Nou, in mijn middelbare schooltijd gingen prog en disco absoluut niet samen, nee. Die twee kampen stonden echt lijnrecht tegenover elkaar. Net zoals hardrock en disco. Disco en punk, hoe verschillend ook, dat lag toch net wat anders. Beide muziekstijlen moesten het mede hebben van visuele uitingen: met hoe je erbij liep, kon je laten zien welke muziekstijl je adoreerde. Dat gold en geldt voor hardrockers/metalliefhebbers trouwens nog steeds.

Zelf heb ik die scheidslijnen nooit zo nadrukkelijk ervaren. Ik heb nooit zoveel onderscheid gemaakt tussen allerlei muziekstijlen. Ik vind leuk wat ik leuk vind, zonder me veel van de heersende conventies aan te trekken. Niet als houding, maar min of meer onbewust. Ik denk dat ik me in muziek altijd meer aangetrokken voelde tot de ideeenrijkdom in muziek, de uitvoering daarvan en de instrumentenbeheersing, zonder me om het genre te bekommeren.
Ik kan me herinneren dat ik soms bij de kassa van een platenzaak kwam aanzetten met een LP van - ik noem maar wat - Yes en Shalamar, en dat de verkoper vroeg: welke van de twee moet ik inpakken? - ervan uitgaande dat 1 van de 2 wel een cadeautje moest zijn. Niemand kon van die twee soorten muziek tegelijk houden.

Eind jaren zeventig leek die muzikale verzuiling een beetje af te vlakken: grote rock-acts namen massaal een disco-nummer op (Miss you, Da ya think I'm sexy, Shine a little love, I was made for loving you, Angel eyes, de lijst is eindeloos) en de uit de punk voortvloeiende new wave begon zich in toenemende mate te bedienen van dansbare elementen (Ian Dury, Blondie, The Clash, de hele New Romantics-beweging). Vaak vond ik juist dit soort nummers uit deze periode de meest interessant kruisbestuivingen opleveren. Je had ook veel van die artiesten die wel een soort disco maakten, maar niet als zodanig gezien werden: Grace Jones, Kid Creole & the Cocunuts bijvoorbeeld.

Overigens mogen in een draadje als dit de namen van Mothers Finest en Prince niet onvermeld blijven. De eerste band was mij mijn weten de eerste band die stevige hardrock met funk en disco mixte en Prince is natuurlijk altijd een grensoverschrijdend artiest geweest. Vooral hij zorgde ervoor dat de kloof tussen rock en funk steeds verder gedicht werd.

Grappig detail: ik heb genoeg muzikale vrienden die dansbare muziek die ze slecht vinden standaard 'disco' noemen, en dansbare muziek die ze wel aanspreekt noemen ze 'funk'. Soms klopt dat - want er zijn duidelijk aanwijsbare verschillen tussen die twee - maar vaak ook niet. In dat laatste geval is het gewoon muzikaal snobisme.

Ook een aardige, ja. Ik ben me pas later in mijn leven gaan interesseren voor 'echte' jazz, maar vrij veel namen kende in al uit het discothekencircuit. Want vrij veel jazzmuzikanten hebben ooit ook wel eens een disco-achtig album opgenomen.
Herbie Hancock voorop - die hield aan zijn funk-besmetting ten tijde van het Headhunters-album een disco-tic over die hij tot begin jaren tachtig voortzette, met albums als Sunlight, Monster en Feet don't fail me now. Maar ook Patrice Rushen, Quincy Jones en The Crusaders. Of Splash van Freddie Hubbard, een echte discothekenplaat.

Ik sta d'r altijd van te kijken hoeveel jazzmuzikanten je tegenkomt in de album-credits van de 'betere' funk- en discoplaten. Sowieso had je begin jaren tachtig met name in het uitgaanscircuit in de UK een hele jazzfunk-scene, met (de vroege) Level 42 als belangrijkste voorloper. Ik koester die platen, maar door jazzpuristen worden ze verfoeid.

Ik zie trouwens ook veel overeenkomsten tussen progrock en veel van die typische jaren zeventig fusion-platen. Die hebben vaak dezelfde opbouw, met veel lange nummers en instrumentale passages.

