Yes - Tormato (1978)

Twee kampen hier, het is al eerder gezegd, maar na mijn enthousiasme voor de meeste platen uit de klassiek-symfonische periode van Yes vind ik mijzelf enigszins tot mijn eigen verbazing ook hier terug bij de liefhebbers. Het klinkt allemaal behoorlijk anders dan de plaatkantlange suites uit het verleden, zowel qua composities als qua arrangementen als qua intentie, maar er zitten genoeg tempo-veranderingen en kleurrijke arrangementen en afwisseling in om er toch herkenbaar Yes van te maken, althans voor míjn oren. (Mijn ogen brengen mij daarentegen meteen in het kamp der mensen die dit een foeilelijke hoes vinden.)
        Veel van mijn waardering voor dit album hangt samen met de heerlijke sound ervan, met het drumwerk dat afwisselend rechttoe-rechtaan en swingend is, de gitaar die soms functioneel is en soms heerlijke "draaiende" riffs produceert (zoals op Don't kill the whale vlak voordat het "Cetacei"-stuk begint), bovenal die superbe bas van Chris Squire die overal omheen zoemt, en alleen Rick Wakemans toetsen zijn af en toe een beetje cheesy – het enige echt beroerde moment van het hele album is zijn laffe solo op keyboard (standje "Flügelhorn") op het verder zo mooie Onward. (Luister naar Longer van Dan Fogelberg voor de afschuwelijkste flügelhornsolo ooit.) Maar ook de composities vind ik niet slecht, met de twee openers als hoogtepunten en eigenlijk geen enkel skipnummer. Nee, dit is voor mij een intrigerende en spannende plaat, en ik vind het gewoon jammer dat ze niet op dit pad verder zijn gegaan, want met deze stevige muziek die toch nergens de makkelijkste weg kiest zouden ze misschien ook wel commercieel bestaansrecht hebben gehouden.
        Bij de bonustracks op de Rhino-re-release uit 2004 is er duidelijk niet beknibbeld op de kwantiteit; de kwaliteit varieert nogal, maar het is in ieder geval leuk om de vroege versies te horen van nummers die op latere platen van Yes, Anderson en Howe terecht zijn gekomen, en Picasso en Countryside zijn uitgesproken mooie aanvullingen op het reguliere album. De laatste bonustrack (de orkestrale versie van Onward ) wordt trouwens niet vermeld op de hoes of in het boekje van mijn uitgave, maar staat wel gewoon op de CD.

Waarom fans hier afhaken, snap ik heel goed. Toch ga ik nog niet morrend in dat kamp zitten. Tormato is voor mij wel duidelijk een stap in de verkeerde richting en ik blijf het nog lastig vinden te bepalen wat er verkeerd gaat. Ik denk uiteindelijk dat de songs te compact en weer te hectisch zijn. Er is zoveel wat de heren in die paar minuten willen stoppen dat het liedje zelf een beetje vergeten wordt. Het klinische geluid lijkt wel hetzelfde als dat van Going For The One, maar ook dat staat hier al wat tegen. Tegen het einde komen er nummers voorbij die al wat meer de moeite waard zijn, maar over het algemeen voelt het wat onbevredigend aan. Ik ben er wel achter dat Yes weinig meer hoeft te doen dan vooral wat gestructureerder te werk te gaan.


Tussenstand:
1. Close To The Edge
2. The Yes Album
3. Going For The One
4. Yes
5. Time And A Word
6. Tales Of Topographic Oceans
7. Fragile
8. Relayer
9. Tormato

Ik heb er niet zoveel issues mee. Ja, de productie voelt wat lichtjes aan, waardoor het nergens zo vol en episch klinkt als op de voorgaande albums, maar het songmateriaal is toch niet zo slecht? Het is iets meer poppy, maar vooral het gitaarwerk van Howe en de zang van Anderson zijn nog steeds subliem. Madrigal is een prachtige track en de meer directe rockende aanpak van Don't Kill The Whale en Release, Release bevallen eigenlijk ook prima,

De voornaamste kritiek die ik zou uiten is dat het allemaal goed is, maar niet geniaal. De songs hebben nog steeds wel schwung en klinken in hun uitgeklede vorm nog steeds onmiskenbaar als Yes. Het is vooral dat ik ze toch beter vind als het allemaal wat grootser uitgepakt wordt, maar ik kan hier toch echt nog van genieten. Circus Of Heaven zit wel een beetje op het randje van te whimsical.

