The Alan Parsons Project - I Robot (1977)

I ROBOT 1977

Na hem een aantal maanden te hebben laten rusten,
nam ik gisteren de proef op de som: de ultieme luistersessie.
En tot mijn verbazing viel I Robot me toch een beetje tegen.
Ik probeer één en ander te verklaren ...

I Robot staat buiten kijf als prachtige instrumentale opener.
Als je naar hun latere instrumentals luisters (elk album heeft
er wel minstens één) dan gaan ze allemaal terug op I Robot.

YouTube - The Alan Parsons Project- I Robot

Tegelijk futuristisch van inslag en dreigend van sfeer.
We bevinden ons duidelijk in de jaren 70, het Star Wars tijdperk breekt aan.
Jeff Wayne's War of the Worlds en Kraftwerks The Man Machine zitten in de pijplijn.
De wereld kijkt enigszins argwanend naar de nieuwe technologie: vriend of vijand?

I Wouldn't Want to Be Like You stapt behoorlijk richting
Saturday Night Fever met die vette bas (ik hoor al een beetje
Michael Jacksons Thriller) en die overduidelijk aanwezige hi-hats.
Daarop een hardrock stem en je krijgt een draak van een song.
Zo'n vaart loopt het gelukkig niet ... maar ik vind het geen winnaar.

Datzelfde mag ook gezegd worden van de twee daarop volgende nummers.
Some Other Time doet qua arrangement wat denken aan Music van John Miles
(waar Parsons ook voor tekende) en Breakdown weet me niet te overtuigen.
Vooral omwille van de zanger die een Supertramp imitatie neerzet.

Tussen de meer instrumentale gedeeltes die heel mooi
de spanning mens - machine weten op te roepen zitten een aantal
soft rocksongs die niet altijd aan het concept zijn vast te knopen.

YouTube - The Alan Parsons Project- Don't Let It Show

Don't Let It Show vind ik wel een geslaagd nummer.
Hier sijpelt Andrew Lloyd Webbers musical invloed door.
Een lieflijk nummer dat mooi contrasteert met het machinale
geluid van andere albumtracks (oa titelnummer en kant 2).

The Voice is zonder meer het sterkste nummer van de plaat.
Hier gebruikt Alan Parsons de disco invloeden uit het midden van de jaren 70
als een klankpalet om een machine aan de praat te krijgen.
Ghost in the machine bij wijze van spreken.

YouTube - The Alan Parsons Project- The Voice

Wordt Parsons op I Wouldn't Want to Be Like You hoorbaar beïnvloed
door de disco, dan herinterpreteert hij die stijl op The Voice.

Nucleus is een soort instrumentaal interludium.
Een compositie die ons vanuit de ruimte weer met beide voeten
op de aarde wil brengen. Nodig om Day after Day aan te vatten.
Een typische Alan Parsons ballad. Enkel Eric Woolfsons vocalen
ontbreken. Die trad pas later op de voorgrond als lead zanger.

Total Eclipse ... ja, de engineer van Pink Floyds Dark Side of the Moon
kan natuurlijk niet om die referentie heen. Na The Voice waan je je
als luisteraar ook een tijdje in Pink Floydiaanse sferen.

Maar let op, Total Eclipse neemt mij in eerste instantie mee
naar 2001 A Space Odyssey met zijn avantgardistische orchestratie
en zijn dissonante koren. Op weg naar Jupiter als het ware.

Genesis (nog zo'n rock dinosaurus maar hier niet ter zake)
mag het album eindigen. Een heel sfeervolle instrumental die
samen met het titelnummer het album tot één geheel smeedt.

Een beetje Kraftwerk, maar vooral veel Alan Parsons zelf.
De gitaren rukken weer aan om de nodige rock toets toe te voegen.
Het verhaal eindigt dus met de (her)schepping van de wereld.
Machine werd mens. Mens wordt God.

Voorlopig laat ik die 4 sterren maar staan,
al is het me bij deze laatste beluistering een halfje te veel
omwille van de paar mindere songs (tracks 3 en 4 bijvoorbeeld).
Instrumentaal een sterkere plaat dan songgewijs of vocaal.

Maar vanaf het volgend album krijgen Parsons
en Woolfson ook die knepen van het vak onder de knie.

