Anathema - Distant Satellites (2014)

De heren en dame van Anathema lijken geen rust te nemen. En je zou kunnen vrezen dat dit zijn weerslag heeft op het nieuwe werk. Voor het verschijnen van dit album werd door de band immers aangegeven dat we geen al te grote veranderingen zouden moeten verwachten.

Het artwork ziet er om te beginnen inderdaad vertrouwd uit. Al is er niet meer gekozen voor het wit en blauw, maar rood en zwart wat toch direct wel een andere sfeer oproept. En ook de muziek blijkt over een andere sfeer te beschikken, met ieder nummer dat in mineur staat. Het album klinkt opvallend anders dankzij de schaarsere arrangementen en de open produktie. De vrees voor een herhalingsoefening bleek dus ongegrond.

En wat ook direct opvalt, de stem van Vincent klinkt weer erg warm. Een kwaliteit die sinds Judgement langzaam maar zeker uit zijn stem verdween. Ik ben erg blij te horen dat dit doorheen
het ganse album terug het geval is.

Hoewel de eerste 4 tracks allen sterke songs zijn, die met name de nieuwere fans (die de band pas ontdekten vanaf pakweg WHBWH) zullen smaken begint mijn hart pas echt sneller te slaan vanaf Part 3. Minimalistisch en bedriegelijk eenvoudig klinkend, met die, ik zeg het nog eens, heerlijke warme stem van Vincent. Met dit nummer lijkt de band aan mijn persoonlijke wensen te hebben voldaan, waarvoor dank

Nadien volgen nog enkele kippenvelmomenten. Anathema, gedurfd om een song die naam te geven. Tekstueel ook niet volledig overtuigend. Muzikaal echter schitterend. Dit doet echt zijn titel alle eer aan. Deze song ademt gewoon alles wat deze band zo goed maakt en zit boordenvol met (bewuste of onbewuste) referenties naar ouder werk: klinkt dat drumwerk bijvoorbeeld niet erg als Shaun Steels op Alternative 4? Luister naar die gitaren, en zeg me dat dit niet op The Silent Enigma had gekunnen. Diverse stembuigingen van Vincent lijken zomaar geplukt uit andere songs uit het verleden. En dan die solo. Daniel die zichzelf eindelijk nog eens laat gaan! Al blijf ik het spijtig vinden dat hij zijn Les Paul voor een Strat geruild heeft, dit is volop genieten!

Na dit nummer volgt het meer experimentele gedeelte van dit album, wat voor mij het meest geslaagd is in Distant Satellites. Heerlijk ontspannen wegdromen op dit nummer met een aanstekelijke zanglijn en toch wel aangename beats.

De band koos er dit maal voor om niet te eindigen met een instrumentaaltje of met een nummer dat langzaam wegebt, maar gooit er met het einde van Take Shelter nog een zeer dansbare (ja u leest het goed) climax tegen aan. Wederom zeer geslaagd al zijn de beats hier wel iets te prominent aanwezig naar mijn gevoel.

Met deze twee afsluiters kunnen ze zo op de podia van de grootste festivals. Stel je deze nummers voor op een zwoele avond, bij schemering, op eender welk festival. Dat is het materiaal waar onvergetelijke momenten van gemaakt worden.

Anathema levert met Distant Satellites het zoveelste hoogtepunt op rij af. Het wordt nu wel erg moeilijk om te blijven volhouden dat Judgement of Alternative 4 het beste werk van de band is. Hoe dierbaar die albums me ook zijn, de concurrentie is nu bikkelhard.

Anathema's We're Here Because We're Here uit 2010, het langverwachte studioalbum 7 jaar na A Natural Disaster, sloeg bij mij in als een bom. Werkelijk een uitstekende plaat die ik dan ook nog steeds beschouw als één van de beste albums van de band.
Na het tussendoortje Falling Deeper uit 2011, verschijnt in 2012 de veelbelovende opvolger Weather Systems. Naast dat het tot dan toe één van de meest succesvolle albums is voor Anathema, is het ook nog eens een dijk van een opvolger op een album die al moeilijk te overtreffen valt. Dat doet WS dan ook niet, maar komt daar wel gevaarlijk dicht bij in de buurt.
En nu, na de prachtige live-registratie van Universal, is er dan Distant Satellites. En na 2 bejubelde studio-albums van hoog niveau op rij, rest de vraag: kan Distant Satellites het waarmaken net zo'n gedenkwaardig en fantastisch album te zijn als We're Here Because We're Here en Weather Systems? Het antwoord daarop is ja en nee.

In ieder geval is het wederom knap dat Anathema met zoveel gevoel en emotie in zowel hun muziek als zang, mij weer op de knieën weet te krijgen. Wat dat betreft kent het album degelijk een aantal WOW-momenten. Echter zijn het er nu wel redelijk wat minder dan de 2 voorgangers, waarmee ik dit album gewoon direct mee vergelijk. Want qua sfeer en thematiek van de teksten is DS gewoon de logische voortzetting van het werk zoals we dat van de afgelopen 4 jaar kennen van de band.