Tussenstand:
1. Close To The Edge
2. Going For The One
3. The Yes Album
4. Fragile
5. Time And A Word
6. Tales From Topographic Oceans
7. Yes
8. Tormato
9. Relayer

Recensie op de krenten uit de pop:
De krenten uit de pop: Yes - Tormato (1978) - dekrentenuitdepop.blogspot.com

Yes - Tormato (1978)
Het in 1978 verschenen Tormato staat bekend als een van de allerslechtste albums van de Britse symfonische rockband Yes, maar met de oren van nu kom ik tot een hele andere conclusie

Nadat de symfonische rock in 1977 door de Britse punkbeweging dood was verklaard, kwam de Britse band Yes in 1978 op de proppen met Tormato. Het album zou het einde van de klassieke bezetting van de band betekenen en staat in de boeken als een draak van een album. Het was ook mijn associatie met een album dat ik destijds nauwelijks heb beluisterd, maar 44 jaar later vind ik Tormato helemaal niet zo slecht. Integendeel zelfs. De leden van de band spelen op Tormato als vanouds maar kiezen voor wat compactere songs, die door het frisse toetsenwerk moderner klinken dan het werk uit de vroege jaren 70. Niet alles op Tormato is raak, maar het album is echt veel beter dan de geschiedschrijving ons doet vermoeden.

Toen ik in 1978 naast de hardrock ook de symfonische rock ontdekte, was de Britse band Yes al snel een van mijn favoriete bands. Op advies van andere fans van de band richtte ik me als jonge puber op The Yes Album uit 1970, Fragile uit 1972, Close To The Edge uit 1972 en Yessongs uit 1973. Hierna kwamen ook de andere albums van de band aan de beurt en ik denk dat het inmiddels al 1979 was toen ik het in 1978 verschenen Tormato aanschafte. Ik vond het destijds met afstand het slechtste Yes album en het is dan ook niet zo gek dat de lp er decennia later nog altijd puntgaaf uit ziet.

Na Tormato kwam nog het met totaal verschillende bezettingen gemaakte Drama uit 1980 en 90125, maar hierna heb ik nooit meer een Yes album aangeschaft, buiten de Steven Wilson remixes van de vroege albums van de band. De laatste tijd ben ik Yes wat aan het herontdekken en kwam uiteindelijk ook Tormato weer eens voorbij.

Het album met de bijzondere cover (van de hand van voor Yes vertrouwde Hipgnosis) was in 1978 de opvolger van het uit 1977 stammende Going For The One, waarop de Britse band koos voor wat compactere songs. Het is een lijn die wordt doorgetrokken op Tormato, waarop Yes de hele bombastische symfonische rock uit het verleden van zich afwerpt en kiest voor een toegankelijker geluid. Tormato is hierdoor vergelijkbaar met bijvoorbeeld Duke van Genesis, maar Yes was wel twee jaar eerder en bracht Tormato uit terwijl de stofwolken van de introductie van de Britse punk nog optrokken.

Ik had echt al heel lang niet meer naar Tormato geluisterd en werd eerlijk gezegd aangenaam verrast door het album. Tormato is het laatste Yes album met de volledige bezetting uit de jaren 70 en stamt uit de tijd dat symfonische rockbands bijna uitgestorven dinosaurussen werden genoemd. Voor een bijna uitgestorven dinosaurus klinkt Yes op Tormato echter opvallend fris.

In muzikaal opzicht slaat de band nieuwe wegen in, maar er is nog genoeg te horen van het oude Yes geluid. Steve Howe laat op het album horen dat hij niet alleen een geweldig maar ook zeer veelzijdig gitarist is, Chris Squire strooit met zijn uit duizenden herkenbare basloopjes, Alan White trommelt er heerlijk op los en mag zelfs een bescheiden drumsolo op ons los laten en Jon Anderson is echt uitstekend bij stem en niet het piepkuiken waarvoor hij nog wel eens wordt uitgemaakt.

Alleen Rick Wakeman klinkt wat anders dan we van hem gewend zijn. De Britse toetsenist, die in 1977 was teruggekeerd bij de band, kiest voor de afwisseling eens niet voor zwaar bombastische klanken of alles verzengende kerkorgels, maar neemt met de modern klinkende synthesizers op het album alvast een voorschotje op de jaren 80. Het ene uitstapje op de klavecimbel zullen we hem maar vergeven).

In muzikaal en vocaal opzicht is er helemaal niets mis mee, maar ook de songs vallen me zeker niet tegen. Tormato bevat hier en daar wel een smetje, maar de meeste songs klinken fris en hebben de tand des tijds misschien wel beter doorstaan dan de oudere tracks die hele plaatkanten besloegen.

Tormato is ooit opnieuw uitgebracht en uitgebreid met heel veel bonustracks en ook hier zit prima materiaal tussen. Bij AllMusic.com is Tormato een van de laagst gewaardeerde Yes albums en ook in mijn beleving was het een draak van een album. Die mening moet ik inmiddels toch herzien.

