A Perfect Circle - Thirteenth Step (2003)

Thirteenth Step, waar moet ik beginnen? Dit is de plaat die sinds z'n uitgave mij nooit meer heeft los gelaten. Sterker nog; drie jaar na dato doet 'het' nogsteeds goed. Met Thirteenth Step ben ik in het hele Tool, APC gebeuren gerold. Tool kende ik dan al, van Parabola, maar voor de rest had ik er nog niet zo'n interesse in.

Goed, drie jaar geleden zat ik in de voorjaarsvakantie op Madeira, een eiland in de Atlantische Oceaan, ongeveer 700 kilometer ten westen van Afrika. Naast de mooie tijd die ik daar had, was er iets anders dat me bezig hield. "Van wie is die vage clip op MTV?" vroeg ik me af tijdens een wandeling langs steile rotsen en diepe dalen. In het hotel aangekomen zag ik die rare clip waarempel weer. Het was de clip van Weak & Powerless dat op mijn netvliezen viel. A Perfect Circle stond er bij.

Het bleef echter niet alleen bij Weak & Powerless. The Outsider kwam ook op de buis. Eenmaal weer in Nederland had ik de CD gekocht, dat was een keuze waar ik achteraf op terug kijk en denk "daar is het begonnen". Zo was het. Een sideproject van Tool's Maynard James Keenan, ik dacht al dat ik zijn stem kende... Met Thirteenth Step ben ik naar Mer De Noms gaan luisteren, vervolgens naar Lateralus en uiteindelijk AEnima. Wat me constant gegrepen heeft is de stem van Maynard. En niet alleen z'n stem, ik heb me echt tot in de late uurtjes lopen verdiepen in z'n biografie, z'n karakter/persoonlijkheid & bedoelingen van zij werk. Gaandeweg heb ik hem steeds meer leren kennen, maar uiteindelijk toch niet. Ondoorgrondelijk, geheimzinnig, en dubbelzinnig.

Dubbelzinnigheid ben ik overal tegen gekomen. Mer De Noms bijvoorbeeld, wat je kan intepreteren als 'zee van namen' (mer de noms) maar ook als 'verdomme' (merde, de noms).. "Opening, to heal", "Openings to heal", de bandnaam in combinatie met het logo, ik heb overal mijn tijfels over gehad. Interessant genoeg, naast de muziek.

Wat is Thirteenth Step ten diepste? Ik heb veel speculaties gehoord dat dit album gerefereerd zou worden aan het "Twelve-Step program". Dit is een procedure om alcohol verslaafden in twaalf stappen te laten afkicken. Een stap binnen deze procedure is bijvoorbeeld: Made a decision to turn our will and our lives over to the care of God as we understood Him. Paradoxaal genoeg kent Thirteenth Step twaalf nummers, waarvan de '13e stap' óf genezing zou kunnen betekenen, óf een val in de afgrond. Kom ik later op terug! Hoe dan ook, Maynard James Keenan zegt dat zijn album niets met die afkickprogramma te maken heeft en dat het gerelateerd is aan zijn dertien jaar werk in de muziekindustrie. Dit lijkt me toch enigzins een leugen. Het "Twelve-Step program" heeft een sterke samenhang met de nummers die op dit album staan. Het hoofdthema is drugs, waarbij het afkicken van drugs een
grote rol speelt in de nummers.. Van Maynard weet ik ook dat hij flink aan de drugs was ten tijde van de het eerste album "Mer De Noms". Foto's lieten grote opgezette ogen zien van Maynard. Met Thirteenth Step komt Maynard terug, niet als verslaafde, maar als iemand die vecht tegen zijn verslaving.

En zo begint het avontuur. The Package beschrijft de wil en het verlangen naar drugs. Een sinister hoorspel over iemand die z'n drugs nodig heeft en zo snel mogelijk weer weg wil zijn ("Give me what's mine, then I'm out the door again") desnoods met leugen. The Package als titel refereert hier ook aan de drugs. Weak and Powerless drukt onmacht en hulpeloosheid uit. Grappig dat Maynard tijdens een live acoustic version van dit nummer zegt "I don't know if you have any friends that are in recovery, or are addicted somehow".. Als luisteraar ben je al behoordlijk de plaat ingezogen.

We gaan verder. The Noose heeft weinig te maken met het thema drugs maar kan wel op twee manieren geintepreteerd worden. Gaat dit over Bush ("Recall the deeds as if they're all, Someone else's atrocious stories" of over Jezus ("With heavens help you cast your demons out")? Of over weer iemand anders misschien? Gezien APC's politieke lading in eMOTIVe kies ik toch voor optie 'Bush'.. De sfeer is inmiddels onbeschrijfelijk mooi geworden. Het geluid stort als een waterval over je heen wanneer de laatste zinnetjes: "Your Halo, Slipping down" afgespeeld worden.