Vooral WS schiet regelmatig door mijn hoofd, als de eerste helft van DS mijn oortjes streelt. Wat zeker niet per se vervelend is; immers zijn de eerste delen van "The Lost Song", alhoewel voorspelbaar en muzikaal en conceptueel gezien wel héél erg leunend op het "Untouchable"-tweeluik van WS, wel érg goed. Vooral Part 2 is prachtig, met een glansrol voor Lee Douglas, die overigens op dit album zich van haar beste kant laat zien tot nu toe (let op: ze doet al héél goed mee op de voorgangers...kun je nagaan...) en verhoudingsgewijs dan ook heel veel aandacht krijgt. En blijkbaar vind 95% hier op MusicMeter dat ook, gezien ik in ieder geval hier bij de posts bij Distant Satellites nog niemand voorbij heb zien komen die klaagt over haar ‘irritant vibrerende’ stemgeluid. En nu maar hopen dat ik geen slapende honden heb wakker gemaakt... !
Maar laten we uiteraard Vincent ook niet vergeten. Hij zingt over de gehele linie ook weer geweldig en lijkt qua zang voller en krachtiger te klinken dan op vorig werk van de band, wat zeker goed, maar niet per se essentieel is, gezien Vincent al jaren gewoon een goede zanger is.

Verder met het album: "Dusk (Dark is Descending)" bouwt sterk op, maar dut naar het einde in. Wat jammer is, gezien de potentie er zeker is. Het is namelijk andermaal erg mooi, maar valt niet noemenswaardig op t.o.v. de rest van de plaat. Tevens is het WS-gehalte ook tijdens dit nummer erg hoog, maar haalt ie niet het niveau van welk nummer dan ook van dat album.

"Ariel" is wel erg prachtig. Meeslepend en groots naar het einde toe. Wel met het gevoel dat ik het eerder heb gehoord, maar hier kan ik het hebben. Het opvallende thema blijft van begin tot eind hetzelfde, maar verveeld geen moment.

En dan volgt "The Lost Song Part 3", die als voorproefje op de release van DS op YouTube beluisterd kon worden. In eerste instantie was ik redelijk verrast, maar nu ik de rest van de plaat ken, is het helaas toch wel één van de mindere. Dit komt, doordat het eigenlijk niets toe voegt aan de eerdere 2 delen en daarbij komt ie, vrij misplaatst, zo ergens in het midden van de plaat, nog eens voorbij hobbelen. Het nummer gaat ook nergens heen en op het moment dat je denkt dat dat wel gebeurt, is ie plotsklaps afgelopen. Erg jammer, want het ontsiert de plaat een beetje.

Gelukkig zorgt "Anathema" dat het toch weer voor het grootste deel goed komt met het album. Na al die jaren is er weer iets van die druilerige somberheid in de muziek van Anathema te horen. Het nummer mag tevens als relatief 'heavy' bestempeld worden, getuige de indrukwekkende laatste minuten van de plaat met een weergaloze gitaarsolo van Danny. Wellicht ietwat gedurfd en pretentieus om zowaar een nummer op te nemen en die te vernoemen naar de bandnaam, maar het moet gezegd dat de kern van het muzikale deel van Anathema, wel voorbij komt tijdens dit nummer. En dan nemen we de cliché-matige tekst maar voor lief.

Zo nu en dan vind de band het leuk om opeens uit de bocht te vliegen met een nummer die eerder misplaatst klinkt dan dat het daadwerkelijk past op het album. "Get Off, Get Out" deed dit al op WHBWH en was de mindere van de plaat en "You're Not Alone" doet dit dus op DS. Tja, het heeft ergens wel wat, maar toch kan ik mezelf niet de indruk geven, dat ik het echt geslaagd vind.

“Firelight” dient als intro voor het titelnummer en is minimaal, maar erg ingetogen en sfeervol. Het gaat ook erg mooi over in het mooie, lang uitgesponnen titelnummer. En die moest groeien bij mij, mede door de elektronische beats die eronder zijn geknald. Had niet per se gehoeven voor mij, maar ondanks dat komt het niet geforceerd over en sluit het naadloos aan op de rest van het materiaal, ondanks de omslag die vooral met dit nummer en afsluiter “Take Shelter” er voor zorgt dat we hier niet helemaal met een Weather Systems Part 2 te maken hebben. Wellicht dat ze met de laatste 2 nummers van Distant Satellites voorzichtig een hint laten horen met wat Anathema van plan is op toekomstige releases. Wie weet…

“Take Shelter” sluit het album op euforische wijze af. Wederom rustig begin (zoals ze eigenlijk continu doen) en uiteindelijk barst het nummer open tot grootse proporties en sluit hiermee een zeer degelijk Anathema-album af.

