Rush - A Farewell to Kings (1977)

Nou... gelukkig wel zeg.... zouden we allemaal te gek gaan op de Whitney Houstons (hot item these days) of Mariah Careys.... Ik zou gillend de woestijn in lopen.....

Hemispheres blijft mijn favoriete Rushplaat, maar deze zit er toch wel vlàk achter: zeer afwisselend en kleurrijk, met qua nummers een prachtige mix van kort en lang, hard en zacht, concrete en fantasierijke teksten, complexe arrangementen en warm geluid, veelgelaagd en toegankelijk. Vanwege die afwisseling en rijkdom misschien wel een prima plaat om mee te beginnen voor wie Rush wil gaan ontdekken (hoewel een carrière van 40 jaar natuurlijk wel meerdere goede ingangen biedt).
        Het enige minpuntje van dit album duurt maar één à twee seconden: die drie korte gitaarnootjes op 7'51 van Xanadu (dus na "everlasting view") doen me ontzettend seventies-gedateerd aan, alsof Roy Thomas Baker er even een overspannen miniloopje van Brian May tussen heeft geplakt, terwijl ik op de rest van het album het gitaargeluid van Alex Lifeson juist zo sober en tijdloos vind klinken. Het zal wel uiterst persoonlijk zijn, en het verpest voor mij het nummer ook totaal niet, maar die drie nootjes vallen me elke keer weer op.

recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Rush - A Farewell To Kings, 40th Anniversary Edition - dekrentenuitdepop.blogspot.nl

In 1978 kocht ik mijn eerste plaat van de Canadese band Rush, het destijds net verschenen Hemispheres, dat mijn liefde voor de muziek van de band flink aanwakkerde.

Vervolgens kocht ik tegelijkertijd A Farewell To Kings uit 1977 en het uit 1976 stammende 2112, dat uiteindelijk mijn favoriete Rush plaat werd. Mede hierdoor sneeuwde A Farewell To Kings direct onder.

Ik ben Rush lang blijven volgen, maar A Farewell To Kings heeft altijd minder aandacht gekregen dan de meeste andere platen van het drietal uit het Canadese Toronto.

Veel tracks van A Farewell To Kings ken ik van de vele live platen van Rush, maar pas sinds de 40th Anniversary Edition van de plaat op de draaitafel ligt heb ik de plaat uit 1977 wat vaker als geheel beluisterd en dat doet wat met de songs.

A Farewell To Kings is een plaat die naadloos aansluit op de andere platen die Rush in de tweede helft van de jaren 70 maakte. Ook A Farewell To Kings bevat een aantal lange tracks en het zijn tracks vol muzikaal vuurwerk. Rush kan in deze lange tracks stevig rocken, maar kan ook uitpakken met hoogstandjes die raken aan de symfonische rock uit de jaren 70.

Ook op A Farewell To Kings verrast Rush met uiterst ingetogen passages vol subtiele klanken en hier en daar zelfs fluitende vogeltjes, maar trekt het ook hoge gitaarmuren op, waarna de trommelvliezen nog wat verder op de proef worden gesteld door de hoge zang van bassist Geddy Lee. Het voorziet de platen van de band van heel veel dynamiek.

Niet iedereen zal gevoelig zijn voor de muzikale hoogstandjes van Rush en het vaak wat pompeuze geluid van de band, maar ik vind het prachtig. Het gitaarwerk van Alex Lifeson is om je vingers bij af te likken, Neil Peart drumt alsof zijn leven er van af hangt en strooit continu met onnavolgbare ritmes, terwijl Geddy Lee alle gaten dicht met fantastische basloopjes en zijn uit duizenden herkenbare zang. Het is muziek zoals die tegenwoordig niet veel meer wordt gemaakt, maar wat mij betreft is de muziek van Rush nog net zo essentieel als 40 jaar geleden.

Ik kende van A Farewell To Kings zoals gezegd wel veel individuele tracks, maar net zoals op zoveel andere platen van Rush uit de jaren 70 overstijgt het geheel ruimschoots de som der delen.

A Farewell To Kings ligt qua geluid vrij dicht bij het een jaar later verschenen Hemispheres en laat vergeleken met de eerdere platen van de Canadese band een wat grotere rol voor synthesizers horen. De plaat houdt je bijna veertig minuten op het puntje van je stoel en imponeert met muziek die staat als een huis en met zang die op een aangename manier door merg en been gaat.

