Van der Graaf Generator - Godbluff (1975)

Een stuk in het nummer, in die versnelling met die sax. Zo rond 6.35.

Jij bent vaak op vakantie geweest dat jaar. Respect

Muzikaal gezien een leuke plaat, maar eens de zang erin komt trek ik het niet meer.

Dat is grappig. Voor mij is Peter Hammill juist een van de allerbeste zangers in de progrockscene . Het kan zijn dat je even aan zijn zang moet wennen, maar hij heeft zekers een uitgesproken stijl die niet iedereen zal liggen.

De zang is juist één van de charmes van de muziek van VDGG.

Ben ook weg van de zang, maar zie hem wel een beetje als Bowie-kloon. Op dit album althans.

Stijn_Slayerzegt:Het zou zomaar ook wel eens andersom kunnen zijn. Bowie wist altijd wel waar Abraham de mosterd haalde. De kiemen van de vocale benadering van Hammill (van heel klein naar die machtige brul en terug) waren immers reeds in zijn vroegste werk al aanwezig. Ik vind de zang van Hammill intenser en expressiever zonder daarmee een waarde-oordeel te geven. Vooral(/pas) ten tijde van 'Scary monsters' ging de zang van Bowie ook die kant op. De vergelijking Bowie - Hammill heb ik ook vaak getrokken, maar dan meer in de zin van: hoe kan het dat Hammill bij een ongeveer gelijkwaardig kwalititief oeuvre als dat van Bowie toch zoveel minder exposure wist te bewerkstelligen? Bowie wist zijn 'underground-invloeden' toch wel meesterlijk te vermarkten. Daarnaast was hij ook wel een koninklijke aandachttrekker met al die gedaantewisselingen van hem. Ik heb me vaak afgevraagd of het nummer 'Masks' van 'World record' nou over Bowie ging. Over de man die, "has been left in the end, without a face" toen hij uiteindelijk zijn masker af zette. Dit kwam ook wel een beetje uit, toen met 'Let's dance' Bowies zongebruinde 'echte gezicht' werd getoond, was hij voor de oude incrowd ook meteen een stuk minder interessant.
Dit album was het enige Hammill-werk in de lijst met 100 essentiële albums van Oor/VPRO uit de jaren tachtig. Het vormt een soort eenheid met de opvolger 'Still life', welke ik een fractie hoger waardoor omdat ie iets compacter/toegankelijker is.

In mijn (oude) CD-wisselaar, die ik meestal op full shuffle heb staan, zit o.a. momenteel The Next day van David Bowie en Godbluff. Bij de intro van het nummer Arrow dacht ik dat ik David Bowie zat te luisteren. Lijkt er toch verdomd veel op dat Bowie een fan van Hammill is geweest.

Dat is toch al na 20 seconden?

Ja.

Na een eerste beluistering dacht ik na het horen vd zang; dit gaat ‘m niet worden. Toch doorgebeten omdat de muziek me wel aantrok en wat blijkt; de zang blijkt er wonderwel bij te passen en na zovele luisterbeurten gooi ik er zelfs 4* tegenaan. Alleen de bonustracks zijn absolute bagger dus die neem ik niet mee in de beoordeling. Het album zoals het bedoeld is met de 4 songs verdient dit toch wel. Een album waar je wat moeite voor moet doen (zeker als je niet id progrock hoek te vinden bent) maar het loont.

De twee bonustracks vallen (ook) mij erg tegen, maar de vier nummers van het oorspronkelijke album zijn zeker het luisteren waard. In die tijd niet echt mijn ding, maar nu vind ik het wel fijne muziek. Het album staat in de jaarlijst 1975 van OOR op een gedeelde 53e plaats. Zie dat ik het album een paar jaar geleden al met 4* had beloon. Dat blijkft zo.

Ik zal maar gelijk de deur invallen met de bekentenis dat ik een VDG n00b ben.

Over de afgelopen maand liet ik achterelkaar The Least We Can Do en H To He op de mat ploffen, naar volle tevredenheid. Het was al jaaaren geleden dat ik nog eens entoesjast kon worden over voor mij nieuwe muziek. Enigszins overmoedig geworden liet ik ( Versandkosten frei ) Pawn Hearts en Godbluff invliegen. Pawn Hearts gaat er ook in als de spreekwoordelijke koek, maar Godbluff ......... mmmmmmmmm.