Op Tormato horen we een aantal nog relatief jonge muzikanten die de oude roem even vergeten en nieuwe wegen in proberen te slaan. Het pakte in 1978 desastreus uit, want op het in 1980 verschenen Drama (dat ook niet zo slecht is als ik destijds dacht) ontbraken Rick Wakeman en Jon Anderson. Desondanks vind ik het zo langzamerhand wel tijd voor eerherstel. Tormato is niet het beste Yes album, maar hoe vaker ik er naar luister hoe meer moois ik er op hoor. Erwin Zijleman

Ik moet zeggen dat ik lichtelijk vreesde voor wat Tormato zou gaan bieden naar aanleiding van de vele succeswensen bij Going for the One. Succeswensen voor het luisteren naar een 'nieuw' album zijn voor mijn gevoel nooit echt positief, aangezien het nogal een worsteling met het desbetreffende album impliceert. Voor de echte krakers van albums krijg je normaliter 'plezierwensen' ('Veel plezier, 'geniet ervan', 'ik ben benieuwd wat je ervan vindt'). Mijn conclusie over Tormato is dat de succeswensen, helaas, op hun plaats waren.

Dat Tormato een bekritiseerd Yes album is en nogal wat stof doet opwaaien, snap ik heel goed. We hebben het hier ten slotte wel over Yes, een band die tot dusverre (1977/78) voor mijn gevoel geen draken van albums hebben afgeleverd. Ik denk dat ik Tormato niet een 'draak van een album' wil noemen (dat zou 2.5 / 2 sterren of minder betekenen), maar ik denk wel dat de aftakeling hier voor mijn gevoel ingezet wordt, zowel op creatief vlak als op het gebied van sound.

Bij Going For The One schreef ik het volgende: 'De drie voorafgaande albums waren gevuld met uitwaaierende passages, virtuoze solostukken en instrumentale complexiteiten. Gezien het feit dat deze kenmerken inherent zijn aan de Yes-sound, en dus ook op Going For The One aanwezig zijn, valt het mij op dat er op dit achtste studioalbum meer nadruk wordt gelegd op de songs zelf, op de composities'. Een blik op de tracklist van Tormato verraadt dat Yes het pad dat op Going for the One werd ingeslagen verder bewandelt: acht nummers waarvan het langste nummer nog niet eens acht minuten klokt.

Het feit dat Yes met Tormato zich nog meer op korte, puntige songs focust is de grootste kritiek die ik op het album heb. Zoals gezegd, de uitwaaierende passages, virtuoze solostukken en instrumentale complexiteiten zijn voor mij dé kenmerken waarom ik graag naar Yes luister en mezelf regelmatig in hun discografie terugvind: dat is hoe ik Yes wil horen en hoe ik Yes ken. En waar bij Going for the One deze kenmerken werden gecombineerd met een sterkere focus op de songs zelf (wat dus ook de reden is waarom dat album zo goed was), slaat Tormato daar eigenlijk in door. Met andere woorden: Op Tormato schuift Yes eigenlijk de kenmerken van haar sound aan de kant waar ik zo gek op ben en die ik juist wil horen, wat de reden is waarom ik niet van dit album houd. Om wat voorbeelden te geven: Don't Kill The Whale doet me niet zoveel, Release Release is behoorlijk kinderachtig met die drumsolo, Arriving UFO is saai (ik vind vooral de synthesizers zo rond het midden van het nummer niet fijn klinken) en Circus of Heaven, tja...

Nu mijn rol als azijnzeiker is vervuld ga ik toch enkele complimenten uitdelen. Het openingsnummer, Future Times / Rejoice doet me nog erg aan Going for the One denken en had daar denk ik niet op misstaan. Gewoon een prima nummer. Daarnaast kan ook On The Silent Wings of Freedom me erg bekoren. Vooral de tweede helft van het nummer, waar zo'n typisch etherische keyboardsoundscape van Rick Wakeman wordt gevolgd door een solo van laatstgenoemde (luisterend naar die solo kan ik niet anders dan aan Relayer denken), doet me bij vlagen denken aan de (vergane) glorie van Yes.

Tormato is voor mij het album geworden waarmee de eerste scheurtjes tussen Yes en mij zijn ontstaan. Waar Yes mij won met haar onovertroffen muzikale complexiteit, meeslepende en ingewikkelde composities, geweldige instrumentale intermezzo's en verbluffende solo's (and the list goes on...) verliest Yes mij met korte en saai-aandoende songs, een gebrek aan spanning en creativiteit en weinig hoogtepunten: een album om snel te vergeten dus. Een vraagje voor de lezer: heb ik ook succeswensen nodig voor Drama of kan ik me verheugen op enkele plezierwensen?

3*

Stand:

1. Relayer - 5*
2. Close To The Edge - 5*
3. Going For The One - 4.5*
4. Fragile - 4*
5. The Yes Album - 4*
6. Time And A Word - 4*
7. Yes - 3.5*
8. Tormato - 3*
9. Tales From Topographic Oceans - 3*