Massive Attack - Protection (1994)

De nummers met Tracey Thorn zijn onwaarschijnlijk mooi, de rest doet mij een pak minder. Ik vind dat het album ook een beetje last heeft van ongebalanceerdheid, en slaagt er ook niet in ( voor zover dat überhaupt de bedoeling zou geweest zijn... ) om je als luisteraar van begin tot einde op continue wijze in dezelfde atmosfeer te houden en te boeien.

Zeker niet slecht, maar geef mij maar Mezzanine en 100th Window.

Maar nogmaals, die nummers met Tracey Thorn zijn ècht wel vréé goed.

[Geschreven in het kader van het recensietopic]

Het is lastig iets te schrijven als één van je voorgangers al zo treffend Protection, het titelnummer en de opener van Massive Attack's tweede album, verwoordt:



Want zo was het inderdaad. Protection kwam destijds ook vaak voorbij op MTV; de videoclip was ook erg bijzonder. Misschien wel Massive Attack's beste nummer, in ieder geval één van de gevoeligste. Het outro met die "streepjes piano" en de wassende regen is ook erg indrukwekkend.

Kennis met de rest van het album maakte ik pas een paar jaar later; volgens mij toen ik eind jaren '90 voor een paar roebels de originele cassette kocht in een (of all places) Moskouse supermarkt. Ik was in die tijd al wel bekend met genregenoot Tricky (en diens plaat Maxinquaye), maar realiseerde me later pas hoe groot zijn rol was bij de eerste platen van Massive Attack. Ik heb dit album lange tijd niet zoveel gedraaid: voor mij was dit meer het album van de twee briljante nummers aan het begin en het misbaksel aan het eind. Maar nu ik de laatste jaren wat meer naar Massive Attack luister, ben ik dit album wel meer gaan waarderen.

Het tweede nummer van dit album, Karmacoma, is van Tricky's hand. Naar eigen zeggen dan, want de overige leden van Massive Attack claimden ook de nodige credits. Teveel naar Tricky's zin, die vervolgens zijn eigen weg ging en dit nummer heropnam als Overcome en het op zijn debuutalbum Maxinquaye zette. Ik weet niet welke van de twee ik beter vind, maar de opvallende beat en het mystieke Midden-Oosterse geluid geven dit nummer wel iets heel bijzonders mee. Verder is het misschien leuk om te vermelden dat de baslijn bij Serge Gainsbourg vandaan komt.

De daaropvolgende nummers staan minder goed op zichzelf, maar passen wel goed in het tot dan toe ijzersterke geheel. Van Three vind ik de omgebouwde dubversie van The Mad Professor stiekem wel wat beter en van Weather Storm, een lome jazz/lounge-achtige plaat waarop filmcomponist Craig Armstrong piano speelt, ben ik ueberhaupt niet bijzonder gecharmeerd. Maar toch heeft het in deze context wel wat. Het plaveit de weg voor het majestueuze Spying Glass, een heerlijke cover van een oud nummer van veteraan Horace Andy, die ook hier de vocalen op zich neemt. De productie is hier ook echt om van te watertanden, die typische dubklanken komen echt zo mooi uit de verf... Kippenvel!

Het tweede deel van het album vind ik wat minder. Better Things is muzikaal gezien een soort zustertrack van het openingsnummer. Het heeft eenzelfde vibe en ook neemt Tracey Thorn de vocalen weer voor haar rekening. Ik vind dit nummer afgezien van de rauwe baslijn wat minder spannend, maar de emotionele zang van Thorn maakt alles goed.

Eurochild is een cover van The Insects, een bevriende collega-band uit Bristol die ook aan deze versie meewerkte. Voor mij door die waanzinnige synths en de voordracht van Tricky (compleet dezelfde tekst als Hell is Round the Corner trouwens, als ik het goed heb) het beste nummer van de tweede plaathelft.

Sly is net als Weather Storm gearrangeerd door Craig Armstrong. Dit nummer redt het voor mij puur op de productie en de muziek zelf, want de zang is me iets te zoetsappig. Ik ben niet zo'n fan van Nicolette en sowieso niet van deze kant van Massive Attack (de kant waar acts als Morcheeba op voortborduurden). Het klinkt wel lekker, maar het mag wel wat intenser allemaal. Ik mis hier heel erg de rauwe emotie die ik bij andere nummers wel terug vind.

Ook Heat Miser ben ik niet enorm gecharmeerd van: net als Weather Storm een instrumentaal nummer waarop Armstrong piano speelt. Het luistert wel lekker weg, maar het is iets te vrijblijvend allemaal. Voor mij het minste nummer van de plaat, want de afsluiter vind ik wel weer leuk (als een van de weinige geloof ik).

Opvallend aan Light My Fire, de afsluiter, is dat het niet zozeer gebaseerd is op het origineel van The Doors, maar meer op de versie van Jose Feliciano die in de jaren '60 een grote hit was in Jamaica, Horace Andy's thuisland. Andy zong het nummer vaak tijdens repetities en was naar eigen zeggen niet eens bekend met het origineel, totdat de andere bandleden hem hiermee confronteerden. Het nummer is overigens geen liveversie, zoals de titel doet vermoeden. Het publiek dat je hoort is een geloopte sample; het nummer is gewoon in de studio opgenomen.