Blue valt ook buiten het hele drugs gebeuren, maar is wel typisch 'Maynardiaans'. De heer MJK heeft iets met water. Is het niet "Best to keep things in the shallow end, Cause I never quite learned how to swim " dan is het wel "Learn to Swim" op Aenima. Blue komt voor mij over als een koude zonsondergang. Het lijkt een vredig en kalm nummer, maar de tekst zet me weer aan het twijfelen; "she's turning blue, while I just sit and stare at you " = verdronken/dood?

Enfin, Vanishing is het nummer geworden dat ik misschien wel het meest heb gehoord in mijn leven. Op mijn Last.fm pagina (REEG) staat ie over de 150x geluisterd, om nog maar te zwijgen hoe vaak ik em op mijn mp3 speler in bed heb geluisterd. De sfeer is PERFECT. Ik heb niets aan dit nummer toe te voegen. Het atmosferische karakter, het ogen dicht doen en weg drijven. Perfect. Een trip!

A Stranger refereert weer sterk aan drugs. "I'm better off without you, tearing my will down". In dit nummer bevind je je weer in een plek waarin alleen APC je mee kan nemen. Een halo, een hoger iets. Ik zou niet weten wat. The Outsider is het nummer dat me het eerst het meest opviel door zn explosieve kracht. Nu doet het me minder dan de rest, maar dat neemt nog niet weg dat dit een heerlijk hard nummer is 'tussen de bedrijven door'.. The Nurse Who Loved Me doet me denken aan een ziekenhuis, waarin je beter wordt gemaakt, gerehabiliteerd. Een 'fix' voor iemand met een een verslaving. Jammer eigenlijk dat ik laatst ontdekte dat dit een cover was. Geslaad niettemin.

Pet link ik graag aan the Noose. Het thema oorlog zit er ook al deels in verwerkt, alleen nog niet zo sterk als op emotive. Lees tussen de regels door en je ontdekt dat dit niet enkel over kinderangsten (boogeymens) gaat; "Swayin to the rhythm of the new world order and Count the bodies like sheep, To the rhythm of the war drum"...

Gravity, momenteel mijn favoriete nummer. Het vallen en opstaan van iemand die het zo moeilijk met zichzelf heeft. In dit nummer wordt het thema wel erg expiliciet overgebracht:

calm these hands before they
snare another pill and
drive another nail down
another bleeding hole
please release me

Kippenvel. Het album wordt afgesloten met de laatste zinnen uit Gravity:

Lift me back up to the sun
I choose to live, I choose to live

De laatste stap is gezet. De dertiende stap, en niet richting de afgrond maar de goede kant op. De persoon (Maynard) dat in het begin van het album een ongekende dwang heeft naar drugs, beschrijft hier zijn eigen genezing. Op 10,000 Days van Tool keer het 'genezingsmotief' ook terug, in het nummer Jambi:
"But you changed that all for me, lifted me up turned me round".

Thirteenth step als keerpunt.



Het lange verhaal hierboven vertelt waarom deze plaat bij mij op nummer twee staat. Een gedeelde eerste positie is ook goed. Ik zou nog zo veel meer kunnen schrijven, maar dit lijkt me genoeg

Lange tijd wilde ik al eens een lange review schrijven en ik heb besloten om dat hier te doen.

A Perfect Circle - Thirteenth Step

In veel opzichten is Thirteenth Step van een genre overstijgende schoonheid. Hier staat een groep muzikanten die op zo'n angstwekkend perfecte manier emotie weten te versmelten met geluid dat het voor veel luisteraars een te heftige ervaring is.

Dit is muziek voor iemand die door zijn krachten heen is, aan de bodem zit en zelfreflectie zoekt. Deze persoon zal kracht en troost vinden in het feit dat hij begrepen wordt door mensen die geweest zijn waar hij is en dat er zulke schoonheid uit voort kan komen. Het luisteren van Thirteenth Step is een catharsis die je aan het eind leeg maar met nieuwe kracht en vastberadenheid achterlaat. Dit is geen achtergrondmuziek en dit is niet voor mensen die alleen maar met een glimlach door het leven gaan. Wie durft te erkennen dat de minder vrolijke, verdrietige en zelfs pijnlijke dingen in het leven van een ongekende schoonheid kunnen zijn en beseft dat deze ervaringen zelfs essentieel zijn voor een emotioneel vol leven zal dit kunnen waarderen.

