Het derde album van Radiohead. Op het eerste album stond hun grote hit Creep, waarmee ze in veel landen de hitlijsten binnendrongen. Een zeer goede start dus, en dat schiep verwachtingen. Met hun tweede album verrasten ze vriend en vijand met een ontzettend sterk rockalbum, veel (en ik hou ook niet zo van dat woord, maar in dit geval is het het juist woord) volwassener, en vol met goede liedjes. Het laatste nummer, tevens een bescheiden hit, Street Spirit, was al enigszins een voorbode van wat er ons op het volgende album te wachten stond. Dat volgende album werd OK Computer, dat tegenwoordig door velen wordt gezien als het beste album aller tijden. Terecht? Tja, dat is persoonlijk (blijkbaar is het de gemene deler van heel veel muziekliefhebbers) maar ook ik vind het een ontzettend goed album.
Het begint al meteen met een van mijn favorieten. Ontzettend sfeervol nummer dat gekenmerkt wordt door de electronische (in ieder geval klinken ze zo) drums, en het feit dat het geen duidelijk refrein heeft. De instrumenten werken perfect samen om een prachtig geluid te creëren, en de zang voegt voor mij niet eens heel veel toe, omdat ik het muzikaal al zo boeiend vindt. De zangloze gedeeltes vind ik dan ook het mooist. Mooi gitaarspel. Het roept bij mij allerlei beelden op, en volgens mij zou het perfect kunnen dienen als soundtrack voor een film. Prachtig nummer!
Paranoid Android was de gewaagde eerste single van het album (en haalde hier dan ook slechts de tipparade). Het wordt wel de Bohemian Rhapsody van de jaren 90 genoemd, het bestaat dan ook uit verschillende delen, alweer zonder refrein. Mooie gelaagde muziek, waarin een hoop te horen is. Erg tof vind ik bijvoorbeeld de robotstem die zegt: "I may be paranoid, but I am not an android", dezelfde stem die later weer terug komt in Fitter Happier. Mijn favoriete stukje: "I guess you doooooooooooooooooooooo". Heerlijke uithaal. De gitaristen leven zich ook helemaal uit. Paranoid Android mag wat mij betreft ook zo bovenin de top 2000! Een nummer dat alle kanten opvliegt, ontsporende gitaren, uithalen, veel emotie, en toch ook weer duidelijk een geheel. Topnummer.
Subterranean Homesick Alien. Voor de titel hebben ze even bij Bob Dylan afgekeken. Want wie is er nou niet geïnspireerd door Bob Dylan tegenwoordig? Maar de heren van Radiohead bewijzen met dit nummer dat ze ook wel mooie teksten kunnen schrijven. Want zeg nou zelf, stiekem wil toch iedereen wel mee met die aliens in deze deprimerende wereld?

Verder een wat poppy nummer, dat muzikaal prachtig is ingekleurd. Er gebeurd van alles op de achtergrond, allerlei "spacy" geluiden zijn te horen, wat weer prachtig aansluit op de tekst. Een beetje mager refrein, dat wel, maar ook wel weer een krachtig refrein. Een liedje dat van zichzelf eigenlijk heel poppy is, maar uiteindelijk heel vervreemdend klinkt. Mooi gedaan!
Exit Music (for a Film) is een prachtige ballad. Het begint heel intiem, met de zang heel erg op de voorgrond. De zang klinkt ook prachtig. Het zuigt je helemaal in het nummer en trekt je naar de tekst toe. Net alsof hij echt tegen jou persoonlijk zingt. Later in het nummer hoor je iets wat lijkt op flarden van geroezemoes, dat zo is geknipt en geplakt, dat het een heel vervreemdend effect geeft, terwijl het juist zo'n intiem nummer is. Mooi contrast. Uiteindelijk barst het nummer los, maar de climax is al snel voorbij, en het nummer eindigt met de woorden: "We hope that you choke", bijna wanhopig gezongen. Het laat je enigszins beduusd achter.
Maar daar houdt Radiohead rekening mee, door als volgende nummer met het vrolijke popliedje Let Down te komen. Dit is wel het meest poppy van het album. Prachtig gezongen. Het gitaarspel is ook ontzettend mooi, en geeft het ook het vrolijke positieve geluid, terwijl de tekst dat juist weer helemaal niet is, want er wordt gezongen over hoe eenzaam je je kan voelen in het moderne leven vol snelheid en onpersoonlijkheid. Radiohead speelt weer met contrasten. Toch zit er hoop in het nummer: "one day I'm going to grow wings". En dat is ook aan het nummer zelf te horen, de "sound" vind ik hartverwarmend en geeft me altijd een positief gevoel. En het refrein is ontzettend catchy!
