XTC - Black Sea (1980)

BLACK SEA 1980

Met Steve Lillywhite achter de knoppen, kreeg de manische
gitaarwave van XTC (zie eerste drie albums) een solidere basis.
En er was meer op Black Sea: hits bijvoorbeeld, want wie goed oplet
hoort dat XTC zelden zo catchy klonk als op hun vierde langspeler.

Respectable Street (uiteindelijk de overbodige vierde single)
zet meteen de toon: een meezingbaar refrein, stevig vastgeschroefd
op een bijna mechanische bas en drums structuur.

Een plaat van XTC vraagt altijd een extra luisterinspanning van het publiek.
Vaak bostst er een dissonant of vreemd akoord doorheen het arrangement.
Meteen is verklaard waarom XTC nummers zo weinig hitpotentie hebben.

Generals and Majors is de spreekwoordelijke uitzondering.
Bassist Colin Moulding (Making Plans for Nigel) schrijft per album
twee of drie songs, maar vaak zit er een onvolprezen hitkandidaat bij.
Deze eerste single van Black Sea laat steevast de beentjes huppelen.

Living through Another Cuba toont Andy Partridge op zijn dansbaarst.
Manische vocalen en doorspekt met ska invloeden en een meesterlijke
gitaar die je tegen wil en dank van je stoel sleurt: dance the Cuba.

http://nl.youtube.com/watch?v=-6SdxDQ6MrM
Let bij het clipje op de bijna panische podiumkoorts van Andy Partridge.
Niet lang hierna zou XTC beslissen om niet meer live te toeren.

Love at First Side brengt ons bij het tweede Moulding nummer.
Opnieuw is XTC bij de tijd ... reggae blijkt opnieuw de inspiratiebron.
Ook met de stemmetjes wordt gespeeld: dubby, arty en wavy.

Rocket from a Bottle neemt wat gas terug.
Een eerder onopvallende albumtrack die er voor zorgt
dat deze eerste plaatkant net niet geniaal kan genoemd worden.

No Language in Our Lungs sluit de eerste zijde gepast af.
Een wat tragere, slepende Partridge ballad waarin hij vocaal
gaat zeuren, en hier en daar met een onverwacht akoord strooit.

Zijde twee opent met het meesterwerk Towers of London.
In ingekorte (en lichtjes verminkte) versie als tweede single uitgebracht.
Met een heel poppy brug en doorweven met het klokken van de beiaard.

Op Paper and Iron laat Lillywhite de drums knallen.
Een nummer dat meer van een jam dan een afgewerkte song heeft.
Black Sea is eerst en vooral een rockplaat met popinvloeden.

Later zal XTC het poppy element in hun muziek gaan beklemtonen.
Burning with Optimism's Flames illustreert die accentverschuiving.
Een aanstekelijk refrein en erg grappige, bijna gesproken strofes.

http://nl.youtube.com/watch?v=i-ips-W3p7I

Sgt. Rock knipoogt naar Sgt. Pepper ... XTC houdt altijd
het Beatles handboek bij de hand, maar net als op de oudere
single This Is Pop, wordt ook deze ode aan de popmuziek
(en tevens derde single) ontwricht door geforceerde akoorden.
Maar altijd is er weer dat sterke refein dat de song rechttrekt.

Travels in Nihilon is een zeven minuten drumorgie.
Steve Lillywhite trekt alle registers open (denk ook bijvoorbeeld
aan Like a Song van U2) waardoor dit nummer over the edge klinkt.
Een trucje dat XTC nog eens zou overdoen op The Big Express,
waar Train Running on Soul Coal zichzelf te pletter rijdt in overproductie.

De 2001 remaster zet de bijhorende bonustracks weer op z'n plaats.
De orginele CD release plaatste die storend tussen beide plaatkanten.

Het zenuwachtige Smokeless Zone (afkick wave voor rokers?),
het ska vriendelijke Don't Lose Your Temper en het hypnotiserende
The Somnabulist zijn in de eerste plaats experimenteler en
op die manier ook begrijpelijkerwijs de b-kantjes.

Twee van mijn favoriete tracks op dit album, 'Sgt. Rock' en 'Travels in Nihilon', benadrukken mede door het sterke contrast de creativiteit en veelzijdigheid van deze band. De mannen van XTC hebben al veel uithoeken van de popmuziek bezocht en naar mijn mening over het algemeen met succes. Zo ben ik juist gecharmeerd van de ska invloeden in 'Living Through Another Cuba', evenals ik dat ben van bijvoorbeeld het poppy/punk album 'Go2', het beatleske 'Apple Venus I' en de psychedelische uitstapjes onder het pseudoniem 'The Dukes Of Stratosphear'. 'The Black Sea' lijkt mij na 'Apple Venus I' een goed begin om kennis te maken met XTC, om daarna te ontdekken dat zelfs een veelal ondergewaardeerd album als 'Mummer' meerdere mooie nummers bevat, zoals 'Beating Of Hearts', het apocalyptische 'Deliver Us From The Elements' en het jazzy 'Ladybird'.