De wat betreft disco typerende ritmiek ,kan op het conto geschreven worden van drummer Earl Young.
Hij introduceerde de four on the floor techniek in een song van Harold Melvin & The Blue Notes Song: The Love I Lost uit 1973.
Een 4/4 ritme, waar de bassdrum in combi met een open high hat, lekker doorjakkerde.
Dit werd de hele jaren 70 in discomuziek gebruikt.
En uiteraard werden er door pop/rock en ook prog bands disco invloeden in de songs gebracht.
gaucho noemde er al een paar. Bands als Camel en Earth & Fire, gingen er ook mee aan de slag.

Earl Young - drummer van the Trammps, en later op veel Philly- en Salsoul-producties - maakte er inderdaad een handelsmerk van. Maar ik zou het begin van die proto-discoritmes toch eerder in de tijd willen plaats. You keep me hangin' on (Supremes) en Theme from Shaft (Isaac Hayes) lijken mij in dit opzichte belangrijke nummers.

Oh ja, absoluut. Maar in de 70's werd het echt heel veel gebruikt in de discomuziek, die een poos niet meer weg te denken was.

Dat klopt wel hoor. Moeilijk te zeggen wat de eerste disco-song was, maar rond 1973 begon de muziek wel vaste vorm aan te nemen met die kenmerken die je beschreef, en in dat jaar werd het volgens mij ook voor het eerst disco genoemd.
Je stelling dat Earl Young de grondlegger van de stijl is, klopt wel aardig. Er zijn oudere albumtracks van bijvoorbeeld de O'Jays, die dat ritme met die open hi-hat ook in zich hebben (eveneens van Young), maar niet zo duidelijk als op The love I lost. Daar hoor je zo'n beetje voor het eerst de groove die de rest van de jaren zeventig zou domineren qua dansbaarheid. Inclusief bijvoorbeeld Heart of glass van Blondie - precies hetzelfde ritme.

Misschien toch eens wat (oudere) Tamla Motown beluisteren en dan erachter komen hoe veel nummers identiek beginnen, met een tik op de snare, een roffel erachter. Gaye, Isley Brothers etc. Zo gek was dat niet, omdat heel vaak opnames met dezelfde studiomuzikanten werden gemaakt, net als in Muscle Shoals (Atlantic), waar gitaarheld Duane Allman tot de vaste crew behoorde - o.m. te horen in Hey Jude (Wilson Pickett) en, dacht ik, Loan Me a Dime (Boz Scaggs).

Met een beetje 'kwade' wil kan je zeggen dat de verwatering van de 'echte' R&B (Stax en Atlantic) tot de wat gladdere, WASP-geschikte, muziek van Tamla Motown, een parallel heeft in de 'gladstrijking' van funk tot disco. De invloed van producers (Patrick Cowley, Arthur Baker) en labels (Casablanca) niet moet worden onderschat.

Saturday Night Fever is wel een landmark in de geschiedenis van de disco, verder Studio 54 (New York), Alexandra (Stockholm), Cartouche (Utrecht), Escape (Amsterdam); het rare is dat begin '80, tenminste qua clubs, disco al eigenlijk over zijn hoogtepunt heen was; herinner me nog de droevige vertoningen op Sky, met een toen nog frissige Linda de Mol, van de eurochart top40 (of was het 30?), echt iets voor de teenyboppers.

Na '86 bloeide er een ander clubgenre op, waarbij je - in Londen - soms flyers in je handen gedrukt kreeg van een dance party op onverwachte locaties, maar da's een heel ander verhaal.

Interessant stukje Mjuman.
Toch maar eens het oudere spul beluisteren.
Booker T & The MG's wil ik ook nog wel even noemen.
Dat was zo'n beetje de vaste huisband bij Stax.

Steve Cropper - zijn licks zijn altijd te herkennen (Soul Man van Sam & Dave); btw ik had me niet vergist tav Loan Me a Dime meer info hier: An Anthology (Duane Allman album) - Wikipedia - en.wikipedia.org - dat is slechts een kleine selectie.

Studiomuzikant was niet een bijzonder goedbetalende job, het was in zeker zin "another day at the office"; verder logs werden lang niet altijd bijgehouden en da's wel jammer. De late erkenning die Clare Torry kreeg voor haar belangrijke bijdrage aan The Great Gig in The Sky (aanvankelijk slechts 10 GBP oid) spreekt wat dat betreft boekdelen.