Om zo'n "vrolijk" nummer te compenseren, volgt er een duister nummer: Karma Police. De instrumentatie geeft het nummer een heel donkere sfeer. Maar dat houdt op in het refrein, het refrein heeft iets berustends in zich. Weer een mooi contrast tussen de coupletten en het refrein. Uiteindelijk lijkt het nummer richting een climax te gaan, en luister je gespannen, wanneer het ten slotte uitmondt in het volgende nummer:
Fitter Happier. De robotstem die ook op Paranoid Android te horen was verkondigt een maatschappijkritische tekst met wat pianobegeleiding, en wat electronische geluidjes. Ook hoor je op de achtergrond nog iemand anders praten. Dit is het meest vervreemdende nummer van het album. Maar het komt keihard aan, het dwingt je zowat om naar de stem te luisteren. Radiohead waagt zich aan propaganda, hersenspoeling bijna. Een mooi experiment, dat het album in tweeën deelt.
Vervolgens krijgen we een politiek geladen rocknummer. Ik vind het het minste nummer van het album, het is me wat te recht-toe rechtaan rock. Wel lekker, ja, maar meer ook niet. Maar toegegeven: rocken kunnen ze wel.
Climbing Up The Walls is een wat freaky nummer, mede door de tekst. Ik vind de drums ontzettend fijn, maar de tekst lijkt wel over een stalker of een indringer te gaan. Iemand die je huis is binnengedrongen, en daar zit je dan met die man opgesloten. Wie weet is het wel de Creep van Pablo Honey, die niks anders meer wist om toch aan dat meisje te komen. De zanglijnen versterken het "creepy" effect. De zang is ook met de computer bewerkt, waardoor het ook wat hysterisch heeft. Naar het einde toe begint Thom Yorke ook steeds hysterischer te zingen. Prachtig sfeervol nummer. En we eindigen met een schreeuw.
En weer een contrast: na zo'n duister eng nummer, krijgen we ineens een lief melodietje op een xylofoon voorgeschoteld. Maar schijn bedriegt, want de tekst lijkt over zelfmoord te gaan. Tenminste, zo interpreteer ik het. "I'll take the quiet life, a handshake of carbon monoxide"

Een depressief persoon die het leven niet meer ziet zitten, en voor de eeuwige stilte kiest: "silent". Dus toch een contrast! Een lieve, vrolijke melodie, en een zwaar depressieve tekst. Ontzettend triest nummer dat me altijd weer diep weet te raken, na Airbag mijn favoriet.
Lucky is een ontzettend positief nummer, wat betreft de tekst (ook te zien aan de titel). Of ik nou een vliegtuigongeluk krijg, zelfs al vermoord je me, Sarah, het wordt hoe dan ook een geweldige dag! Het nummer klinkt zelf dan weer ontzettend teneergeslagen. Dus weer spelen ze met de contrasten. Prachtig melancholisch nummer, en een mooie tekst in de trant van: "wat er ook gebeurt, altijd blijven lachen!".
The Tourist vind ik na Electioneering het minste nummer van het album. Het grijpt me nooit, en het blijft ook niet zo hangen. Maar wel weer een mooie tekst. Denk maar aan toeristen die in de tijd dat ze ergens zijn zo veel mogelijk willen zien, en overal foto's van wil maken. Zo is het ook in het leven: niet zo snel en haastig, niet te veel willen, want er is een hoop te genieten.
Mooi is ook hoe dit nummer weer mooi aansluit op het eerste nummer, Airbag. "Hey man, slow down" in The Tourist. En vervolgens in Airbag: "an airbag saved your life". In Airbag krijgt de persoon dus weer een nieuwe kans voor zijn leven en begint het allemaal weer opnieuw. Zo vormt het album een mooie cirkel. Ook mooi is hoe de persoon in Lucky heel optimistisch is, en in The Tourist dan weer té optimistisch.
Een meesterwerk dus? Het komt aardig in de buurt. Radiohead wist hier in ieder geval heel goed waar ze mee bezig waren, maar toch is het ook vol met emotie, dit album. En het sluit allemaal heel mooi op elkaar aan. Vervreemding, optimisme, depressies, politiek, hoop. Je vindt het allemaal terug, en toch is het een heel mooi geheel wat als thema wat mij betreft vooral de samenleving van tegenwoordig heeft. Of het terecht bovenaan staat, daar kunnen we eeuwig over blijven discussiëren, maar doet dat er toe? Luister gewoon naar dit prachtige album, en beoordeel zelf.