Smashing Pumpkins - Gish (1991)

Over mijn belevenissen rondom deze band of het verschijnen van dit debuut hoef ik nu niet meer uit te wijden, dat valt allemaal terug te lezen indien gewenst.
Hoe ik tegenover dit album in zijn geheel sta heb ik nog niet echt duidelijk gedaan dus dat moet er maar eens van komen.
Gish is een album dat staat op een dikke 5* en zou zo in mijn top 10 kunnen staan, ware het niet dat ik een lichte voorkeur heb voor Siamese Dream.
Nu ik dit album weer eens hoor besef ik dat er voor mij persoonlijk echt nauwelijks verschil is. Dit is fris en speels en tegelijkertijd raakt het me nog steeds enorm. Hoe vreemd is het dan toch dat de 2 nieuwe nummers van Zeitgeist die ik ken toch zoveel minder doen.

Toen ik het album in 1991 in huis heb gehaald was ik nog niet gelijk om zoals ik dat b.v. wel voor die andere klassiekers uit dat jaar wel was (Nevermind van Nirvana en Ten van Pearl Jam).
Het duurde even tot de genialiteit en de emotie tot me doordrong. Daarna heeft het me nooit meer losgelaten.
I Am One hakt er natuurlijk al gelijk in met de rollende drums van Jimmy (die zeer bepalend zijn voor het geluid van deze band), de snerpende gitaren en de cirkelzaagstem van Billy.
Heerlijke lagen die de boel op en neer laten deinen en mij als in een kolkende golfbeweging omarmen. Scherp en uiterst effectief laat ik me helemaal meevoeren.
Het intro van Siva belooft al veel goeds: dit is een nummer dat blijft hangen. Het is tevens ook één van de beste nummers uit het oeuvre van de Pumpkins. Vlijmscherp fileert het alles in je omgeving. Als ik dit hoor heb ik alleen nog maar oor voor het nummer. Ik vertoef dan echt op een andere planeet. Vooral het spelen met hard en zacht blijf ik boeiend vinden. Dat hele lieve halverwege dat dan opeens weer rauw omslaat. #@**#$##mme wat is dit toch heerlijk en wat staat dit nummer nog steeds als een huis. Wat? Een kasteel!
Rhinoceros is zo'n volgend hoogtepunt. Wat een mooi staaltje muziek is dit toch. Ingetogen en tegelijkertijd toch ook weer ruw (zeker naar het einde toe).Was het bij I Am One een kolkende golfbeweging: hier is het een klein wervelwindje dat langzaam uitgroeit tot een flinke orkaan. Nog steeds een wereldnummer!
Mooi is de overgang naar Bury Me, een nummer waarop de drums weer een grote rol spelen en waar het ritme je dwingt te luisteren. Loodzware riffs die toch op de een of andere manier niet log overkomen. Ik vind het knap gedaan. Dit is power in het kwadraat. Pure oerkrachten die hier de klok slaan. Let zeker ook op de fantastische gitaarsolo's.
Op Crush is het het basloopje dat de aandacht opeist. Mooi donker en daaroverheen dat kristalheldere gitaarloopje. Ook in dit soort rustige nummers is de band altijd sterk geweest. Heel subtiel weet het nummer je langzaam te betoveren en krijgt het je volledig in zijn greep je na afloop starend naar niets achterlatend. Verdwaasd kom je weer bij op Suffer. Dat gaat niet in 1 keer van "welkom terug", maar het is een langzaam ontwaken en beseffen dat je er nog bent. Het is een sprankelende pop-rock song die wederom weet te ontroeren. Prachtig ook weer hoe er gespeeld wordt met tempowisselingen en dynamiek. En dat in een niet eens zo stevig rocknummer, maar in een haast breekbaar en uiterst fragiel stuk muziek.
Snail gaat wat trager van start en kent een slepende opbouw. Het treitert en tergt en weet ondanks dat er voor te zorgen dat ik van dit nummer ben gaan houden. Wat een hemelse melodieën hoor ik hier toch, het scheelt niet veel of de tranen van ontroering komen door. Heftig slingert het alle kanten op en net als alle voorgangers wederom een ijzersterk nummer te noemen.
Tristessa is er eentje in de categorie 'we gooien de beuk er even in'. Dat klinkt niet zo positief maar zo beschouw ik het wel. Dit is heerlijk beuken en losgaan op een stevige drumbodem met heerlijke lagen gitaar.
Window Paine hoort voor mij ook in de categorie beste Pumpkins-nummers ooit. Wat een magistrale opbouw, wat een spanning; hoe speels en tegelijkertijd magisch gaan ze naar het einde toe.
Dit is voor mij persoonlijk een nummer waarin al het goede van deze band samenkomt. Wat is en blijft dit een geweldig sterk nummer. Ik kan dit niet eens op originele wijze naar voren brengen.
Misschien dan toch een heeeeeeeeeeeeeeeeeeeel klein puntje van kritiek in de vorm van het door D'Arcy gezongen Day Dream. Lange tijd heb ik dit nummer een beetje een vreemde eend in de bijt gevonden. Dat beeld is in de loop der jaren juist vervaagd en is uitgegroeid tot een heerlijke toegift op dit album. Zo'n bakje koffie na dat overheerlijke toetje dat weer volgde op dat heerlijke diner.
Zoals gezegd is dit album nog steeds een van mijn favorieten ooit. Het kan ook niet los gezien worden van een bepaald tijdsbeeld waar ik prima herinneringen aan heb. Qua emoties is het ook niet zo vaak meer voorgekomen zoals bij dit album en daarom koester ik dit monumentje tot op de dag van vandaag en hoop ik dat die emoties telkens weer naar boven weten te komen en dat dit nooit zal veranderen. Gelukkig gebeurde dat weer bij mijn meest recente luisterbeurt zojuist, dus ik kan weer met een gerust hart gaan slapen...........