Waar de originele versie van de plaat na bijna 40 minuten ophield, heeft de 40th Anniversary Edition uiteraard flink wat extra’s te bieden (waarbij je het zo gek kunt maken als je zelf wilt). Deze extra’s bestaan uit geweldig live-materiaal en, verrassend, een aantal uitvoeringen van Rush tracks door andere bands (onder andere Dream Theater en The Trews). Dat laatste hoeft van mij niet zo, maar het live-werk knalt uit de speakers, net als de fraai geremasterde versie van A Farewell To Kings, dat ik na al die jaren alsnog omarm als een van de betere platen van Rush. Erwin Zijleman

Na de enorme groeispurt op 2112 blijft Rush zich als band ontwikkelen. Men blijft experimenteren met complexe arrangementen waarbij het knap is hoe toegankelijk de band toch blijft klinken. Als geheel is AFTK meer in balans dan de voorganger, maar ik mis het absolute spektakel dat de band op het titelnummer 2112 af en toe laat horen. Daarom beoordeel ik dit album toch een fractie lager.

Score: 89/100

Terecht genoemd als eerste echte hoogtepunt van Rush.
Hier loopt het allemaal gesmeerder, zonder vreemde overgangen bij de langere nummers, en eindelijk een eigen geluid.
Hierna zou het alleen nog maar beter worden.
Verlost van het jaren 60 geluid, en nog meer avontuurlijke intro’s.
Xanadu is hiervan al een duidelijk voorbeeld.
Hier vormt een gedicht van Samuel Taylor Coleridge de basis voor deze song.
Gelukkig wordt er niet gekozen voor een muzikale voordracht, maar is het een geheel geworden.
Blijkt dat Rush mij voor het eerste mij van begin tot einde weet te boeien met een lang werkstuk, iets waar ze op de vorige albums nog niet in slaagden.
Is het daarom voor mij zoveel beter?
Waarschijnlijk hou ik wel van het experiment, maar is mijn gehoor wat commerciëler ingesteld, want toegankelijk is het zeker.
Meer een rol voor het gitaarspel, de drum en bas is minder op de voorgrond, en ondanks dat deze elementen zeer bepalend zijn voor het geluid van Rush, is hun rol hier op de achtergrond, totaal niet vervelend.
Closer To The Heart begin klein, maar ontwikkeld zich heerlijk, het einde is minder met die fade-out op het einde; moeten ze niet doen bij een single.
Live zal dit waarschijnlijk een stuk beter uitpakken.
Cinderella Man en Madrigal zijn wat gewoontjes, maar afsluiter Cygnus X-1 maakt veel goed; bijna spookachtig futuristisch komt deze binnen.
Hier wil je direct verder naar luisteren; het meest duistere stuk wat ik tot nu toe van Rush heb gehoord.
De magie daarvan is wel weg als de bas invalt, maar wat volgt is grootst, bijna naar het bombastische neigend.
Een soort van The War of the Worlds, maar dan samengevat door Rush, zo komt het bij mij over.
Eerst de introductie tot iets vreemds, onbekends, dreigends, vervolgens de razendsnelle overheersing van iets, waarvan het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat het daadwerkelijk is.
Hier komen de twee lange stukken duidelijk beter over dan op de vorige albums.

Een album dat met zich met gemak in een top 100 allertijden van beste albums bij mij zou vestigen. Werkelijk iedere track is voor mij een hit. Waar we echter het meest over kunnen uitweiden, zijn de twee epics Xanadu en Cygnus X-1. In het eerstgenoemde nummer blijf ik immer genieten van de tegenstelling in de twee refreinen (of leidende coupletten?)

To stand within the Pleasure Dome
Decreed by Kubla Khan
To taste anew the fruits of life
The last immortal man

Oh, de glorie van de geslaagde reis en het vinden van het eeuwige leven.

Held within the Pleasure Dome
Decreed by Kubla Khan
To taste my bitter triumph
As a mad immortal man

Oh, de wanhoop van de eenzaamheid van het vinden van het eeuwige leven. Lee gooit hier ook nog extra emotie in zijn laatste wanhopige uithaal bij:

Nevermore shall I return
Escape these caves of ice
For I have dined on honeydew
And drunk the milk of Paradise

Die afsluitende solo van Lifeson is ook wederom een waar genot om naar te luisteren. Zoveel vuur en passie, werkelijk fantastisch! Ook hoe Peart hier tekeer gaat op verschillende soorten bellen en xylofoons als aanvulling op zijn normale drumkit.

