Destijds, we hebben het nu over oktober 2010, serveerde ik 808’s & Heartbreak af met de woorden ‘Nee, met sterkere liedjes was dit een topper geweest, nu is het voornamelijk een kwestie van mooi geluid met matige liedjes.’ Zoals Bredero ook al aangaf, het kan verkeren, want anderhalf jaar en vele luisterbeurten later is eindelijk het kwartje gevallen. Sowieso, ik heb altijd een stemmetje in mijn achterhoofd gehad dat me sommeerde deze cd nog een kans te geven, het liefst nadat ik ‘m aan zou schaffen. Recent is het er toch van gekomen.
Destijds werd ik geprikkeld door de vergelijkingen die AllMusic maakte met New Order en The Cure, waar ik behalve in vrij gothische opener ‘Say You Will’ niet veel van terughoorde. West vond ik eigenlijk een circusfiguur (was het in 2010 net niet in de nadagen van het Taylor Swift-incident?) en zijn bewering dat hij met 808’s & Heartbreak in het rijtje Beck, Thom Yorke en nog iemand (excusez-moi, die derde ontschiet me even) vond ik vrij bizar. Afijn, ik zat vol verwachtingen en ik vond het een tegenvaller. Ik geef het toe, ik heb de plaat misschien drie of vier keer via Spotify geluisterd en weggezet als saai, op een aantal sterke momenten na.
Het kan door James Blake komen, die vorig jaar debuteerde met een intrigerend album vol avant-R&B, om maar weer eens een term te bedenken. 808’s & Heartbreak kan in retrospectief als een logische voorganger gezien worden. R&B, van dat soort met flinke autotune, wordt gekoppeld aan introspectie en een drang naar avontuurlijkheid. Uiteindelijk zijn West en Blake op die albums beiden autotune-singer-songwriters.
Het knappe aan dit album is ook dat West een strak idioom gevonden heeft waarin hij consequent zijn nummers vormgeeft. De 808 uit de titel levert tribale of in elk geval erg elementaire ritmes af, die verder aangekleed worden met dwalende piano’s of andere toetsenpartijen. Hier zingt West overheen en zijn stem wordt flink door de autotune gehaald. Nu vind ik dit effect al snel heel ergerlijk, het is ook een van de redenen waarom ik Glee een kutserie vind, maar West voert het allemaal wat op zodat er geen sprake meer is van een gecorrigeerde stem, maar meer een soort vocoder, inderdaad net als Blake later. Het onderstreept het liefdesverdriet in de teksten op een bepaalde manier, Wests stem wordt onnatuurlijker, waardoor de teksten harder binnenkomen. ‘My friend showed me pictures of his kids/All I could show him were pictures of my cribs’ in albumhoogtepunt ‘Welcome to Heartbreak’ wordt nog wanhopiger, nog ongemakkelijker. Als West de autotune ook nog eens overstuurt in nummers als ‘Amazing’ en ‘Love Lockdown’ klinkt hij zelfs een beetje psychopathisch, alsof het zijn eigen schuld is dat zijn meisje bij hem weg is.
Op zo’n moment snap ik AllMusic wel. Af en toe moet ik nog wel eens aan Joy Division denken, aan hoe het toch had geklonken als Ian Curtis een autotune had gehad, om even een vrij belachelijk beeld aan te snijden. Maar toch, als Curtis nu z’n liefde voor Kraftwerk nog wat extra aangezet had en consequent een vocoder zou gebruiken? 808’s & Heartbreak zit soms tegen de duisternis van Closer aan, waarbij sommige momenten als het bijna carnavalesque ‘RoboCop’ af en toe de ongemakkelijkheid doorbreekt. Mooie plaat, net zo koud als een betonnen muur en ergens toch best troostrijk.