Een ding dat opvalt na vele luisterbeurten is de omslag die plaats vind vanaf het nummer The Outsider. De eerste 6 nummers klinken als iemand die droevig en krachteloos zit te wachten op het einde. De toon van The Outsider wordt echter verbeten en gefrustreerd. De buitenstaander probeert hem (Keenan) wakker te schudden en kijkt vol afschuw naar wat er van hem geworden is.(1)

Hierna verandert de toon enigszins. Het klinkt nu eerder hoopvol dan machteloos. De weg naar het herstel begint zich in te zetten. Dit gaat echter niet gemakkelijk. Pet beschrijft de verleiding die de drugs en zijn oude leven nog steeds op hem uitoefenen.(2)

Uiteindelijk krabbelt hij weer uit het dal en durft hij zelfs weer omhoog te kijken. Gravity beschrijft hoe hij zichzelf wil overgeven aan een onbekende macht omdat hij zelf niet sterk genoeg is. De laatste zin van Gravity: "I choose to live". Hiermee wordt het emotionele diepe dal waar dit album de luisteraar door voert met hoop afgesloten.(3)

Dit is voor mij een van de weinige albums die ik vrijwel onmiddelijk een plek in mijn top 10 heb gegeven en daar zal hij waarschijnlijk altijd wel blijven staan. Het is een van die weinige albums die muzikaal, tekstueel en emotioneel precies de juiste snaar bij mij heeft weten te raken. Hoewel Keenan's verhaal persoonlijk en drugsgerelateerd is zorgt zijn de thema's die aangesneden worden veel meer universeel.

Thirteenth Step heeft voor mij in ieder geval bevestigd dat muziek zoveel meer is dan alleen vermaak. Maar dat wisten we hier natuurlijk al langer.

Hieronder staan nog de links van de lyrics waarna ik verwijs.
(1) http://www.lyrics007.com/A%20Perfect%20Circle%20Lyrics/The%20Outsider%20Lyrics.html

(2) http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Pet-lyrics-A-Perfect-Circle/B81D48CC386D3DC248256D820009463F

(3) http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Gravity-lyrics-A-Perfect-Circle/E75C71A2648F542248256D82000940A6

Geen slechte nummers, wel enkele mindere. Lullaby, Crimes, Vanishing, A Stranger en The Nurse Who Loved Me zijn maar kneusjes in vergelijking met de rest. Verder ontbreekt het in sommige nummers wat aan drive (bijvoorbeeld The Outsider, dat hier wel een favoriet blijkt te zijn). Hierdoor blijft het album voor mij steken op 4*, hoewel het een dik halfuur 5* materiaal bevat.

Thirteenth Step is wederom een sterk album van A Perfect Circle. Net als bij Mer de Noms spreekt vooral de eerste helft me aan. Met The Noose heeft het album, net als zijn voorganger, een bijzonder mooie ballad in huis (dat intro, die climax...), The Outsider is weer een heerlijke uitbarsting en er staan erg veel nummers op die gewoon erg goed zijn. Wat een mooie en veelzijdige stem heeft die man toch, eigenlijk niet leuk meer.

Het onevenwicht in dit album is opvallend: de eerste vier nummers, The Outsider en Pet zijn stuk voor stuk hoogvliegers in de catalogus van deze groep en kunnen zich wat mij betreft zelfs met de output van dat andere Maynard-project meten. De rest zegt me dan weer weinig (Gravity, A Stranger, Vanishing) tot niks (The Nurse Who Loved Me, Crimes, Lullaby). Het goede materiaal is wel voldoende om deze toch 4 sterren op te leveren. Met Weak and Powerless of The Outsider mag je mij elke dag wakker maken.

Er zijn nummers die, wanneer ze op de bas zijn geschreven, onheilspellend en dreigend klinken. Ik heb dit geleerd van Eric Blackwood, leadzanger van de band "Edison's Children" van astronaut Neil Armstrong, een Marillion-project met in de hoofdrol Pete Trewavas, mijn favoriete band en won 's werelds grootste bassist bij Prog Magazine (nadat Rush's Geddy Lee met pensioen ging). Nummers die op de bas zijn geschreven, kunnen zo intens zijn en The Package is misschien wel de beste van hen. Asfyxiation by Edison's Children en Apart by The Cure zijn voorbeelden van zulke diepe ... slechtheid. Er is diezelfde "Edison's Children"-achtige spookachtigheid in The Noose die herinneringen oproept aan de vroege Peter Gabriel Genesis in het begin van Supper's Ready of de 12-snarige sectie van Cinema Show. Het nummer weeft een web van leugens en bedrog en neemt je als luisteraar mee naar een plek die beangstigend is. Maynard probeert dat kwaad in Tool te brengen en doet dat ook, met veel succes met harde doordringende gitaren en bas, maar hier worden we in het donkere, koude isolement gelaten en dit nummer is zo goed als maar kan.