Herman en de Smashing Pumpkins, deel 1

Er was eens... een Herman die voornamelijk naar de top 40 luisterde. In het begin van de jaren '90 kwam ik er stilaan achter dat er ook (bijhoorlijk goede zelfs!) muziek was die de top 40 niet haalde. Ik ontdekte de 'alternatieve' muziek, met name via Pinkpop dat toen nog een dag lang live op TV werd uitgezonden en via een aantal vrienden waarmee ik indertijd CD's en bandjes uitwisselde. In 1994 hoorde ik voor het eerst van de Smashing Pumpkins toen zij op Pinkpop optraden. Disarm werd daardoor een kleine radiohit en een van de vrienden leende me Siamese Dream, wat ik op dat moment wel een mooie CD vond. Toch ging ik pas echt overstag toen een jaar later Bullet With Butterfly Wings het anthem werd van mijn vriendengroep en ik de magische dubbelaar Mellon Collie and the Infinite Sadness voor mijn verjaardag kreeg van mijn ouders. De Smashing Pumpkins werden mijn favoriete band, ze raakten me veel meer dan Nirvana en Rage Against the Machine, op dat moment mijn kleine referentiekader wat betreft gitaarmuziek. In het kielzog van MCIS leerde ik ook het oude werk van de Pumpkins beter kennen.

Dat was ook de tijd waarin ik Gish kocht, een plaat die ik altijd zag als 'maar' de debuutplaat die aan die andere twee meesterwerken voorafging. De plaat waarop de geniale uitspattingen van Billy Corgan (en ook wel een beetje die anderen) nog niet tot volle wasdom kwamen, maar toch al wel aanwezig waren. Gaandeweg de jaren heb ik die mening wel een beetje bijgesteld. Meer en meer zie ik de bijzonderheid van Gish in: een fantastische debuutplaat blakend van het zelfvertrouwen. Het is ook wel grappig om de plaat nu zo terug te luisteren nu ik zelf ouder ben dan Billy destijds was. Het is alsof ik er wat meer boven sta en daardoor nog beter besef hoe geniaal dit wel niet is. Knap ook hoeveel fantastische momenten hierin zitten: eigenlijk is het een 45-minuten lang durend hoogtepunt. Eigenlijk is mijn vroegere favoriete album Mellon Collie wel een stapje terugwaarts: daar staan toch wat mindere nummers op en sowieso klinkt het album ook wat te bedacht, eigenlijk.