Volgens het boekje kozen ze na de reformatie bewust voor een meer bandgericht geluid in plaats van het studio-als-extra-instrument konsept. Daar kan ik wel wat mee .......... velen gingen hun voor, maar ik vraag met toch echt af wat er mis ging met deze jongens in de tussentijd.
Hammill vliegt met zijn zang alle kanten op. Zowel in toongebruik als in metrum is er ( voor mij ) geen touw meer aan vast te knopen. De heren instrumentalisten zijn blijkbaar totaal vergeten hoe ze een groove neer kunnen zetten en gaan kompromisloos voor het etaleren van hun psoonlijke briljante techniek in plaats van in dienst van de muziek te spelen.

Het klinkt in mijn oortjes alsof ze in de tussenliggende jaren verplicht opgenomen zijn geweest in het gekkenhuis en, door middel van deze klaustrofobiese geluidseksplosies, alle daar opgedane ervaringen proberen te vertolken. Als dat inderdaad het geval mocht wezen, krijgt deze plaat onmiddelijk ***** van mij.

Grappig hoe ervaringen kunnen verschillen. Dit album was mijn introductie tot VDGG en beviel me direct. Ik had juist veel meer moeite met Pawn Hearts in het begin. De zang vind ik hier aangrijpend. Met name de uithaal van Hammill op Arrow is nog steeds grandioos. Bakken met kippenvel!

Dit vijfde studioalbum van Van Der Graaf Generator moet, hoogstwaarschijnlijk geldt dit voor menig fan, mijn eerste album van deze legendarische Britse band zijn geweest. We bevinden ons in 1975; een jaar waarin de progressieve rock al voorbij haar hoogtepunt was, maar waarin nog genoeg te beleven viel. Ik noem het legendarische Wish You Were Here, het wat minder bekende maar o-zo geweldige Les Cinq Saisons (Si On Avait Besoin d'une Cinquième Saison) en het ontroerende doch steengoede The Snow Goose als referentiepunten. In datzelfde jaar, na vier jaar een pauze te hebben ingelast naar aanleiding van tourmoeheid en thuisheimwee, bespeuren we dat de Vandegraaffgenerator opnieuw in werking is getreden en nieuwe elektrische spanningen heeft opgewekt. Deze spanningen, eerder een heuze schokimpuls, hebben veel teweeg gebracht aan het aardoppervlak van de progressieve rockmuziek.

Een gestroomlijnde, meer gefocuste versie van Van der Graaf, zo zou je Godbluff en Still Life wel mogen classificeren. Waar op het geweldige Pawn Hearts de reis, de epiek en de conceptuele motieven de composities leken te bepalen, heb ik het gevoel alsof Van der Graaf op Godbluff de composities echt centraal stelt en zich daardoor laat leiden. Met andere woorden; de composities staan op één en zijn het kernconcept, terwijl dat naar mijn idee voorheen wat minder was. Dientengevolge zijn er op Godbluff minder studiofratsen en productionele hoogstandjes te vinden, maar wordt de luisteraar meegezogen in vier composities waarop de band übergefocust en uiterst secuur te werk gaat.

Zo start de band met het angstaanjagende, onder-de-huid-kruipende The Undercover Man, wat tevens mijn favoriete song van Godbluff is. Al na de eerste twee minuten ben ik compleet verk(n)ocht; het samenspel van Jacksons subtiele fluitwerk, Hammills karakteristieke, eigenzinnige stem en de sporadische doch goed geplaatste drums van Evans doen mij langzaam naar de zevende muziekhemel zweven. Hoe de compositie dan stapsgewijs loskomt uit deze vrij ingetogen passage, zonder ook maar een greintje van geforceerdheid, is en blijft mij een raadsel. Let overigens ook op Hammills smaakvolle woordriedeltje vanaf 2:13 (Except in the context of time...'); wie verzint nou zoiets?! Het getuigd van enorme creativiteit, muzikaal vakmanschap en charisma om zoiets te kunnen verzinnen en op plaat te zetten.

