The Moody Blues - Days of Future Passed (1967)

Nou, mij dus ook!

Ben zo blij als een kind met dit album, wat een fan-tas-tische muziek vind ik dit!

Jammer dat ze niet meer albums met dit orkest hebben gemaakt. Maar desalniettemin ga ik snel achter hun latere albums aan.

Wil trouwens nog even kwijt dat ik Justin Hayward zijn stem een van de fijnste stemmen vind die ik ken. Dit gaat heel veel draaibeurten krijgen en mijn gevoel zegt gelijk:

5 sterren!

Hoe vaak ik Days of Future Passed ook luister, echt indruk weet het helaas niet te maken. Het idee om (symfonische) rock te combineren met een orkest klinkt spannend. Band en orkest vullen elkaar ook goed aan, dus daar ligt het niet aan. Waar het probleem dan ligt? Ik denk dat dat een combinatie van een paar factoren is. Ten eerste mijn verwachtingen: ik had meer muziek à la Nights in White Satin verwacht. Ten tweede heeft het album misschien iets te veel een laagje jaren ’60 over zich heen. Met andere woorden: ik vind het een beetje gedateerd klinken. Ten derde ben ik niet kapot van de zang, en vind ik de vertelstem aan begin en eind van album teveel van het goede: te gedragen.

Wellicht had ik teveel verwacht van Days of Future Passed. Ik vind het geen slecht album, maar het heeft me nergens echt weten te raken.

3.0*

Hoe kun je een recensie over deze plaat anders starten dan met dit prachtige gedicht? Geschreven door de drummer, Graeme Edge, ingesproken door de toetsenist, Mike Pinder. Al vanaf de openingsminuten wordt duidelijk dat dit geen alledaagse band is. Niemand had destijds durven dromen dat dit een meesterwerk zou blijken die vijftig jaar later nog altijd als een huis staat. Dat ze eindelijk de status zouden verwerven die de naam van hun debuutalbum (The Magnificent Moodies) rechtvaardigt. Net een nieuw contract bij Deram Records, tijd voor een frisse wind moeten ze gedacht hebben. Nou, die creëerden ze. Een stormachtige herfstwind hebben ze in november 1967 laten waaien. Days of Future Passed: de letterlijke en figuurlijke ontwaking van de progressieve rock.
Elke dag kan het begin zijn van een wonderlijk avontuur (het kan zo op een wc-tegeltje). De wekker gaat, het land ontwaakt. De slaap uit de ogen vegend maakt men zich klaar om naar het werk te gaan, of wat die dag dan ook op de planning staat.

De progressieve sixties. In zoveel opzichten valt hier veel over te zeggen, maar het belangrijkste is mijns inziens de optimistische naoorlogse mentaliteit. Een tijd van vrijheid, vooruitkijken en een rooskleurige toekomst. Na een lange periode van wederopbouw en onzekerheid leek alles weer mogelijk. Een florerende economie, een geëxplodeerde kunstsector en een stabiele wereldorde, of dan toch op zijn minst vanuit een westelijk perspectief.
Vrolijke taferelen. Een frivole fluit, een uptempo deuntje en het leven lacht ons toe. Waarom ook niet? Kijk naar de kinderen, ze zijn zo gelukkig. Zelfs van een doos weet een kind nog een paleis te maken. De tijd lijkt stil te staan, maar ach, welk kind let nou op iets arbitrairs als tijd? Oh shit, de vakantie is over, gauw weer aan het werk!
Opeens nemen de heren hier een wending. Daar waar het verhaal eerst nog een soort algemeen wereldbeeld was van geluk en blijdschap, onttrekken ze zich en wordt het een soort beschouwing. Of beter een aanschouwing, letterlijk door het raam bezien. Zie de mensenmassa (lees: arbeidersmassa) als bijen (‘busy as bees’) door en langs elkaar heen gaan. Alles gericht op werk, werk en werk: “minds are subject to what should be done”. En mass staan we in de file, om vervolgens van 9 tot 5 achter onze pc te zitten en tot slot dezelfde weg omgekeerd af te leggen terug naar huis. Ik kan me niet aan het idee onttrekken dat hier een aanklacht tegen de kleinburgerlijkheid geplaatst wordt.
Dinsdag, misschien wel de meest eenzijdige dag van de week. Pas zodra de protagonist naar huis rijdt (‘on my way’), ontwaakt hij echt (‘just beginning to see’). Het is alsof de rest van de dag een soort opwarmertje was voor het leven waar het daadwerkelijk om draait. De zon moet onder gaan, voordat het zichtbaar wordt. Deze gedachtegang wordt nog duidelijker in deel twee van het nummer (‘Live all you people!’):Niet voor niets wordt er liefst drie nummers besteed aan het langzaam invallen van de avond. Het is het mooiste deel van de dag!

Wederom vindt er een opdeling plaats. Eerst spreken ze van de zonsondergang (Sun Set) en vervolgens van de Twilight Time. In het hele gedicht ‘Sun Set’ wordt gespeeld met het concept dag en nacht, maar deze is erg mooi: “night has now become day for everyone”. Geen dag zonder nacht en geen nacht zonder dag. Het een onlosmakelijk verbonden met het ander. Pas zodra de nacht er is, kan de dag worden gecompleteerd. Opnieuw wordt overigens voor de goddelijke observator gekozen: “I can see it all, from this great height”.