Paradoxaal genoeg werden dus de belangrijkste bijdragers aan (de creatie van) een sound met een grijpstuiver afgescheept. Die 'traditie' bestond al veel langer want ook de musici in de band van good ole JB kregen niet veel meer dan een mager loon.

ahum en apropos: het ging hier toch over prog versus punk/disco, geachte vakbroeders. een verhaal zonder tegenstelling is wellicht leerzaam maar zo spanningsloos...dan lokt de ramsj.

Och wees niet gevreesd kuifenco, ik ben altijd bereid om prog weer te introduceren.
Dan zal de spanning van het contrast zo weer volgen.

Ik vond juist dat Mjuman al een manhaftige poging in die richting deed door te refereren aan The great gig in the sky.

En om bij de dezelfde band te blijven: Ik ken mensen die Pink Floyd betichten van disco - dat hoorden ze terug in de singles van The Wall: Another brick en Run like hell. Zit wel wat in, vind ik. In beide gevallen een vierkwartsmaat, en Run like hell heeft zelfs dat hi-hatritme waar de disco-era mee begon...

Funk werd door de rockliefhebber meer gewaardeerd dan disco omdat bij funk muziekinstrumenten (bas, gitaar, drums, vaak ook blazers) de basis vormden die door bands werden gespeeld. James Brown, Sly & Family Stone en Earth, Wind & Fire bv. genoten een groot aanzien. Disco is voornamelijk elektronisch en werd gemaakt door producers of DJ's.

Disco/dance is niet alleen een muziekstijl op de dansvloer gericht - voordien werd er natuurlijk ook gedanst - maar is ook een cultuur op zich. Het begon op 11 augustus 1973 toen DJ Cool Herc op zijn flat in New York een feestje hield met twee draaitafels, een mixer en (beperkte) elektronische apparatuur (werd ook de basis van hiphop). Sindsdien zijn producers en DJ's een grotere rol toebedeeld in het maken van muziek en meer bepaald disco (later dance).
Giorgio Moroder was (met Donna Summer) enorm bepalend voor de discosound en tevens Quincy Jones, Nile Rogers & Edwards en Patrick Cowley.

Een andere grote kenmerk van de disco is de vierkwartsmaat (het hi-hat-ritme) dat reeds aanwezig was in de Motown-sound en nog meer in de Philly-sound (en Theme From Shaft van Isaac Hayes kon je ook voorloper van de disco noemen).

Een belangrijk aspect is het gebruik van de elektronica, voordien gekoppeld aan progrock maar vanaf 1976 ook (en vooral) toegepast in de disco en dance. Disco heb ik vaak geassocieerd met ritmeboxen en elektronische bassen.

Disco/dance kan niet worden losgekoppeld van het uitgangsleven (vaak was er ook een specifieke, vaak extravagante kledij) en ook een belangrijk aspect van de disco is de 12 inch-single waar dat andere genres voornamelijk op album manifesteerden.

Aan de ene kant ben ik apert antiholist, aan de andere kant heb ik een nog grotere hekel aan zinloze simplificaties. In één ziel kunnen meerdere genres hun plek vinden, van een snuif prog (Yes - groot bewonderaar van Chris Squire), via Koetje Spring in 't Veld en Nelis de Jong (lp's uitwisselen op het peer-to-peer netwerk, a.k.a. schoolplein), soul/R&B, later westcoast met de boys in the band (nog later met puntschoenen wave en postpunk) en met Spaanse broek cum paisleyshirt in de dipso. Oja en jazz (Miles Davis) werd geserveerd op de Risk-avonden met de bèta's, die ons bij de uitwedstrijd dan verprogden (Softmachine, Curved Air, Gong, Caravan en andere droefenis) - als je muziek vergelijkt met seks, is prog voor mij een continue coïtus interruptus - en ja, wordt ik op 'prog of the worst kind' getrakteerd, trek ik gaarne een gehoorcondoom om m'n kop

aha weer bij de les. zo mag ik het graag zien. en Alicia... die begon zo voortvarend. hebben jullie haar nondeju al wéér in het fietsenhok opgesloten?!

Hoorde ik nu een bel?

Wat als je prog, punk én funk/disco combineert? Double Nickels on the Dime?

Met een anti-discokoptelefoon op?

Recent verschenen:

'The Show that Never Ends'
(the rise and fall of prog rock)

geschreven door David Weigel.

(nog niet gelezen, recensie nrc-next)