Tekstueel gezien is The Undercover Man geen malse kost, aangezien het het proces van het gek worden (lees: madness) en de acceptatie daarvan beschrijft. Vooral dus de eerste twee minuten, waarin de eerste twee coupletten worden gezongen, raken mij het diepst:

Here at the glass -
All the usual problems, all the habitual farce
You ask, in uncertain voice
What you should do
As if there were a choice but to carry on
Miming the song
And hope that it all works out right

Tonight it all seems so strange -
My spirit feels rigid, my body deranged;
Still that's only from one point of view
And we can't have illusion between me and you
My constant friend, ever close at hand -
You and the undercover man

Scorched Earth en Arrow zijn de volgende twee nummers die op het menu staan en waar we als luisteraar op getrakteerd worden. Eerstgenoemde ontspringt uit het outro van The Undercover Man en maakt haar naam meer dan waar. Na een inleidende passage waarin de spanning wordt opgebouwd, blijkt het groovende nummer steeds sneller, dreigender, en dus 'verschroeiender' te worden. Wat betreft compositie is dit denk ik het beste nummer van deze plaat. Ook erg knap hoe de band in het heetst van de strijd, bijna tegen het einde van het nummer aan, nog even gas terug neemt, om vervolgens met een laatste knal af te sluiten.

Arrow is voor mij het meest lastige, ontoegankelijke nummer van Godbluff, en tevens ook het nummer waarbij het kwartje voor mij het laatst viel. We worden meteen in een kolkende jazz-tornado gegooid, waarbij drummer Guy Evans de show speelt met complexe patroontjes, vliegensvlugge fills en razendsnelle ghostnotes. Wat dan volgt is iets waar ik lang mijn vinger niet achter kon krijgen, maar wat slechts als pure magie moet worden gezien. Van der Graaf heeft bijna nog nooit zó beklemmend, gefocust en in your face geklonken als op Arrow; de intense zang van Hammill met die tergende uithalen, de (zoals reeds gezegd) complexe jazzy-drums, aangevuld door Jacksons smaakvolle fluitwerk en het creepy toetsenwerk van Banton. Twee keer wordt er magistraal toegewerkt naar een uitbarsting, culminerend in Hammill die twee keer een (beide keren iets andere) zin zingt met het woord Arrow.

Het is ook niet zo gek dat het nummer Arrow zo enorm beklemmend, intensief en gefocust is, gezien het thema wat Hammill als lyricus aansnijdt. De dood is als een spreekwoordelijke pijl, die ieder individu eens zal treffen en zal doorboren. Je mag rennen, vluchten, schreeuwen en huilen wat je wilt, maar het helpt allemaal niets. Iedereen zal er uiteindelijk een keer aan moeten geloven. Een angstvallige, doch zeer terechte waarschuwing van meneer Hammill.

The Sleepwalkers krijgt de eer toebedeeld Godbluff af te sluiten en doet dat dan ook met verve. Een prachtig stukje drumwerk, waarbij toms en koebel de hoofdrol opeisen, aangevuld met Jacksons fluit, spelen de hoofdrol in het langste nummer van de plaat. Er zitten allerlei verschillende soorten passages in dit nummer die, op het eerste gehoor, totaal niet bij elkaar lijken te passen, maar die toch met elkaar werken. Het eerste deel, wat georiënteerd is op tom- en fluitwerk, een instrumentaal stukje freejazz, gevolgd op een dromerige passage, waar vervolgens een lang instrumentaal spierballenwerkje tegenover staat inclusief saxofoon, waar uiteindelijk het outro uit komt rollen. The Sleepwalkers is dus een track waarin Van der Graaf laat zien moeiteloos heel verschillende stukken met elkaar af te wisselen waar voor ieder wat wils in zit. Wat mij betreft de ultieme, weergaloze afsluiter van een even weergaloos album.

Zo komt er een einde aan Godbluff, een hoogtepunt binnen de carrière van Van der Graaf Generator en daarmee een hoogtepunt binnen de progressieve rockmuziek. De formule van de beklemmende, intense, lasergefocuste sfeer die op het hele album wordt neergezet, gesierd door een (voor de prog) apart aandoend instrumentarium en ijzersterke composities is een formule die nog geen enkele andere artiest heeft weten te ontrafelen. De Britten zullen altijd herinnerd worden als uniek binnen het genre, ondanks het feit dat ze geen mainstream successen hebben weten te boeken. Van der Graaf doet me daarmee, om maar met een nietszeggende uitsmijter af te sluiten, denken aan Nederland als voetballand: veel betekent voor de sport, maar nooit écht veel prijzen weten te pakken. Het is alleen jammer dat iedereen altijd alleen het laatste onthoudt.