Mijn bespreking uit het Niels Tip-Topic. Deze werd me getipt door dazzler:

Nummers schrijven kunnen deze gasten: en hoe. Ongelooflijk leuke en catchy new wave vol met leuke melodieën, sterke coupletten en refreintjes die wel de hele dag in je hoofd kunnen blijven hangen. Een erg vrolijk album, een feestje van zo'n 50 minuten. Denk echter niet dat dit een pak vrolijkheid is zonder verdere inhoud, want dat is het zeker niet. Dit is muziek die erg goed in elkaar steekt en er wordt strak gespeeld. Daarnaast heeft dit ook wel een rauw randje: ondanks de vrolijkheid en het feit dat deze nummers ontzettend catchy zijn begrijp ik wel waarom deze band geen hits gehad heeft. Pere Ubu is een naam die bij me opkomt als ik dit beluister, al is dit wel een pak poppier. Dit heeft naast de muzikale stijl ook veel te maken met de enigszins aparte zang van Andy Patridge, ook verantwoordelijk voor het feit dat deze popmuziek 'ander klinkt dan anders', want je moet er wel van houden. Ikzelf kan het zeker waarderen en erger me er allerminst aan. Het album blijft behoorlijk constant, al verkies ik de eerste helft wel over de tweede helft en zijn er toch wel duidelijk hoogtepunten (Love at First Sight, Rocket From a Bottle en Generals and Majors om er wat te noemen) die werkelijk ongelooflijk catchy zijn en een enkel iets minder interessant nummer, al zijn dit ook prima nummers want slecht wordt dit nergens. Daarnaast is dit ook een album dat je vaker op kunt zetten, ik heb dit flink wat keren gedraaid in toch behoorlijk korte tijd. Een pak goed gearrangeerde vrolijkheid vat wat dit album is denk ik wel samen.

Bijzonder vrolijke plaat dit, gelijk al de eerste 2 nummers die geweldig klinken. Alleen bij Living Through Another Cuba heeft op mijn koptelefoon van die irritante geluidjes die mij kippevel bezorgen. Krakende piepjes dit werkt niet goed bij mij, terwijl het nummer erg vrolijk is.

Gelukkig is dit verdwenen bij het 4de nummer ,dat me ergens doet denken aan een mix van The Clash en Madness, erg catchy in de goeie zin van het woord.

Rocket from a Bottle zoals Dazzler aangeeft inderdaad niet de beste track van het album, blijft ook niet meteen hangen. En ook No Language in Our Lungs vind ik zeker geen goed nummer, Traag en voortslenterend.

Towers of London wel weer een lekker nummer. Nog beter .Paper and Iron (Notes and Coins) met een geweldig intro. De vrolijkheid blijft bij Burning with Optimism's Flames.

Het ietwat bluesachtige Sgt. Rock (Is Going to Help Me) doet me dan weer wat minder.
Travels in Nihilon met de machtige drums sluit dit prima album in stijl af.

Het vrolijke Living through another Cuba heb ik altijd een geweldig nummer gevonden.Stond destijds op de prima verzamelaar Life in the European theatre (een anti-kernwapen plaat of zoiets).De rest van Black sea heb ik pas onlangs gehoord en dat blijkt vrijwel van hetzelfde hoge nivo te zijn.Kwaliteitspop met een rockrandje waarbij vooral opvalt wat voor geweldige songschrijvers de heren van XTC waren.Sterk en invloedrijk album.

Na het intro van Respectable Street hoor je een gitaarspel welke mij doet denken aan Parklife van Blur, zo hebben deze gasten ook goed geluisterd naar de hoge koortjes van XTC.
Dat gekraak in het begin zal wel zo horen, maar ik kan mij goed voorstellen dat men vroeger met het album terug naar de platenzaak zou gaan.
XTC laat bij Respectable Street een sound horen wat voor liefhebbers van punk, maar ook van Joe Jackson de moeite waard is.
Generals and Majors ken ik al van verzamelaar Fossil Fuel, deze scoorde als single minder dan Senses Working Overtime en Making Plans For Nigel, wat misschien wel komt door dat gefluit tussendoor, van mij had dit niet gehoeven; het geheel was al vrolijk genoeg.
Living Through Another Cuba heeft zijn momenten, al vind ik het begin wat minder, wanhopig tegen het valse aan klinkend. Madness en The Specials lieten van zich horen, en die ska invloeden hoor je hier ook terug.
Love at First Side ken ik ook al van de verzamelaar, ook wel een typische single, maar minder sterk dan Generals and Majors.
Vervolgens wat Talking Heads invloeden (Psycho Killer) in het stotterende Rocket from a Bottle, en toch blijft het herkenbaar XTC.
Bij No Language in Our Lungs gaat het tempo omlaag, met vreemde muzikale wendingen in het geheel, deze hadden voor mij wat minder prominent aanwezig mogen zijn.
Towers of London kende ik dus ook al, het lijkt alsof ze op de b-kant het tempo net wat omlaag schroeven; wel weer een prima opener.
Op Paper and Iron vallen opeens die tribal drums in, wat het een mooi warm geluid geeft.
Burning with Optimism’s Flames is zeer dansbaar, maar ook hierin zitten wat lastige wendingen, maar die horen dan ook bij deze band.
De overgang naar Sgt. Rock (Is Going to Help Me) is lekker, maar ook wat vreemd; bijna Primus achtig (die band maakte trouwens nog een mooie cover van Making Plans For Nigel, maar dit als anekdote).
Veel mooi lawaai in de drums van Travels in Nihilon, wat het een goede extra spanning geeft.
Heerlijke afsluiter van Black Sea.
XTC blijft voor mij een band, waarbij de erkenning pas veel later kwam.
Volgens mij hebben ze onbewust veel invloed gehad op verschillende Britse bandjes.
Muzikaal zie ik ze regelmatig als de Engelse versie van Talking Heads, al hadden die net wat meer Afrikaanse invloeden.