Voor mij is dit door de kleine inzinking op het einde niet het ultieme Massive Attack-album, maar het is wel het album dat me emotioneel het meeste aanspreekt. Het doet me meer dan de twee albums hierna, die het voor mijn gevoel meer van muzikaliteit en sfeer moeten hebben. Daarom laat ik die 4,5* toch maar mooi staan.

Als een donderslag bij heldere hemel was daar in 1991 Blue Lines, 3 jaar later een vervolg, maar oprichtster en stem van de band Sahara Nelson was alweer vertrokken en na ook nog even de naam veranderd te hebben in Massive tijdens de eerste Golf-oorlog en daar mee de fans in verwarring te brengen en na een rampzalige tournee door de VS waren de dan nog overgebleven leden in 1994 terug van eigenlijk nooit weggeweest.

Zonder Shara Nelson maar met gast vocaliste Tracey Thorn van Everything But the Girl is het openings nummer Protection al gelijk een schot in de roos Tracey zingt al net zo breekbaar als Sharon en de muzikale omlijsting doet ook zeker niet onder voor hun eerdere werk. Ook op Better Things komt Thorns stem mooi uit de verf en de Raggea legende Horace Andy weet op Spying Glass de duisterheid goed te vangen. Dicht opeen gepakte beats en lome ritmes voeren wederom de boven toon. Ook de vocale bijdragen van Tricky (die tijdens de opnames van dit album vertrok om een solo carriere te beginnen) in Karmacoma en Eurochild doen denken aan hun debut. Het grote verschil met Blue Lines is toch wel dat dit album meer instrumentaal is. Wat betreft de productie is dit album van een even hoog nivo als Blue Lines.
Alleraardigste afsluiter van dit album is een cover van Light My Fire van The Doors in een meesterlijke live uitvoering.

Protection bevestigde de status van Massive Attack als leading act in Trip-Hop scene en dat Trip-Hop geen hype was, maar een levensvatbaar sub-genre.

Bij het uitkomen grijs gedraaid samen met Portishead - Dummy Ik vond het relaxed en afwisselend. Die afwisseling wordt door de een afgedaan als: ‘geen samenhangend geheel’ en door mij juist als heerlijk ervaren. Zo verveelt het album nooit. Het heeft de tand des tijds gemakkelijk doorstaan. Zonder ze te benoemen staan er een paar te gekke tracks op, maar er ontbreekt een radio-killer als Unfinished Sympathy. Niet erg, want daardoor denk je bij geen enkele track ‘oh daar heb je die ook weer’. Blijven genieten dus van een tijdloze plaat. Oh ja, de 4,5 is gebaseerd op de plaat zónder Relight my fire. Dit walgelijke staartje draai ik werkelijk nooit.

Toen ik klein was moest ik vaak middagen doorbrengen in de winkel van mijn ouders. Daar stond altijd muziek op. Het waren meestal DJ-sets door mijn moeder gemaakt. Protection was dan een nummer dat er voor mij altijd uitsprong. De mysterieuze instrumentatie gekoppeld met de cryptische tekst die ik slechts deels kon vertalen had toen al indruk op mij gemaakt.

Nu nog steeds ben ik groot liefhebber van Massive Attack. De triphop groep heeft drie geweldige albums die elk een unieke sound hebben. Protection is van deze albums mijn favoriet. Het album bevat zowel RnB nummers als hiphop nummers. Verder is op het album een sterke reggae en dub invloed te horen die de sfeer van het album bepaald.
Deze sfeer is meteen ook het sterkste punt van het album. Het album klinkt als drijfzand. De lange nummers nemen de tijd om je langzaam steeds verder naar beneden te trekken tot je uiteindelijk volledig onder de beats bent bedolven. Vooral de bas op nummers zoals Spying Glass klinkt bijna als iets wat je kan aanraken. Helaas weet Massive Attack deze sfeer niet op elk nummer neer te zetten. Vooral de instrumentale tracks Weather Storm en Heat Miser zijn niet echt interessant.
Dat de instrumentale nummers op het album minder goed zijn zegt iets over de kwaliteit van de zang en de rap. Beide versterken de productie. Ik ben vooral te spreken over de mysterieuze teksten en performance van Tracey Thorn op Protection (het nummer) en de surrealistische teksten en hypnotiserende flow van Tricky, die op elk nummer waar hij deel van uitmaakt de show steelt. Helaas ben ik minder te spreken over zangeres Nicolette op het nummer Sly. Ze probeert te erg om mysterieus te zingen, waardoor haar zang overdreven wordt en daardoor juist niet mysterieus klinkt.

Al met al is Protection een ondergewaardeerd, sterk album dat op zijn beste nummers een heel sterke sfeer creëert, maar die sfeer helaas niet op elk nummer even sterk behoud. Toch is het een geweldig album dat op een meesterlijke wijze de sterkste aspecten van dub gebruikt.