Maar als de zon eenmaal onder is, begint de nacht. De periode tussen de avond en nacht, wordt bezongen als twilight time. De lucht is een “deepening blue” en het is tijd om langzaam weg te dromen. Dromen over luchtkastelen, of tegen de wind in fluiten (‘whistling to the wind’), oftewel dromen of piekeren (naargelang je glas halfvol of halfleeg is) over ongerealiseerde dromen. Is het moment dat we in bed liggen niet vaak het moment dat we nadenken over dingen die we niet gedaan hebben, maar wel hadden willen doen?

Om vervolgens aan te komen bij het onvolprezen slotstuk: Nights in White Satin. Een nogal ambigu nummer, want is het nou een droom of gebeurt het echt? Gaat het hier over iemand die droomt over, terugdenkt aan of zijn we op dat moment getuige van een nacht onder het satijnen laken?
En precies dát maakt dit album een meesterwerk. Buiten dat het muzikaal van een onwaarschijnlijk mooie pracht is, kun je het concept op zoveel manieren interpreteren. Is het een melancholisch terugkijken of een hoopvol vooruitkijken? Hebben we het hier letterlijk over de dag of kun je dit ook abstraheren naar een heel leven? Is het glas halfvol (met kinderlijke idealen) of halfleeg (met een door verplichtingen aaneengeregen leven)?

Antwoorden hierop heb ik niet, maar met de allerlaatste zin kom je een heel eind:

Na meerdere keren deze LP (op YouTube) te hebben beluisterd, blijf ik toch iets merkwaardigs met dit album houden. Ik vind de A-kant maar net iets meer dan 3,5* waard, wat komt door korte stukjes tussenrommel die in de liedjes te horen is. Dawn is a Feeling (met zang van Justin Hayward) is wel zeker het beste nummer op deze eerste LP-helft.

De B-kant blinkt uit, van het begin tot het einde (4,5*), want Track 5, 6 en 7 zijn met afstand de drie besten nummers van dit album. In werkelijkheid zijn dit 5 liedjes. De zesde (dubbel)track Evening: The Sun Set/ Twilight Time vind ik eigenlijk bijna net zo mooi als The Afternoon: Tuesday Afternoon/ Time to Get Away, waarbij ik Tuesday Afternoon graag op meezing en The Night: Nights in White Satin.

In 1968 werd er van Nights in White Satin een mooie clip in Parijs opgenomen, maar vorig jaar verdween deze prachtklassieker ten onrechte uit de Veronica Top-1000 Aller Tijden.

Hoe vaak ik dit album ook al gehoord heb en hoe lang ik het ook al ken, het blijft nog altijd iets magisch houden, met die prachtige orkestrale arrangementen (ook al zitten die met name tijdens The day begins wel eens tegen het Hollywood-theatrale aan) en die perfecte composities – bij die eerste worp van zeven klassieke albums hebben de Moody Blues diverse prachtige nummers geschreven, maar op geen van de zes overige platen ligt het gemiddelde zo hoog als op deze eersteling in de nieuwe bezetting, mede omdat er geen enkele slechte of flauwe compositie op staat.
        Eerlijk is eerlijk, ik heb me in het verleden wel verzet tegen de opvatting van Droombolus op 15-12-2014: "De apart opgenomen stukken band en orkest die later in elkaar geplakt zijn blijven toch een beetje een stoorzender in de totaalsfeer, voor mijn papillen." (Casartelli schreef op 2-9-2005 al iets vergelijkbaars: "Weliswaar komen rock (beat) en symfonie meer naast elkaar voor dan dat er van echte integratie sprake is [...]".) En het is natuurlijk ook zo, dit is gewoon een verzameling sterke nummers die na voltooiïng door Peter Knight werden ingebed in orkestrale arrangementen waarbij de thema's van de diverse nummers zo links en rechts nog eens terugkwamen in plaats van dat het orkest de band tijdens de nummers begeleidde, maar de ambiance van het orkestrale werk sluit zó nauw aan bij de nummers en vult de sfeer daarvan zó goed aan dat ik het hele album toch als een organisch geheel ervaar.
        Of komt dat doordat ik de plaat leerde kennen in een periode waarin mijn kritisch vermogen nog niet ontwikkeld was en kan ik nu niet meer van mijn waardering van toen loskomen? Ik ben daar wel eens bang voor. Feit is echter dat ik de Moody Blues zeker twintig jaar lang "kwijt" ben geweest, maar sinds ik ze heb herontdekt vind ik ze eigenlijk leuker dan ooit. Ik weet niet of Days of future passed mijn favoriete MB-plaat is, misschien staan In search of the lost chord vanwege de variatie en het "springerige" en Seventh sojourn vanwege het zware en het duistere bij mij wel hoger aangeschreven, maar als compact "statement" ("hier staan we, dit kunnen we, voortaan moeten jullie maar rekening met ons houden") blijft Days voor mij toch onovertroffen.
        Overigens heb ik het altijd een beetje stom gevonden dat dit album op CD in zeven tracks is opgeknipt, dat hadden er eigenlijk negen moeten zijn (met Tuesday afternoon en (Evening) Time to get away uit elkaar gehaald en tot afzonderlijke tracknummers gepromoveerd, en The sun set en Twilight time eveneens), of misschien zelfs wel elf (met de twee gesproken gedichten Morning glory en Late lament ook nog als aparte tracks). Dat zou in ieder geval al het voordeel hebben dat ik Twilight time apart een vinkje zou kunnen geven – van die hamerpiano aan het begin krijg ik nog altijd de koude rillingen, om nog maar te zwijgen van die echt sublieme woordloze achtergrondzang.