Cygnus X-1 is samen met enkele passages uit 2112 denk ik het hardste nummer dat de band ooit heeft uitgebracht. Helemaal als tegen het einde Lee helemaal losgaat onder Lifeson's enorm strakke gitaarriff met de volgende tekst:

Spinning, whirling
Still descending
Like a spiral sea
Unending

Sound and fury
Drown my heart
Every nerve
Is torn apart

Hier horen wij de geboorte van progmetal. Hier hoor ik waar Fates Warning, Dream Theater, Opeth, maar ook Iron Maiden de mosterd vandaan hebben als het aankomt op snoeihard en virtuoos tegelijkertijd.

Niets mis met de rest van het materiaal overigens. Sterker nog, in tegenstelling tot 2112 vind ik de kortere nummers helemaal niet zoveel onder doen voor de twee epics. Closer To The Heart is met gemak een van mijn favoriete feelgood songs ooit. Maar toch blijven die twee langere songs net iets meer impact hebben heh.

De combinatie van snoeiharde (hard)rock en progressieve songstructuren komt hier in ieder geval compleet tot bloei. Wonderschoon album die bevestigt hoe ongelooflijk briljant de band is.

Tussenstand:
1. A Farewell To Kings
2. 2112
3. Fly By Night
4. Caress Of Steel
5. Rush

A Farewell To Kings was van tevoren al een van de grote favorieten om op de eerste plaats te eindigen. Een nagenoeg perfect album waar ik geen genoeg van krijgen. Ook afgelopen zaterdag was dat het geval. De epossen Xanadu en Cygnus X-1 draai ik nog regelmatig. Ook de titelnummer doet het verschrikkelijk goed. Xanadu ontroert me altijd. Rush behoort tot het kleine clubje van bands die het heel oprecht over kunnen laten komen. Closer To The Heart maakt me altijd vrolijk. Heerlijk nummer. Cinderella Man is in principe het minste nummer, maar doet het ook erg goed. Cygnus X-1 is snoeihard en virtuoos. Ik merk dat ik vooral Lennert aan het napraten Ben. We hebben beiden dan ook ontzettend genoten van dit album.


Tussenstand:
1. A Farewell To Kings
2. 2112
3. Fly By Night
4. Caress Of Steel
5. Rush

Het stuk zelf ga ik hier niet plaatsen in verband met de copyright regels, maar op pagina 266 van de derde editie van de Hard Rock en Heavy Metal Encyclopedie (met James Hetfield op de omslag) lees ik dat Rush na het livealbum All the World's a Stage iets meer tijd neemt / krijgt om hun eigen Anthem Records op te richten en een nieuwe, artistiek licht gewijzigde richting in te slaan. Het was niet de eerste keer, het zou ook niet de laatste keer zijn.

Ook lees ik dat A Farewell to Kings afwisselend romantische melodieën biedt samen met overdonderende stukken, waarbij synthesizers hun intrede doen. Dat vat volgens mijn bescheiden mening aardig dit album samen, maar er is zoveel meer.

Dit wordt de start van de tweede periode van Rush met opnieuw vier albums, afgesloten met het livealbum Exit... Stage Left in 1981. Voordien was het vier studioalbums in drie jaren tijd, nu volgen vier studioalbums in vijf jaren tijd. Nog altijd een aardig tempo, me dunkt, volgehouden in tijden waarin er ook volop en langdurig werd getoerd. Dat zal jaren later zijn gevolgen hebben.

Naast het uitbreiden van het instrumentarium, vooral het drumstel van Neil Peart, voel ik ook meer dan ooit en definitief voor de toekomst zijn alsmaar toenemende tekstuele invloed met afwisseling tussen fictie en realiteit, tussen zijn belezenheid en zijn observaties. Meer dan ooit krijgt hij carte blanche qua teksten. Waartoe leidt dit allemaal?