Het album gaat fel van start met de eerste twee nummers, want I Am One en Siva leggen het tempo er meteen dik bovenop. Geweldig is het kleine gitaarduel tussen Iha en Corgan in I Am One. Het wat meer psychedelische Siva is mijn favoriet van deze twee. Het daaropvolgende Rhinoceros is een van mijn favoriete nummers van de Smashing Pumpkins, waarschijnlijk omdat hier al het goede van deze plaat in een nummer wordt samengebracht: na een traag, dromerig begin breekt het nummer hoe verder hoe meer open; het gaat van dromerig naar psychedelisch en dan die hartverscheurende gitaarriffs en vocalen erbij.Wauw! Typerend is ook het feedback-outro; de Pumpkins zouden later wel meer rare in- en outro’s op een platen zetten (met name op Siamese Dream).

Bury Me is een wat conventioneler met een heerlijke zware riff erin. Een wat oncompliceerder nummer ook; onvervalste begin jaren ’90 rock op zijn aller-, aller- allerbest! Die climax met dat haast euforische gitaarspel erin… Wat een heerlijk nummer zeg. Daarna wordt flink gas teruggenomen met het dromerige Crush; een aangenaam rustmoment… ogen dicht als Corgan zingt: “You wrap your arms around a feeling that surrounds like a liquid peppermint”. Niet dat ik me nu zo direct hier iets bij voor kan stellen, maar het komt wel kalmerend over. Suffer zet die rustige toon voort en heeft echt een heerlijk warme baslijn. Het ritme blijft nagenoeg hetzelfde; het is in tegenstelling tot het gros van de Smashing Pumpkins-muziek meer een bijbouwnummer. Desalniettemin klinkt het echt heerlijk, ingetogen maar toch vol vertrouwen. Het heeft ook een heerlijk transparant geluid… Het is alsof je met je oren tegen het drumstel aanzit bijna, zo helder klinkt het (ik luister – gezien het tijdstip – op de koptelefoon).

Snail is een stuk steviger… Een nagenoeg perfect nummer met die fijne hard-zacht dynamiek waarmee de Pumpkins bekend zouden worden en bovenal echt een fenomenale finale (die drums! die drums! die drums ). Tristessa is nog wat meer rechttoe rechtaan, zonder dat dat vervelend is overigens. Verre van. Dit was lange tijd mijn favoriet van dit album, samen met I Am One, maar inmiddels ga ik toch wel voor de nummers die wat meer van dit stramien (uptempo, climax na lange brug) afwijken. Maar goed, dit rockt wel enorm hoor. Dat typische gitaarwerk dat op 2:12 haast achteloos het nummer komt binnengewaaid is ook zo ontzettend lekker. Tristessa, i looove you too. Window Paine is een mooie finale van dit album, want hierna krijgen we enkel nog een slaapliedje. Ik vind het een beetje een Silverfuck in het klein. Een sterk nummer, dat zeker, maar het is nooit een topfavoriet geweest. Nee, doe me dan maar het echte Silverfuck. Daydream is een mooie afsluiter met vocalen van D'Arcy en in het coda nog even Billy Corgan zelf. En dan is het echt afgelopen...

Goed om deze weer 's in de spotlight te zetten. Binnenkort is Siamese Dream aan de beurt.

(Geschreven in het kader van het 'Ga dat album eens reviewen'-topic')

Pixies waren de Sex Pistols van de gitaar rock.
Vanuit Amerika werden bij veel beginnende muzikanten de ogen geopend.
Succes bij Red Hot Chili Peppers, Nirvana, REM en Pearl Jam.
Ook Smashing Pumpkins verwerkte het tot iets moois.
Combinatie tussen hard en zacht.
Emotie in geschreeuw en gefluister.
Gevoel was het nieuwe toverwoord.
Psychedelica mixte het tot een hypnotiserend geheel.

De baspartijen van Kim Deal waren ook een grote invloed bij Smashing Pumpkins.
Schijnbaar raken breekbare vrouwenhandjes de snaren subtieler.
Kim Gordon van Sonic Youth gaf het ook een extra dimensie.
Leermeesters voor D'arcy Wretzky.
Samen met de drums van Jimmy Chamberlin het muzikale plaatjesboek.
Billy Corgan met het mengbare palet.
Tot onbekende resultaten komen.
Gitaar en zang die het netjes binnen de lijnen verfde.
James Iha als trouwe misdienaar.