Zeer degelijk, jazeker. Maar eerlijk is eerlijk: de verwachtingen waren hoog, heel hoog. Dat is bij mij nu eenmaal het geval bij Anathema. Ik vind ze érg goed. Als je al die jaren zulke goede albums aflevert, dan ligt het verwachtingspatroon gewoon hoog. En dat is flauw, want dan zou het wel eens tegen kunnen vallen. En dat is nu dus wel een beetje gebeurd. Het imponerende, emotionele karakter van de songs op Weather Systems hebben op Distant Satellites grotendeels plaats gemaakt voor meer van hetzelfde. Zeker niet slecht, maar toch een graadje minder. En WAAR is Danny op dit album?? En nee, dan heb ik het niet over zijn gitaarpartijen. Zijn mooie, ietwat breekbare stemgeluid biedt een mooi contrast tussen die van Vincent en Lee. Behalve de laatste regeltjes tijdens "Ariel" is ie niet te horen. En de geruchten over dat dit album harder zou worden, zijn ook grotendeels flauwekul. Op een aantal gitaar-uitspattingen na, is dit album allesbehalve heavy. Dat is Anathema ook al jaren niet meer.
En weet je, het is niet eens echt een issue allemaal. Immers verwachtte ik nogal wat van dit album niet? Ik bedoel: 4 punten is niet slecht, toch? Maar voor mijn doen dus relatief gezien laag voor een Anathema-album.
Misschien ben ik gewoon een beetje verwend door de jaren heen met een top-band als Anathema. Man, hou toch es op met zeuren, hoor ik iedereen nu denken! Dat doe ik dan nu ook !

Men begint de laatste paar albums een beetje in herhaling te vallen. De opbouw en sfeer van de songs zijn al jaren nogal inwisselbaar, net als de teksten. Het is nog steeds mooi en meeslepend, daar niet van, maar iets meer pit en nieuwe invalshoeken zouden wonderen kunnen doen. Gelukkig verrast de band nog een beetje tegen het eind van het album, wanneer in een aantal tracks wat fijne electronica en zelfs een voorzichtige dancebeat wordt geïntroduceerd. Het zijn juist die broodnodige subtiele details die je als luisteraar bij de les houden.

“But we laughed
And we cried
And we fought
And we tried
And we failed
But I loved you
I loved you”

Distant Satellites ligt niet eens zover weg van Weather Systems. En als we kijken hoe de cd is opgebouwd zijn de overeenkomsten toch best groot. Waar Weather Systems begon met een tweedelige opening begint ook Distant Satellites met een tweedelige opening, wel hebben ze er een derde deel aan toegevoegd maar deze komt pas later aan bod. Als we het album beluisteren blijkt al snel dat er veel meer overeenkomsten zijn en het lijkt dan ook aardig op een herhalingsoefening. Met uitzondering van de laatste paar nummers trouwens, daar brengen ze wat electronic invloeden die neigen naar radio/dance muziek. Slaat de commercie dan toch toe? En is dit album dan wel de moeite waard als het zoveel op de vorige lijkt?

Om te beginnen met de eerst, ja en nee. De muziek klinkt makkelijker om in te stappen, maar ook klinkt het te gelaagd om he zo simpel te bestempelen. De prog kenmerken blijven hoorbaar ook al wordt er aardig omheen gewerkt. Om dan de tweede vraag te beantwoorden, ja.

De muzikale opbouw blijft heerlijk om te horen en een nummer als Ariel laat de emotionele kant daarvan goed horen. Het nummer Anathema (gedurfde titel) laat dat nogmaals goed horen en groeit uit tot het hoogtepunt van het album. De tekst uit het begin is daaruit afkomstig en laat zien dat het, tekstueel dan, te vergelijken is met veel radio/commerciële muziek. Hoogdravend is het zeker niet. Maar Anathema bewijst dat ze niet perse intelligente of moeilijke teksten hoeven te maken, maar dat de manier waarop het gebracht wordt veel belangrijker is. Er zijn maar weinig artiesten die zoveel gevoel en emotie in een nummer kunnen brengen als Cavanagh hier doet. Dit nummer is al reden genoeg om het album te beluisteren.

Maar dan zijn we er nog niet, nee de heren en dame moeten ook iets nieuws erin brengen. Namelijk electronic of dance achtige beats. Het nummer You´re Not Alone is een perfect voorbeeld hoe het niet moet, verschrikkelijk. Ik zal nooit snappen waarom dit in hemelsnaam op het album terecht gekomen is of wat ze met dit nummer wilde bereiken. Gelukkig weten ze zich daarna te herpakken en brengen ze het tweede hoogtepunt ten gehore, namelijk het titelnummer Distant Satellites. Hier horen we opnieuw een Cavanagh die het geweldig doet en dit alles ondersteund met vrij simpele beats brengen een heerlijk relaxed nummer.

Al met al is het een heerlijk album. Het is jammer van You´re Not Alone wat als een mislukt experiment klinkt, en van Firelight wat niets meer is dan een sfeervolle intro die te lang doorgaat. Daar staan dan wel nummers als Anathema en Distant Satellites tegenover die de kracht van de band laten horen. Ook Lee Douglas verdient een melding met haar bijdragen. Ariel is dan toch wel de derde favoriet hier.
Het experiment belooft wat voor de toekomst, maar ik hoop zeker dat ze de huidige stijl niet volledig gaan opbreken. Ik zou zulke gevoelige en emotioneel gebrachte muziek voor geen goud willen missen.

4*