5*

Hoe meer ik hier naar luister, hoe beter ik het vind. Zou niet verbaasd zijn als dit ooit voor mij een 5 sterren album wordt. Enige reden dat ik hier niet eerder naar luisterde is die afschuwelijke hoes, die kleuren en lettertypes passen totaal niet bij elkaar

De muziek maakt gelukkig een hele hoop goed.

Nu weet ik het weer. Het was deze plaat waarmee ik 30 jaar geleden werd geintroduceerd tot de wereld van Hamill en Van der Graaf. Ik had oorenschijnlijk ooit moeite met de zang van Hamill, maar dat snap ik eigenlijk niet zo. Want het is theatrale muziek met theatrale zang, niet eens zo heel ver verwijderd van bijvoorbeeld Twelfth Night zo'n 10 jaar later. Maar dat vergelijk is ook weer ver te zoeken.

In feite vind ik deze plaat beter dan de voorgaande platen, omdat hier wat meer muzikaal geweld is. Geen jazzy passages, zoals ik lees, maar pure progrock met wat heen-en-weer geschakel tussen verschillende meters en tempo's. Het samenspel is ook erg goed. Daar waar ik op de oudere platen de band betichtte van simpele songs, is het hier wel anders. Muzikaal gezien tapt de band uit het vaatje waar ook Genesis en Yes uit tapten.

Ik vind de eerste drie songs niet zo heel erg bijzonder. Ze zijn voorbij voor ik erg in heb.
Sleepwalkers is nog de leukste song, waarbij de band lekker fragmentarisch te werk gaat, een beetje richting Zappa zelfs, door een wals en een tango met elkaar af te wisselen.

Ik vind de muziek trouwens helemaal niet zo heel erg ontoegankelijk. Het loopt zelfs wel aardig. Zelfs Guy Evans heeft wat gave partijen, al vind ik hem als drummer wel wat beperkt. Een mooi voorbeeld is Scorched Earth, waar de drumpartijen wel veel hetzelfde blijft. Maar dat draagt wel weer bij aan het licht hypnotiserende karakter van de muziek. Hetzelfde geldt voor het intro van Arrow, wat eerder rommelig is dan jazzy. Ik vind Guy denk ik geen bijzondere drummer, maar voor de muziek van de band wel een doelmatige drummer. Hij legt de accenten in elk geval goed, al mis ik wel een bepaalde groove en souplesse bij hem, die ik bijvoorbeeld bij Bill Bruford wel hoor.

Ik zelf vind het niet een heel bijzondere plaat. Ik snap wel de aantrekkingskracht van de plaat. De stem van Hamill is hier bijna Jon Oliva of Rob Halford. Niet iets wat ik mooi vind passen bij de muziek die hier geboden wordt. Ik snap ook heel goed waarom mensen de stem of zang van Hamill vervelend vinden. Ik vind zijn stem prima, maar ben ook erg blij als hij gewoon eens niet overal doorheen zingt. Eigenlijk vind ik dit een proto-metalplaat, maar dan één met saxofoon en orgel ipv hevig overstuurde gitaren. Uniek dat zeker, maar niet helemaal mijn kop thee.

Ik moet hier nog deemoedig mijn excuses voor aanbieden. Ik schreef mijn stukje damaals vlak voor m'n psjoen en blijkbaar ging de muziek voor mij niet samen met de werkstress die ik dagelijks mee naar huis nam.

Eerder dit jaar had ik behoefte aan muziek à la een Klingon opera en haalde deze nog maar eens uit de la. Na een paar speelbeurten viel het spreekwoordelijke kwartje en ging ik muismoedig verder met het VDGG epos. Wat mij daarbij vooral opviel is dat ik aan de eerste luisterbeurten van de opvolgers dezes ook een "waar ben ik in Klaas' naam aan begonnen" gevoel overhield maar na een keer of vier / vijf structuur het won van chaos.