Dit leidt tot een album met een aantal fantastische stukken muziek (A Farewell to Kings, een fenomenaal Xanadu, de klassieker Closer to the Heart), maar ook met stukken muziek waarmee ik meer moeite heb, i.e. de rest. Cinderella Man is mooi rustig met een stomend middenstuk, Madrigal overtuigt mij nog altijd niet en Cygnus X-1 voel ik nog altijd als krampachtig aan, een relikwie uit hun eerste periode, waarin dergelijke lange nummers niet altijd slaagden in hun opzet. De zucht naar vooruitgang zal hen echter nooit afschrikken om het toch te proberen.

Maar je hebt ook Xanadu, voor mij het hoogtepunt op een album dat samen met de twee opvolgers langzaam opbouwt naar de albumkraker van jewelste, Moving Pictures. Maar je hebt ook het prachtig open geluid waarbij de muziek en de muzikanten volop tot hun recht komen. Rush blijft Rush met het vizier op de toekomst, met het verlangen om zich open te stellen voor de wereld rondom hen, met een muzikale “prowess” / vaardigheid om U tegen te zeggen. Het wordt een hele mooie tweede era, niet mijn favoriete want dat is de periode daarna. Artistiek tonen ze hun talenten, spreiden ze hun vleugels en zetten ze het pad uit voor talrijke navolgers.

De Canadese rockband Rush, opgericht in 1968 en bestaande uit Geddy Lee, Alex Lifeson en Neil Peart, bracht in 1977 hun vijfde studioalbum uit: 'A Farewell to Kings'. Dit meesterwerk is een symfonische reis door muzikale landschappen en literaire thema's, gekenmerkt door complexe instrumentale passages en doordachte teksten.

Het album opent met het titelnummer "A Farewell to Kings". Dit nummer heeft een historische ondertoon en begint met een sierlijk akoestisch gitaarspel, dat al snel overgaat in een stevigere, gelaagde compositie. Het arrangement is strak en dynamisch, met een perfecte balans tussen subtiliteit en kracht. De tekst roept beelden op van vervlogen tijden en koninklijke grandeur, terwijl de muziek een episch avontuur schildert.

Daarna volgt "Xanadu", een indrukwekkend stuk dat schijnbaar begint met vier opeenvolgende intro's voordat het echt losbarst. Deze muzikale introspecties bouwen een mystieke sfeer op die perfect past bij de literaire referentie naar Samuel Taylor Coleridge’s gedicht Kubla Khan. Het nummer zit vol met virtuoze gitaarriffs en complexe ritmepatronen, wat het een waar genot maakt om naar te luisteren. Het is scherp, gedetailleerd en prachtig uitgevoerd.

"Closer to the Heart" biedt een vriendelijker geluid, met een meer toegankelijke melodie en een positieve boodschap. Hoewel het minder intens is dan de andere nummers op het album, blijft het een charmant en doordacht stuk dat de veelzijdigheid van de band toont. De melodie is aanstekelijk, maar mist misschien de diepgang en intensiteit die andere nummers wel hebben.

Met "Cinderella Man" komt de felheid terug. Dit nummer is energiek en vol passie, met krachtige vocale prestaties van Geddy Lee en snijdende gitaarriffs van Alex Lifeson. Het nummer vertelt een verhaal van persoonlijke triomf en weerklank, en de muziek ondersteunt deze thematiek met zijn vurige intensiteit.

"Madrigal" is de ballad van het album en biedt een moment van serene schoonheid. De delicate melodie en introspectieve teksten zorgen voor een rustige, bijna etherische sfeer. Het nummer laat de meer gevoelige kant van Rush zien en biedt een contrast met de complexere en intensere nummers op het album.

Het sluitstuk van het album, "Cygnus X-1", is een epische tour de force die het hele album in stijl afrondt. Dit nummer, met zijn astronomische en sciencefiction thema's, is een muzikaal avontuur dat de luisteraar meeneemt op een reis door de ruimte en tijd, eindigend in een zwart gat. De ingewikkelde structuren en dramatische dynamiek maken het een hoogtepunt van het album, en een van de meest gedenkwaardige nummers in de Rush-catalogus.

Al met al is 'A Farewell to Kings' een schitterend album dat de veelzijdigheid en muzikale genialiteit van Rush toont. Elk nummer biedt iets unieks en draagt bij aan een rijke, auditieve ervaring die zowel intellectueel stimulerend als emotioneel bevredigend is

Eerder verschenen op www.jorros-muziekkeuze.nl