Vrouwen
waarin Wannes bewust de aandacht ("zonder vrouwen") op de culturele dimensies van het onderwerp legt.

04. WANNES VAN DE VELDE - Ik Wil Deze Nacht in de Straten Verdwalen - 1973

In 1973 schreef Van de Velde een liedje bij de film Home Sweet Home.
Het nauwelijks anderhalve minuut durende dansje Ik Wil Deze Nacht in de Straten Verdwalen
verschijnt met een Franstalige versie op de b-kant eveneens op 45 toeren. Een radiohitje is geboren.

Het lied zal zijn signatuur song blijken en wordt tot op heden door elke Vlaming meegezongen.
Als ik luister naar de poëzie waarmee de zanger het uitgangsleven in Antwerpen beschrijft,
moet ik, mede dankzij de zon in de accordeon, denken aan een terras van Van Gogh.

05. WANNES VAN DE VELDE - Mijn Mansarde - 1976

Met Mijn Mansarde had Wannes Van de Velde een behoorlijke radiohit te pakken.
Het lied was afkomstig van zijn meest succesvolle langspeler 'Ne Zanger Is een Groep.
Daar is ook het wat oudere Ik Wil Deze Nacht in de Straten Verdwalen op terug te vinden.

Een heerlijke paradox is Mijn Mansarde bij nadere beluistering.
Wannes gaat op zoek naar een stukje rust en natuur in het hart van de grootstad.
Op de vlucht voor de moderniteit en met de oprukkende urbanisatie als grote vijand.

06. WANNES VAN DE VELDE - Kerstmis Is Dien Dag Dat Ze Niet Schieten - 1976

Van de Velde schreef ook een bijzonder intrigerend kerstlied op zijn naam.
Vertrekpunt was het kerstbestand in WO I, dat weldra zijn honderdste verjaardag zal vieren.
Wannes maakt er dan ook in een handomdraai een heus anti-militaristisch pamflet van.

Het lied is nog steeds op de radio te horen en meteen de derde klassieker van dit album
'Ne Zanger Is een Groep waarvan ook de titelsong en het door Piet Piraat van Studio 100 gecoverde
Bitter Zeemanslied tot het collectief geheugen van de Vlaming behoort. Pet af voor onze Wannes.

07. WANNES VAN DE VELDE - In de Natuur Wou Ik Gaan Leven - 1978

Nauwelijks twee jaar later had Van de Velde een tweede voltreffer op 33 toeren klaar.
In het titellied knipoogt hij een beetje naar zijn West-Vlaamse spitsbroeder Willem Vermandere.
Die stond als een Permeke met zijn twee voeten in de Vlaamse akkers geworteld.

Wannes vraagt zich luidop af of zo'n pastorale koerswijziging op zijn linkse lijf geschreven staat.
In de jaren 70 maakt Vlaanderen immers kennis met de opkomst door het groene gedachtegoed.
Maar wie het lied tot zich neemt zal horen dat de baardige Wannes enkel in de stad gedijt.

08. WANNES VAN DE VELDE - Tussen de Duiven op 't Groenkerkhof - 1978

1977 was het Rubensjaar omdat de beroemde schilder zijn 400ste verjaardag vierde.
De Antwerpse grootmeester inspireerde Wannes tot een paar nummers op zijn nieuwste album.
Daarvan is het prachtige Tussen de Duiven van 't Groenkerkhof voor mij een absolute parel.

De verzen kronkelen zich, als waren het robuuste penseelstreken, doorheen de volkse melodie.
Het lied eert de geschiedenis van Vlaanderens meest beroemde schilder met een oprechte fierheid.
En voor onze noorderburen: het Groenkerkhof is de huidige Groenplaats (ooit een echte begraafplaats).