Intussen is Godbluff mijn fave VDGG plaat, het kan verkeren za'k maar zeggen Mevrouw Droombolus is een devoot Trekkie en kwam nog met de opmerking dat Klingons niet van hoge zang houden maar dat het verder wel aardig aan de kriteria voor een Klingon opera voldoet..........

Soms heb ik het gevoel dat je meerdere levens nodig hebt om alle muziek die de moeite waard is te beluisteren.
Van der Graaf Generator heb ik leren kennen door Peter Hammill en dus niet andersom. In de jaren 80 kwam ineens Peter Hammill op mijn pad op een wel een heel aparte wijze. Op de radio hoorde ik een cover van Peter Hammill door Marc (Almond) and the Mambas, namelijk 'Vision'. Ik vond dat geweldig en ben toen allerlei albums aan gaan schaffen van Peter Hammill. En begreep dat hij betrokken was bij Van de Graaf Generator. In tegenstelling tot de andere prog/symf groepen uit de jaren 70 , die totaal werden afgeschreven in de jaren 80 gebeurde dat niet met Peter Hammill/ Van de Graaf Generator. Ze werden door een groep geadoreerd.
In de jaren 80 een aantal optredens gezien en gehoord van Peter Hammill, waar je niet altijd ongeschonden uitkwam (figuurlijk). Maar Van Der Graaf Generator bleef wat meer op de achtergrond, zelfs bij hun laatste comeback.
Maar zo nu en dan schaf ik toch wat aan, en deze cd kwam op een gegeven moment op mijn pad.
Ik weet niet zo veel van de geschiedenis van VDGG , dus bij het beluisteren toch wat opzoeken op internet. Ook deze plaat blijkt een beetje een beetje een come back te zijn. 3 jaar lang is Peter Hammill zijn eigen gang gegaan met allerlei solozaken en VDGG leek een stille dood tegemoet te gaan. Het vorige album 'pawn hearts' was complex, zodanig dat het live niet uit te voeren was. Dus voor dit album werd besloten om het wat simpelere te houden. In de studio van Elton John, waar juist Solution klaar was met hun album nam VDGG hun plek in. Weg met alle mellotrons en synths, het geluid moest eenvoudiger en ook live te spelen zijn. Nu is eenvoudiger niet wat bij VDGG past, maar het resultaat was in iedere geval minder complex, ook mede door de fluit en saxofoon. Het klinkt daardoor ook wat jazzier. 4 nummers maar, een hele eenvoudige uitgave qua hoes en zo kwam dit album uit.
De recensies waren zeer wisselend, van onsamenhangend, te veel avant garde tot een meesterwerk. De echte waardering kwam pas veel later. Bij Prog Archives wordt het later bijzonder goed beoordeeld 4,46 op 5. En ik denk dat dit wel terecht is, de plaat is wat toegankelijker , in hoeverre dat ook mogelijk is bij VDGG, de nummers zijn prima , de zang van Peter Hammill is niet over de top en mede hierdoor goed beluisterbaar. Het blijft een unieke mix van prog, tock, jazz met een fikse scheut avant garde.
Zeker de eerste platen van VGDD zijn uniek en bijzonder goed, maar voor de nog wat minder ervaren luisteraar is dit wel een goed begin. Hierna kwam 'Still Live' ook een prachtig album, iets ingetogener.
Ik ben nog een amateur bij het onderdeel VDGG , maar langzaam aan begin ik vorderingen te maken.

Beste Zangers ? Nou nee

Het zal zeker subjectief zijn, maar nog steeds vind ik de zang van Peter Hammill echt geweldig. De zang voegt een boel emotie toe aan een muziekgenre dat nog wel eens té cerebraal kan zijn. Heel unieke stijl van zingen ook. Waarschijnlijk sterk beïnvloed door zijn jeugd, waarin hij zong in een jesuïten-koor. Eigenlijk sla ik alleen Peter Gabriel hoger aan. Ook Fish, Jan-Henrik Ohme en Daniel Gildenlöw zijn zangers die ik zeer waardeer, overigens.

Arrow is zonder meer een uitmuntende vocale prestatie.

Volmaakte voordracht van een diep verontrustende tekst omhuld in treffende omlijsting monumentaal meesterlijke track al met al.