Duidelijk hoorbaar blijft het leiderschap.
Corgan was toen al een opzienbare verschijning.
Zijn lange gestalte en krullend bos haar.
Boegbeeld van de overige iets wat schuchtere bandleden.
Stemgeluid dat moeiteloos van ontroerend en troostend veranderd in scherp en agressief.
Net zo veranderlijk als de persoonlijkheid zelf.
Nergens over de schreef gaand.
Passend in zijn grote bereik.

Waarom is Gish verder zo sterk?
Voornamelijk vanwege de originaliteit.
Natuurlijk leerde ze vervolgens de kunst tot het schrijven van de commerciële hitjes.
De basis ligt gewoon bij hun debuut.
Puurheid overheerst.
Dit album moest gewoon verschijnen.
Demonen en onrust die hun weg vonden.
Om vervolgens een carrière op te bouwen.
Het bereiken van een groot publiek was bijzaak.
Ondanks de kwaliteiten van de volgende twee albums.
Overtreffen deden ze het niet meer.
Corgan voegde alleen meer roze en paars toe.
Geel, rood en blauw blijven de primaire kleuren.

Grootste gedeelte van de nummers van de plaat zweven wel heel erg op de net opgekomen grunge scene, dat is geen slecht iets. Pumpkins gaat het prima af, heerlijke zompige, broeierige gitaarpartijen. Het stof en gruis waait je om de oren en lijkt vanuit een andere dimensie te komen, diep van uit de aarde. Misschien buiten aards? Alleen Soundgarden heeft dergelijke partijen kunnen neer zetten.
De drums klinken ingetogen, maar enorm strak en past precies bij het karakter van de plaat.
Een nummer als Suffer klinkt buitenaards, Chamberlin weet daar een lekkere draai aan te geven en speelt her en der wat met zijn toms, zorgt toch voor een origineel drum geluid.
D'Arcy, ook lekker op dreef, ontworteld bomen in de eerste paar nummers, maar laat ons ook swingen op Rhinoceros. Iha, ook goed voor gore, snijdende en hypnotiserende solo's. Schieten door de nummers heen, op de komende 2 albums ontwikkeld zich dat verder met enorme hoogte punten, uitschieters en grillen.
Corgan, zoals ik eerder zei, prima bij stem en 'krijst' hier nog niet zoals hij dat op de albums na Mellon Collie doet. Prima nummers, kwamen er uit de pen van meneer. Enorm sterk debuut van de Pumpkins die het onmogelijke nog zouden gaan doen, 28 songs in een keer, zonder echte inzakkingen. Prima band dit.

Wat ook nog eventjes vermeld mag worden, Gish en Siamese Dream zijn beide geproduceerd door Butch Vig, dé man die ook Nevermind van Nirvana produceerde.
Deze zijn een stuk beter geproduceerd en laten de Pumpkins klinken zoals dat hoort, gruizig, stoffig en keihard. 4,5 * voor het debuut van deze enorme favoriet van mij

De melancholie van een relatie binnen de band (bassis D'Arcy & gitarist James Iha) die op de klippen gaat lopen, dat hoor je terug op het album Gish. Verdriet, boosheid en al die emoties die daarbij horen en vooral de pijn. Bovendien had zanger Billy Corgan een inzinking tijdens de opnames van de plaat.
Het resulteert zoals zo vaak in dit soort omstandigheden in één van de beste debuutalbums ooit gemaakt. De muziek is intens en gevarieerd - ook binnen de nummers - en de nummers zijn veelal steengoed en uitstekend neergezet door de band en producer Butch Vig. Die deed in hetzelfde jaar trouwens nog een aardig album: Nevermind van Nirvana....

Alleen al het fraaie begin van openingstrack I Am One: heerlijk drums, dan de bas, dan de gitaar. De heerlijk zeurderige stem van Billy Corgan daarbij. Wat een opening! De intense uptempo rock gaat door op Siva, Rhinocerus en Bury Me. Alle drie zijn het geweldige nummers, nee: het gaat juist zelfs richting briljant.
Vervolgens twee downtempo nummers met Crush en het echt prachtige Suffer. Snail is gewoon goed, maar Tristessa & Windowpain zijn weer steengoede pure rocknummers. Daydream is het rustige slot van een naar mijn idee klassieker in de rockmuziek. Vol fantastische gitaarriffs, afwisseling van rustig naar hard tussen en binnen de nummers, dwingende drums en een opvallende intense en uitermate sterke bas. Wat een plaat!