Deze plaat heb ik indertijd net als het prachtige debuutalbum blind gekocht, maar ik kan me nog herinneren hoe groot de teleurstelling na de eerste paar maal draaien was. Vooral stonden er zoveel nummers op die nergens heengingen : het titelnummer begon bijvoorbeeld met een loopje, daar legde een ander instrument een tweede loopje bovenop, dan kwam dáár weer een dèrde loopje bovenop, en als alle loopjes en instrumenten en stemmen aanwezig waren hoorde je ze even 30 seconden samen en dan begon de fade-out, zonder dat ik wist waar ze nou naartoe aan het werken waren geweest, waar de climax zat of wat de bedoeling precies was. En zo waren er wel meer momenten, bijvoorbeeld het tussenstuk van The voice met z'n lopende bas, handklap-achtige percussie, "enge" geluidjes en strijkers die een geheel eigen plan trokken – bizar en boeiend en héél anders dan de rest van het nummer, maar na een minuutje kwam je weer uit bij het oorspronkelijke arrangement, dus waar was dat intermezzo nou eigenlijk goed voor geweest? En Nucleus, opkomend en wegstervend, het duurt 3'22 maar zou ook 1'22 of 5'22 kunnen duren, want er lijkt geen sturend idee achter te zitten, meer een sfeerstuk dan een echte compositie, net als Total eclipse dat klinkt als een outtake van (of als geïnspireerd door) de soundtrack van 2001 : a space odyssey. Het was allemaal niet slecht, maar het klonk gewoon nogal richtingloos. Wèl echt slecht vond ik die discodrums inclusief "slissende" hi-hat op I wouldn't want to be like you, brrr, die waren absoluut niet aan mij besteed, en van Alan Clarke ben ik nooit een liefhebber geweest, en daar bracht Breakdown geen verandering in. Dit was de laatste APP-plaat die ik indertijd kocht.
        Een paar jaar geleden heb ik deze vanwege jeugdsentiment (èn vanwege een voordelig prijsje bij –toen nog– de Saturn) toch maar op CD gekocht, in de prachtig klinkende remaster uit 2007, en de tijd heeft de scherpe kantjes wel goeddeels bijgeschaafd. Bij het titelnummer kan ik gewoon genieten van de kristalheldere sound van de instrumenten zelf, I wouldn't want to be like you blijft ruimschoots drijven op de jachtige zang en de puntige gitaarsolo, voor Steve Harley heb ik sinds The human menagerie altijd een zwak gehouden, en de beste nummers (Don't let it show met z'n ontroerende boodschap van zelfverloochening, het mysterieuze Some other time, en de ijzersterke afsluitende instrumental) blijven fier overeind staan. Ook een mooi tekstfragment : "Remember your daddy / When no one was wiser your ma used to say / That you would go further than he ever could / With time on your side" – wat is er eigenlijk met de teksten aan de binnenkant van die mooie uitklaphoes gebeurd? (Nou, zullen de vinyl-liefhebbers zeggen, die staan daar nog stééds...)
        Kortom, een plaat die ik nu veel beter kan smaken dan vroeger, dankzij de sound (gelukkig zonder nieuwe instrumenten) èn de melancholische tekstuele tendens (voor mij ademt dit album het vervreemdende gevoel een buitenstaander te zijn, zoals ook mooi weergegeven op de hoes), hoewel hij het voor mij nog steeds niet haalt bij de onvolprezen Tales (mijn Poe-bundel ligt weer klaar op mijn nachtkastje, daarmee kom ik gegarandeerd niet in slaap).

Het tweede album van The Alan Parsons Project was het eerste resultaat van het nieuwe contract dat Parsons en Woolfson tekenden bij Arista. Na het klassiek orkestrale en soms beklemmende Tales of Mystery and Imagination, bleek er belangstelling genoeg voor een vervolgproject.

En er werd hier opnieuw hoog ingezet. Na de psychopathologische verwikkelingen uit de nalatenschap van Edgar Allan Poe, werd nu de focus gelegd op een thema uit het werk van Isaac Asimov: kunstmatige intelligentie. Wat als de wereld in de greep raakt van de robots, als de machine die de mens bouwde de dienst gaat uitmaken op aarde. Een al even beklemmend SF-thema.

Ondanks de fantasierijke verpakking, zit er iets van een moraal in het verhaal van Asimov. Wat de mens zelf geschapen heeft kan zijn eigen ondergang betekenen. In het slotnummer Genesis Chapter 1verse 32 wordt gerefereerd naar die menselijke scheppingsdaad als iets noodlottigs.

Zonder heel boodschapperig te willen zijn, is dit onderwerp op uitstekende wijze verwerkt in het album. Indringend, tekstueel raak, maar voor die tijd zeker heel modern uitgewerkt met funky discoritmes en futuristische synthesizers. We herkennen in The Voice de basis van 'Papa was a Rolling Stone' van The Temptations.

