Goddelijke bluf.
De geschiedenis
Geef het nou maar eerlijk toe, reünies zijn vaak vreselijk. Jaren lang zit je te wachten op een nieuwe cd die natuurlijk alle voorgaande cd's moet overtreffen maar als het moment gekomen is blijkt het een door iedereen (muzikanten tenminste)te tekenen draak. VDGG is echter de uitzondering die de regel bevestigd, zij hebben namelijk tot twee keer toe na een reünie een geweldige plaat uitgebracht.
In 1972 stopt van der graaf generator ermee omdat opname sessies moeizaam verliepen en de band weinig materieel succes kreeg. De band leek met alle harde werken niks te bereiken. De werkelijkheid bleek echter anders hun fanbase was in het begin van de jaren 70 gestaag aan het groeien en hun albums werden zowel veel bekritiseerd als bewonderd.
4 jaar lang was VDGG afwezig hoewel de frontman peter Hammil nog regelmatig albums maakte. Hammil leerde in deze tijd goed gitaarspelen en was ondertussen een gerespecteerd lyricischrijver. De overige bandleden hielpen Hammil voorduren bij zijn solocarrière er was dus nog steeds vriendschap tussen de heren. Het is dus ook niet raar dat de bandleden eind 1975 besloten om de band weer nieuw leven in te blazen.
In hun 4 jarige afwezigheid was de muziekbusiness echter grondig veranderd. Prog was geen populaire muziekstijl meer en de eerst zo sterke bands als Yes en Elp gaven prog met hun overdreven pretentieuze shows stilaan een zure bijsmaak. Collega Robert Fripp had zelfs de handdoek al in de ring gegooid(tijdelijk bleek later). Nee, hun muziek moest stilistisch anders worden de grootse metaforische rock van Pawn Hearts moest veranderd worden in een meer gefocuste krachtigere sound.
Om er zeker van te zijn dat het nieuwe materiaal voldoende klasse bezet namen de mannen de dappere beslissing om hun materiaal eerst live uit te voeren. In Engeland zelfs het land waar men eigenlijk al een hekel begon te krijgen aan hun eerdere paradepaartje: de Prog. Terug in de studio bleek dat ze geen enkele moeite hadden om hun materiaal op cd te zetten. Sterker nog veel nummers die ze toen opnamen zou verschijnen op albums als still life en World record. ze hadden hun creatieve hoogte punt bereikt en misschien nog wel mooier, godbluff bleek het meest populaire album in de discografie van VDGG. Deze(betrekkelijk) grote populariteit was bijvoorbeeld goed te merken aan het publiek toen ze bij dj John peel optraden.
Mijn mening
Undercover man begint eerst heel rustig met wat fluiten en de stem van Hammil die ons heel rustig maar erg krachtig het album binnen sleurt. Als de keyboards en drums de track binnen komen is er geen houden meer aan: je bent al vanaf de eerste tonen verslaafd geraakt aan dit album. Het nummer is voor mij een soort opbouw naar de enorme storm die we later op het album zullen vinden. Alles lijkt nog windstil maar stilaan word de kracht opgevoerd. Een prachtige hartverscheurende opener die echter het slechtste nummer op dit album is en dat zegt meer over het album dan het nummer zelfs.
Haast onopgemerkt komen we in Scorched Earth terecht. Hier is de orkaan pas echt lekker losgebarsten. Dreigend declamerend gooit Hammil zijn zeer poëtische teksten eruit. Run Run wordt nog geniepig gefluisterd maar het is al te laat. De keyboards,de Saxophonen en zelfs de drums lijken om ons heen te wervelen. Een geweldige ophouw naar het grote climax is ingezet. Bomen worden uit de grond gerukt en alles lijkt te draaien maar we zijn er nog en luisteren nog gewoon door. Hammil keert terug en begint weer te declameren. De saxophonen worden met windkrachtje 10 op ons afgestuurd. We lijken weggeblazen te worden door deze muzikale storm maar dan stopt het opeens. Een van de meest krachtige nummers van deze plaat en een van de hoogtepunten van dit album.
De alles wegvagende storm die Scortched earth heet heeft enkel nog de drums overgelaten. Gaandeweg vinden we ook de saxofoons weer terug. Beide instrumenten leiden ons verder,helpen ons even over de shock die het voorgaande nummer teweeg bracht. Hammil spreekt ons weer toe. dit maal lijkt hij echter eerder treurig. Zonder iets van hun muzikale kracht te verliezen ondersteunt de instrumentatie zijn zanger.
How long the night is
Why is this passage so narrow
How strange my body feels
Impaled upon the arrow.
De pijl raakt mij ook, in mij hart. Een nummer om nooit meer te vergeten

.
Het laatste nummer, sleepwalker, is voor mij iets anders dan de voorgaande. Waar de vorige tracks een verwoest landschap voor mijn ogen lieten halen, zie ik bij dit nummer eerder iemand die zijn draai in het leven niet weet te vinden. Een beetje een gedeprimeerde gast. Ik hoor ook iets terug van de human anger die hammil al eerder op nummers als "modern" gebruikte. Neem bijvoorbeeld deze passage.
I only know the meaning of sight
And that's all
That's nothing.
Ondanks dat het nummer anders aanvoelt heeft het de zelfde krachtige dreigende sfeer waardoor het prima op het album past. Sleepwalkers is een erg episch nummer geworden wat keer op keer weet te verbasen het weet mij echter niet zo sterk te raken als arrow en scorched earth.
Bonusnummers zijn eigenlijk het vermelden niet waard.
Conclusie
Dit album is bepaald geen storm in een glas water. De constante dreiging die van de muziek uitgaat zorgt ervoor dat het een van de meest gedraaide albums in mijn platenkast is. Ik kan dit album aanrader voor iedereen die van progressieve rock houdt à la king crimson maar ook voor punkers aangezien de gebruikelijke bombast vrijwel niet op dit album te vinden is. Het lijkt soms wel prog met een punk attitude als je begrijpt wat ik bedoel. Ten slotte wil ik nog de werkelijk prachtige teksten op dit album niet onbenoemd laten.
If i only had time
If i only had time
But soon my time is ended
Beste nummers: arrow,scorched earth
Slechste nummers: geen
no.4 in mijn top 10
allmusic.com schreef:
only four cuts, but all were classics.