Er is al een heleboel verteld en geschreven over dit album, en allemaal gaan ze over het vermogen van Neutral Milk Hotel om dingen die zij zelf niet in woorden uit kunnen drukken door middel van muziek uit te beelden. Ik gebruik hier expres uitbeelden omdat de muziek zich uitstekend leent voor beeldvorming, een film van muziek. ('s nachts kan ik het voor mijn ogen zien gebeuren)
Mangum verteld je een verhaal, een verhaal dat je niet kan lezen en een verhaal waar ook niet makkelijk een boodschap of consequent gevoel uit te halen is. Een verhaal dat ook vaak dubbelzinnig of niet consistent is. Zoveel is me in die 2 jaar dat ik dit album nu ken wel duidelijk gewoorden. Het hangt volledig van jezelf af hoe je de trip door het album zal ervaren,een trip die je uiteraard in zijn geheel moet uitzitten (al zijn sommige nummers af en toe ook gewoon heerlijk om hard op mee te schreeuwen (Holland 1945 anyone?

).
De ene keer ben je volkomen in tranen door het gekmakende verdriet wat Jeff je in je oren schreeuwt. De volgende sessie spring je weer als een dwaas door de kamer heen. Het is als een machine waar je iets instopt maar waarvan je nog geen idee hebt wat je terug gaat krijgen.
Maar wat maakt het nu zo bijzonder? Wat is het dat mensen massaal aangeraakt worden door de woorden en muziek van Neutral Milk Hotel?
Een mogelijk antwoord zou kunnen zijn dat het album gevoelens losmaakt die je dierbaar zijn, of gevoelens die je juist liever weg zou willen stoppen. Gevoelens die iedereen heeft.
Het geheel ademt een verloren tijd uit, waarna je zo hevig terug wil keren dat het je boos of verdrietig maakt, of juist gelukkig, wetende dat er wel zulke plaatsen en tijden zijn, of in ieder geval zijn geweest. Maar tegelijk met dat geeft het je ook een vage hint om zelf iets te ondernemen, een oproep om wakker te worden en op te staan. Het album geeft me dan ook nagenoeg altijd een stoot energie waar geen pepmiddel tegenop kan.
Een ander punt is de teksten, zeer abstracte teksten waar je slechts moeizaam iets uit kan brouwen, maar zodra je dat gedaan hebt zie je waarom ik dit een film van muziek noem. Ik durf ook wel te zeggen dat je om het maximale uit dit album te halen je je absoluut moet verdiepen in de lyrics, want die geven op zichzelf al genoeg stof tot nadenken of discussie. Neem bijvoorbeeld die van Holland 1945, die overduidelijk over Anne Frank gaan. Maar dat niet alleen, in dat nummer zitten ook verwijzingen naar reïncarnatie of het verliezen van geliefden, en dat allemaal overgoten met een scala aan instrumenten die net zo hard en vals als Jeff meedoen aan de manie.
Het album dompelt je onder in dit alles en het laat je ook kopje onder gaan. Het is een album waardoor je uiteindelijk meer over jezelf te weten kan komen.
5 sterren.