Erg knap is het dialogische wisselkarakter van het album. Stevige nummers met heftige gevoelens worden afgewisseld door gevoelige stukken met zelfreflectie en emotie. Zo staat Breakdown als een huis tussen Some Other Time en Don't Let it Show. Je bent dan op de helft van het album en draait om naar kant 2. Daar brengt The Voice je weer in een heel andere sfeer. De spanning stijgt en je denkt een stuk berusting gevonden te hebben in Day After Day, maar rolt dan verder in een spannende Total Eclipse. Het idee van conceptalbum is hier volmaakt uitgewerkt: verhaal, verwoording, verbeelding. Alle verdere vervolgplaten van The Project hebben een thema, maar weinig hebben de lijn van het verhaal zo vastgehouden als hier op I Robot.

Andrew Powell was op dit album opnieuw de man die de inbreng van het orkest maximaal benutte met zijn arrangementen. Parsons en Woolfson zien we hier gezamenlijk optrekken als componisten, maar inmiddels weten we wel dat vooral Eric Woolfson de creatieve kracht was achter de meeste songs en Parsons de instrumentale kleur gaf. In de band de kernploeg van Pilot: Paton, Tosh en Bairnson, die in vaste dienst kwamen bij producer Parsons. Verder de stemmen van o.a. Allan Clarke en Steve Harley. Geen kleintjes dus die hier hun medewerking verlenen.

The Alan Parsons Project bewees geen eenmalig samenwerkingsverband te zijn. Zonder afhankelijk te hoeven zijn van single-successen konden de heren jaar na jaar hun conceptalbums blijven maken voor Arista. Een zekere druk zullen ze daarbij wel gevoeld hebben en vooral in de jaren '80 vertaalde zich dat naar meer profileren voor de grote Amerikaanse markt. Maar zeker ook in de Duitstalige landen, Scandinavië en Nederland ontstond een trouwe aanhang. Die fans moesten het helemaal hebben van de fraai verzorgde albumreleases. Concerten waren er immers niet. Onvoorstelbaar voor nu.

Eind 2017 heb ik de integrale uitvoering van dit album in het nieuwe Luxor meegemaakt. Topavond, tevens het beste concert van het hele jaar voor me en het bewijs dat Alan Parsons live ook gewoon goed mogelijk is. Het ironische is dat ik van dit hele album werkelijk niets kende op dat moment. Eye In The Sky, Ammonia Avenue en een live-album uit de jaren '90 waren het enige dat ik thuis vaak hoorde, maar een tegenvaller was het geenszins.

Om de een of andere reden doet het album me denken aan Dark Side Of The Moon (logisch met Parsons' achtergrond), maar dan in combinatie met een musical-vibe als War Of The Worlds. Als concept loopt het geheel in ieder geval vloeiend en is er meer ruimte voor experimenten met geluidseffecten en koren. De verschillende zangers klinken ook consistenter als groep dan de voorganger (waar Arthur Brown een klein beetje buiten de toon viel, al was het nummer heel gaaf). Waarom dan toch het debuut boven deze? Ik ben niet zo'n fan van I Wouldn't Want To Be Like You, waar ik op het debuut alles goed vond. Verder een hoop moois, waarbij vooral Some Other Time er uit springt als een prachtige track. Breakdown staat me tegenwoordig extra bij, omdat powermetalband Gamma Ray hier een stuk 'geleend' heeft op het lied Heading For Tomorrow.

Net zoals bij het debuut is het allemaal erg glad en klinisch, maar ik kan niet anders dan respect hebben voor de manier hoe het geheel loopt. De teksten zijn ijzersterk, de emotie is oprecht en het experiment is lekker aanwezig. Zo'n track als Genesis Ch. 1 V. 32 heeft ook nog een naargeestige 2001: A Space Odyssey-vibe. Op naar de volgende, dit gaat voorlopig prima.

Voorlopige tussenstand:
1. Tales Of Mystery And Imagination - Edger Allan Poe
2. I Robot

Ook bij mij is waardering bijna gelijk aan die van het debuut. Erg veel is er niet veranderd en I Robot is dan ook een heel logisch vervolg. Qua stijl zijn de klassieke arrangementen weggelaten. Prima zet, ook al vind ik dergelijke muziek zeker niet vervelend. Het zorgt er wel voor dat dit album beter loopt dan het debuut. I Robot is erg vloeiend. De songs lopen heel mooi in elkaar over en daarmee is de totaalervaring erg belangrijk. Losse nummers luisteren, zal niet werken hier. Ik denk ook dat het album beter te begrijpen valt als je het verhaal kent. Ik heb het boek nooit gelezen en verwacht dat de verfilming met Will Smith er te ver van af zit. Parsons en kompanen slagen erin om een beklemmende futuristische sfeer neer te zetten. De teksten zijn me helaas ontgaan, omdat ik niet de tijd kan nemen om er even lekker voor te zitten met de lp in mijn handen. Dat ga ik zeker nog wel eens doen. Voorlopig bevalt deze marathon uitstekend!

Tussenstand:
1. I Robot
2. Tales Of Mystery And Imagination - Edger Allan Poe