Jethro Tull - Stand Up (1969)

Ik ben de laatste tijd weer wat meer Jethro Tull aan het draaien in (ongeveer) volgorde van uitkomen en dan blijkt toch hoe enorm sterk hun beginjaren waren. Veruit mijn meest favoriete periode van de band, al zitten er in hun latere jaren ook nog vaak pareltjes tussen zoals Big Riff and Mando op Rock Island. In ieder geval waren Ian Anderson en co hier nog fris en fruitig om het zo te noemen en hadden ze de niet zo eenvoudige taak om een vervolg te breiden aan This Was, hun uitstekende debuutplaat. Dat vervolg werd uiteindelijk Stand Up en dat blijkt een profetische titel te zijn, want hier kun je onmogelijk bij blijven stilzitten. Opener A New Day Yesterday zet meteen de toon, Bourée is een geweldig instrumentaal visitekaartje, die drums in Nothing is Easy zijn heerlijk beukend en wie kan er nu geen fan zijn van nummers zoals Fat Man? Een leuke mix ook tussen een aantal stevige nummers en wat meer rustige nummers zoals Look Into the Sun. Wat echter nog het meest merkwaardige is, is dat er een aantal steengoede nummers enkel en alleen als single zijn uitgebracht. De 4 bonustracks uit de 2001 remaster zijn de Living in the Past/Driving Song en Sweet Dream/17 singles en hadden absoluut niet misstaan op het reguliere album. Zeker 17 is misschien wel één van mijn favoriete Tull nummers tout court. Die bonustracks bij Tull zijn toch elke keer wel de moeite waard eigenlijk, al kriebelt het wel om die nieuwe release(s) ook in huis te halen.

De blues zit nu meer in het gevoel en de gitaarsound en minder in de songstructuren en de akkoordenreeksen. In plaats daarvan hebben de meeste nummers hier een duidelijke kop, couplet, refrein en staart, maar door de eigenzinnige melodieën en produktionele technieken (wah-wah, stemvervorming, aparte arrangementen, balalaika) klinkt de band hier nu uniek, en ook na bijna 45 jaar zou ik niet weten waar ik deze combinatie van folky fluit, elektrische rockgitaar en "scherpe" stem mee zou kunnen vergelijken.
        Het gekke is dat iedereen Bourée kent, maar terwijl het in Nederland een top-10 werd (#6) haalde het in Engeland niet eens de top-40. En nog veel gekker is dat dat de Engelse platenkopers er niet van weerhield om dit album (dus zonder enige hitsingle) in groten getale te kopen: in augustus 1969 stond het daar drie weken op nummer 1, en in september (na een korte onderbreking door From Elvis in Memphis) nog eens twee weken. Mooi dat zoiets kan.

Van dit album kende ik vroeger slechts Bourée: het kwam in de tweede helft van de jaren '70 regelmatig voorbij in Arbeidsvitaminen. Ik hoorde dat het leek op klassieke muziek en leerde pas veel later dat frontman Ian Anderson leende van Johann Sebastian Bachs BWV 996, Suite in E minor für Lautenclavier. Bach liet speciaal hiervoor een door hem ontworpen luitklavier bouwen, Jethro Tull ontwikkelt de compositie dóór voor dwarsfluit én weet er jazz aan te verbinden.
In zijn biografie over de groep vertelt auteur David Scott Nollen dat hetgeen we horen qua dwarsfluit het resultaat was van het nodige knip- en plakwerk, samengesteld uit diverse takes.

De tweede Jethro Tull. Mick Abrahams is vertrokken en nadat Tony Iommi korte tijd diens vervanger was, wordt Martin Barre de definitieve.
Op opener A New Day Yesterday klinkt de groep steviger dan voorheen met de muziek in blues gemarineerd. Het debuut was op vier sporen opgenomen en Stand Up op acht: zo ontstond de mogelijkheid om bijvoorbeeld de gitaar te dubbelen, vertelt Nollen.
Hij houdt de lezer eveneens voor dat op met Jeffrey Goes to Leicester Square de invloed van folk zich voor het eerst sterk doet gelden én er klinkt een vervormde, driesnarige balalaika, resultaat van het zoeken naar nieuwe geluiden.

Is We Used to Know de inspiratiebron geweest voor Hotel California van The Eagles? Don Felder van de laatste groep ontkent het. Toch hebben de groepen elkaar ontmoet tijdens het touren, zoals Anderson bij Far Out Magazine vertelde, onmogelijk is het niet.
Opnieuw valt op hoe goed de ritmesectie Glenn Cornick - Clive Bunker is en dat Martin Barre prima invoegde, ook al was het meeste materiaal al geschreven voor zijn komst. Het stevige slot For a Thousand Mothers heeft weer de sfeer van een jamsessie, zoals vaker op deze plaat.
Single Living in the Past stond niet op de elpee maar haalde met zijn aparte groove wel in juni '69 de derde plek in de Britse hitlijst, nadat de eveneens non-albumsingle Love Story, afkomstig van de sessies voor het debuut, vier maanden eerder #29 haalde. Gek genoeg werd Bourée daar geen hit, waar het in Nederland bij De Daverende 30 in december '69 naar #5 klom.

Een groep in ontwikkeling. Iets meer folk en verder blues en jazz, op z'n Tulls tot een sterk geheel geroerd en Martin Barre die zijn plek snel aan het vinden is. Had ik dit destijds meegemaakt, dan had ik dit één van de meest veelbelovende groepen genoemd met nu al twee sterke langspeelplaten op rij, plus sterk non-album singlemateriaal.