Weeral een prachtig pop plaatje rijker van deze heren. Ze blijven mij verbazen. Als jonge snaak vond ik bijvoorbeeld " Towers of London " al een geweldige single. Nu ben ik pas de laatste jaren cd materiaal van XTC gaan verzamelen en tja beter laat dan nooit zeggen ze dan.

In 2018 schreef jnkns een fraai en verhelderend epistel bij voorganger Drums and Wires. Daarin o.a. de zin: "De XTC catalogus kun je in drie delen opsplitsen: avontuurlijke new wave (White-Go-Drums), pure pop (Sea-Settlement-Mummer-Express) en tenslotte baroque pop (Sky-Oranges-Nonsuch). Het geeft ook de ontwikkeling aan van XTC; ze werden steeds rustiger, gestileerder, sentimenteler, Paul McCartney-achtiger."

Black Sea is dus niet alleen de vierde van XTC, maar ook de eerste van fase 2, zonder toetsenist Barry Andrews. Aan gitarist Dave Gregory (tevens enige synthesizer, piano en pijporgel/vox humana) de taak zijn voorganger te doen vergeten. Geproduceerd door Steve Lillywhite, herkenbaar aan het grote drumgeluid. Toch klinkt diens productie hier nét even vétter dan het debuut van U2 uit ditzelfde 1980.
Ritmesectie Colin Moulding (bas) en Terry Chambers (drums) slaat zich wederom met befaamde lenigheid door de muziek heen, waarbij opvalt dat iets van de springerigheid van voorheen is verdwenen. Andere rode draad is natuurlijk zanger en gitarist Andy Partridge (tevens enige synths) met zijn herkenbare, krachtige en lenige stem. Eentje waar ik steeds opnieuw voor val, absoluut één van mijn grootste favorieten in de alternatieve rock.

Enkele hoogtepunten mét de vermelding dat Black Sea geen zwak moment kent en dat elf nummers lang (zes op kant 1 en vijf op 2); tevens de vermeldingen uit de Britse hitlijst. Het uitgelaten Generals and Majors haalde als single in september 1980 #32, stemmiger is slotlied van kant 1 No Language in Our Lungs.

Dan de opener van kant 2, het midtempo-swingende Towers of London (als single in oktober #31), extra gecharmeerd van het drumgeluid ben ik in Paper and Iron (Notes and Coins), het vrolijke en swingende Sgt. Rock (Is Going to Help Me) dat als single in februari '81 tot #11 kwam en enkele tegendraadse gitaarakkoorden bevat en mede dankzij de vette percussie het ruim 7 minuten durende slotlied Travels in Nihilon. Daarin een "Tibetaans monnikenkoor", lijkend op hetgeen ik onlangs tegenkwam bij Skids, waar Mick Glossop producer was.
Al vanaf 2001 verkrijgbaar in geremasterde cd-versie met drie bonusnummers die niet onderdoen voor de rest. Met de percussie, dansbare beat en zanglijn van Smokeless Zone moet ik warempel aan Duran Duran denken, Don't Lose Your Temper is aangenaam fel en in het mysterieuze The Somnabulist slechts een sobere synth en ingetogen zang. Qua sfeer á la die befaamde tweede plaatkant van David Bowies Low. In 2017 verscheen een zeer uitgebreide editie met knoppenwerk van Steven Wilson.

En zo blijkt opnieuw: wie XTC zegt, zou niet aan dommakende pilletjes moeten denken, maar aan deze heerlijke groep uit Swindon. Voor de vierde keer op rij geef ik vier sterren.
Mijn reis door new wave kwam van het sterke debuut van het Nederlandse Nasmak en keert terug naar dat koninkrijkje. Op naar Party van The Tapes.